Node.js Tutorial فصل ۱ — آشنایی و شروع درس آموزشی

Node.js چیست و چه چیزی می‌سازد؟

Node.js یک «محیط اجرا» (Runtime) برای جاوااسکریپت بیرون از مرورگر است؛ موتور V8 کروم را برداشته و به‌همراه کتابخانه‌هایی برای فایل، شبکه و سیستم‌عامل بسته‌بندی کرده. با Node، همان زبانی که فرانت را می‌نویسد، بک‌اند هم می‌نویسد: API، سرور وب، ابزار خط فرمان و حتی ربات. تفاوت اصلی با مرورگر این است که DOM و window وجود ندارند اما fs و http وجود دارند.

مراحل قدم‌به‌قدم

  1. ۱

    چرا Node برای بک‌اند؟

    مدل Node یعنی «حلقه رویداد تک‌نخی» (Event Loop): به‌جای ساختن یک نخ برای هر درخواست، Node منتظر I/O نمی‌ماند و درخواست‌های دیگر را در همان فاصله پردازش می‌کند. برای کارهای پر از ورودی/خروجی (خواندن فایل، دیتابیس، درخواست شبکه) این یعنی بازدهی بالا با رم کم.

  2. ۲

    کجا مناسب است و کجا نه

    APIهای REST، websocket، ابزار ساخت (webpack و vite)، اسکریپت‌های DevOps و ربات‌ها — عالی. پردازش سنگین CPU (مثل رندر ویدیو) — نامناسب چون حلقه را بلاک می‌کند و باید به Worker بریزید.

  3. ۳

    نصب و چک نسخه

    از سایت nodejs.org نسخه LTS را نصب کنید؛ دستور node -v باید شماره بدهد. با node دستی وارد REPL می‌شوید و می‌توانید JS زنده تایپ کنید؛ برای خروج Ctrl+C دو بار بزنید.

  4. ۴

    اولین اسکریپت

    فایل app.js بسازید و با node app.js اجرا کنید. خروجی console.log این‌جا به ترمینال می‌رود نه کنسول مرورگر — این ساده‌ترین تست این است که «ما در سرور هستیم».

نکات مهم

  • ◆ همیشه نسخه LTS را نصب کنید؛ Current برای تست ویژگی‌های تازه است.
  • ◆ در Node، هر فایل یک ماژول مستقل است؛ متغیرها به‌صورت خودکار global نمی‌شوند.
  • ◆ پروژه‌های فارسی: فایل‌ها را با encoding utf-8 بخوانید و بنویسید.

کد یا مسیر نمونه

// app.js — اجرا: node app.js
const os = require("os");
console.log("نام سیستم:", os.hostname());
console.log("نسخه Node:", process.version);
console.log("معماری:", os.arch());

/* خروجی مورد انتظار:
   نام سیستم: dev-laptop
   نسخه Node: v20.11.1
   معماری: x64
*/

اجرای زنده کد JavaScript

editor.html
در حال آماده‌سازی زمین بازی…

کد را ویرایش کنید و «اجرای کد» را بزنید — خروجی واقعی مرورگر همین‌جا رندر می‌شود؛ مثل آزمایشگاه w3schools.

پرسش و پاسخ این درس (۰)

هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باشید!

دیدگاه خود را بنویسید

کپچا

دیدگاه شما پس از تأیید مدیر نمایش داده می‌شود.