فصل ۱ — شروع PHP
PHP چیست و کجا اجرا میشود؟ متغیرها، انواع داده و رشتهها آرایهها: لیست و کلیدومقدارفصل ۲ — منطق و توابع
شرطها و حلقهها توابع در PHPفصل ۳ — فرم و داده
دریافت فرم: GET، POST و امنیت کار با MySQL: PDO آماده و امنفصل ۴ — وردپرس عملی
PHP در وردپرس: قلابها و فایل توابعفصل ۵ — سینتکس، انواع و رشتهها
echo و print: چاپ خروجی انواع داده در PHP Type Juggling و strict_types اعداد در PHP: int و float عملگرها و توابع ریاضی ثابتها (Constants) و ثابتهای جادویی توابع رشتهای: ساختن و پردازش متنفصل ۶ — شرطها، حلقهها و توابع
دستور switch عبارت match در PHP 8 حلقهها در عمق: while، do-while و for تایپها در توابع: پارامتر، برگشت و آرگومان نامدار توابع بینام، arrow fn و variadic include و require: تقسیم کد به فایلهافصل ۷ — آرایهها و داده کاربر
توابع آرایه: مرتبسازی، ادغام و جستجو سوپرگلوبالها: دادههای آماده PHP سشنها: نگهداشتن داده کاربر روی سرور کوکیها: داده کوچک سمت مرورگر تاریخ و زمان در PHPفصل ۸ — فایلها، آپلود و JSON
خواندن و نوشتن فایل پوشهها و جستجوی فایل با glob آپلود فایل: امن و درست JSON در PHP: encode و decode خواندن و نوشتن CSV: گزارش و ورود دادهفصل ۹ — برنامهنویسی شیءگرا
شیءگرایی: کلاس و شیء سازنده و سطوح دسترسی وراثت: extends و parent اینترفیس و کلاس انتزاعی ترِیت و اعضای استاتیک نامفضاها (Namespaces) و autoloadفصل ۱۰ — خطا، امنیت و اعتبارسنجی
خطاهای PHP و گزارشگیری استثناها: try، catch و throw فیلترها: اعتبارسنجی و پاکسازی داده عبارات باقاعده (Regex) با preg_match هدرها و ریدایرکتها امنیت: password_hash، XSS و CSRFفصل ۱۱ — پایگاهداده عملی و مسیر حرفهای
CRUD کامل با PDO: آپدیت، حذف و تراکنش جستجو و صفحهبندی نتایج با PDO کامپوزر: مدیریت پکیج در PHP ساخت REST API با PHP اصول نوشتن PHP تمیز و حرفهایکوکیها: داده کوچک سمت مرورگر
کوکی داده کوچکی است که سرور با تابع setcookie در مرورگر کاربر میگذارد و مرورگر در هر درخواست بعدی آن را پس میفرستد. PHP آن را در آرایه $_COOKIE میخواند. کاربرد کلاسیک: یادآوری ورود، زبان و تم سایت و ردیابی ساده. مهمترین نکته رفتاری: setcookie فقط در «درخواست بعدی» خوانده میشود، نه در همان درخواست فعلی. و مهمترین نکته امنیتی: کوکی قابل دستکاری توسط کاربر است، پس هرگز منطق حساس به آن واگذار نکنید.
مراحل قدمبهقدم
-
۱
set کردن کوکی
شکل مدرن PHP 7.3+ آرایهای است: setcookie("theme", "dark", ["expires" => time() + 86400 * 30, "path" => "/", "httponly" => true, "samesite" => "Lax"]); — مسیر / یعنی کل سایت و ۳۰ روز اعتبار.
-
۲
خواندن و حذف
خواندن: $theme = $_COOKIE["theme"] ?? "light"; — با ?? برای بار اول مقدار پیشفرض بدهید چون کوکی تازه ستشده هنوز در $_COOKIE نیست. حذف: همان نام با expires در گذشته.
-
۳
پرچمهای امنیتی
httponly جلوی خواندن کوکی با جاوااسکریپت را میگیرد (ضد XSS)، secure یعنی فقط روی HTTPS و samesite=Lax یا Strict جلوی ارسال خودکار کوکی در درخواستهای سایت دیگر (ضد CSRF) را میگیرد — این سه را همیشه ست کنید.
-
۴
کوکی در برابر سشن
کوکی سمت مرورگر و در دید و دست کاربر است؛ سشن سمت سرور. قاعده: ترجیحات ظاهری و شناسههای غیرحساس در کوکی، وضعیت ورود و داده حساس در سشن — و هیچوقت قیمت یا نقش کاربر را از کوکی بدون چک اعتماد نکنید.
نکات مهم
- ◆ setcookie باید قبل از هر خروجی باشد؛ مثل header.
- ◆ کوکی تازه ستشده تا درخواست بعدی در $_COOKIE دیده نمیشود.
- ◆ همیشه httponly و samesite بگذارید؛ secure هم روی HTTPS.
کد یا مسیر نمونه
<?php
// ست کردن کوکی تم با پرچمهای امنیتی (قبل از هر خروجی!)
setcookie("theme", "dark", [
"expires" => time() + 86400 * 30, // ۳۰ روز
"path" => "/",
"httponly" => true,
"secure" => true,
"samesite" => "Lax",
]);
// خواندن — بار اول هنوز نیست، پس ?? لازم است
$theme = $_COOKIE["theme"] ?? "light";
echo "تم فعلی: $theme", PHP_EOL;
// شمارش بازدید با کوکی
$visits = (int) ($_COOKIE["visits"] ?? 0) + 1;
setcookie("visits", (string) $visits, ["expires" => time() + 86400 * 365, "path" => "/"]);
echo "بازدید شماره $visits", PHP_EOL;
// حذف کوکی
// setcookie("theme", "", ["expires" => time() - 3600, "path" => "/"]);
?>
پرسش و پاسخ این درس (۰)
هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باشید!