SQL & Database Tutorial فصل ۴ — طراحی دیتابیس درس آموزشی

طراحی جدول و روابط: PK، FK و نرمال‌سازی

طراحی دیتابیس = انتخاب جدول‌ها، ستون‌ها و روابط. کلید اصلی هر سطر را یکتا می‌کند؛ کلید خارجی (FOREIGN KEY) رابطه به جدول دیگر است و یکپارچگی را تضمین می‌کند. نرمال‌سازی یعنی هر داده فقط یک‌جا ذخیره شود تا تغییر یک‌جا نیاز به تغییر ده‌ها سطر نداشته باشد.

مراحل قدم‌به‌قدم

  1. ۱

    انواع رابطه

    یک-به-چند: یک کاربر چند سفارش (FK روی سمت چند). چند-به-چند: دانشجو و درس با جدول واسط enrollments(student_id, course_id) که دو FK دارد. یک-به-یک: کاربر و پروفایل با FK یکتا — کمتر پیش می‌آید.

  2. ۲

    قوانین ستون خوب

    هر ستون اتمی است (آدرس را به شهر/خیابان بشکنید)، نوع دقیق دارد (INT برای سن، DECIMAL برای پول — float برای پول ممنوع!) و NULLable فقط با دلیل. ENUM برای لیست ثابت وضعیت‌ها است نه رشته آزاد.

  3. ۳

    نرمال‌سازی به زبان ساده

    قانون ۱: هیچ ردیف تکراری و هیچ گروه ستونی تکراری. قانون ۲: ستون‌های وابسته به کلید کامل. قانون ۳: هیچ داده وابسته به ستون غیرکلیدی (مثلاً ذخیره نام شهر در جدول سفارش به‌جای city_id). سه قانون اول در ۹۰٪ پروژه‌ها کافی است.

  4. ۴

    ایندکس — سرعت با هزینه

    ایندکس مثل فهرست کتاب است: SELECT با WHERE email = … از ایندکس email سریع می‌گذرد. ستون‌های پرجستجو ایندکس بگیرید؛ اما هر ایندکس نوشتن را کمی کند می‌کند — همه‌جا ایندکس نزنید.

نکات مهم

  • ◆ پول را با DECIMAL ذخیره کنید نه FLOAT؛ خطای گردکردن واقعی می‌سازد.
  • ◆ هر جدول PRIMARY KEY دارد؛ حتی جدول‌های واسط (کلید ترکیبی یا id).
  • ◆ ON DELETE CASCADE فقط با فکر: حذف کاربر، سفارش‌هایش را هم پاک می‌کند.

کد یا مسیر نمونه

CREATE TABLE orders (
  id INT AUTO_INCREMENT PRIMARY KEY,
  user_id INT NOT NULL,
  total DECIMAL(12,2) NOT NULL DEFAULT 0,
  status ENUM('pending','paid','shipped','canceled') DEFAULT 'pending',
  created_at DATETIME DEFAULT CURRENT_TIMESTAMP,
  FOREIGN KEY (user_id) REFERENCES users(id) ON DELETE RESTRICT
);
CREATE INDEX idx_orders_user ON orders(user_id);
CREATE INDEX idx_orders_status ON orders(status);

-- جدول واسط چند-به-چند
CREATE TABLE enrollments (
  student_id INT NOT NULL,
  course_id INT NOT NULL,
  enrolled_at DATETIME DEFAULT CURRENT_TIMESTAMP,
  PRIMARY KEY (student_id, course_id),
  FOREIGN KEY (student_id) REFERENCES students(id),
  FOREIGN KEY (course_id)  REFERENCES courses(id)
);

پرسش و پاسخ این درس (۰)

هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باشید!

دیدگاه خود را بنویسید

کپچا

دیدگاه شما پس از تأیید مدیر نمایش داده می‌شود.