فصل ۱ — شروع PHP
PHP چیست و کجا اجرا میشود؟ متغیرها، انواع داده و رشتهها آرایهها: لیست و کلیدومقدارفصل ۲ — منطق و توابع
شرطها و حلقهها توابع در PHPفصل ۳ — فرم و داده
دریافت فرم: GET، POST و امنیت کار با MySQL: PDO آماده و امنفصل ۴ — وردپرس عملی
PHP در وردپرس: قلابها و فایل توابعفصل ۵ — سینتکس، انواع و رشتهها
echo و print: چاپ خروجی انواع داده در PHP Type Juggling و strict_types اعداد در PHP: int و float عملگرها و توابع ریاضی ثابتها (Constants) و ثابتهای جادویی توابع رشتهای: ساختن و پردازش متنفصل ۶ — شرطها، حلقهها و توابع
دستور switch عبارت match در PHP 8 حلقهها در عمق: while، do-while و for تایپها در توابع: پارامتر، برگشت و آرگومان نامدار توابع بینام، arrow fn و variadic include و require: تقسیم کد به فایلهافصل ۷ — آرایهها و داده کاربر
توابع آرایه: مرتبسازی، ادغام و جستجو سوپرگلوبالها: دادههای آماده PHP سشنها: نگهداشتن داده کاربر روی سرور کوکیها: داده کوچک سمت مرورگر تاریخ و زمان در PHPفصل ۸ — فایلها، آپلود و JSON
خواندن و نوشتن فایل پوشهها و جستجوی فایل با glob آپلود فایل: امن و درست JSON در PHP: encode و decode خواندن و نوشتن CSV: گزارش و ورود دادهفصل ۹ — برنامهنویسی شیءگرا
شیءگرایی: کلاس و شیء سازنده و سطوح دسترسی وراثت: extends و parent اینترفیس و کلاس انتزاعی ترِیت و اعضای استاتیک نامفضاها (Namespaces) و autoloadفصل ۱۰ — خطا، امنیت و اعتبارسنجی
خطاهای PHP و گزارشگیری استثناها: try، catch و throw فیلترها: اعتبارسنجی و پاکسازی داده عبارات باقاعده (Regex) با preg_match هدرها و ریدایرکتها امنیت: password_hash، XSS و CSRFفصل ۱۱ — پایگاهداده عملی و مسیر حرفهای
CRUD کامل با PDO: آپدیت، حذف و تراکنش جستجو و صفحهبندی نتایج با PDO کامپوزر: مدیریت پکیج در PHP ساخت REST API با PHP اصول نوشتن PHP تمیز و حرفهایامنیت: password_hash، XSS و CSRF
سه حمله رایج وب سه راه دفاع مشخص دارند: XSS یعنی تزریق جاوااسکریپت از طریق داده کاربر و دفاعش escape خروجی با htmlspecialchars است. SQL Injection تزریق کوئری است و دفاعش prepared statement است. CSRF یعنی فرستادن فرم جعلی از مرورگر کاربر لاگینشده و دفاعش توکن یکبارمصرف در سشن است. رمز عبور هم قانون مطلق دارد: هرگز ذخیره یا هش ساده نمیشود — password_hash با الگوریتم bcrypt/argon2 ذخیره میکند و password_verify در زمان ورود چک میکند. این چهار الگو را در هر پروژه PHP بهشکل غریزه اجرا کنید.
مراحل قدمبهقدم
-
۱
رمز عبور درست
$hash = password_hash($password, PASSWORD_DEFAULT); در جدول ذخیره میشود (شامل salt خودکار) و در ورود: if (password_verify($entered, $hash)) — هرگز md5 و sha1 برای رمز؛ ابزارها در چند ثانیه میشکنند.
-
۲
XSS — escape خروجی
هر دادهای که ریشه کاربری دارد و در HTML چاپ میشود را بپیچید: echo htmlspecialchars($name, ENT_QUOTES, "UTF-8"); — وگرنه <script> داخل کامنت، کد میشود. در وردپرس esc_html و esc_attr و esc_url همین کار را استاندارد میکنند.
-
۳
CSRF — توکن فرم
در هر فرم: <input type="hidden" name="csrf" value="<?= $_SESSION["csrf"] ?>"> و ست توکن در سشن با random_bytes(bin2hex)؛ در دریافت: hash_equals($_SESSION["csrf"], $_POST["csrf"]) — hash_equals مقایسه زمانثابت امن انجام میدهد.
-
۴
چکلیست پایه
prepared statement برای هر کوئری با داده کاربر؛ escape در هر خروجی؛ توکن CSRF در هر فرم؛ session_regenerate_id بعد از ورود؛ و پیام خطا که جزئیات سرور را لو ندهد — همین پنج مورد، ۹۰٪ حملههای ساده را میبندد.
نکات مهم
- ◆ رمز فقط با password_hash و password_verify؛ md5 و sha1 ممنوع.
- ◆ داده کاربر را در خروجی همیشه با htmlspecialchars بپیچید.
- ◆ توکن CSRF را با hash_equals مقایسه کنید نه با ==.
کد یا مسیر نمونه
<?php
session_start();
if (empty($_SESSION["csrf"])) {
$_SESSION["csrf"] = bin2hex(random_bytes(32));
}
// --- ثبتنام: توکن CSRF + هش رمز ---
if ($_SERVER["REQUEST_METHOD"] === "POST") {
if (!hash_equals($_SESSION["csrf"], $_POST["csrf"] ?? "")) {
exit("درخواست نامعتبر (CSRF)");
}
$user = trim($_POST["user"] ?? "");
$pass = $_POST["pass"] ?? "";
if (strlen($pass) < 8) {
exit("رمز باید حداقل ۸ نویسه باشد");
}
$hash = password_hash($pass, PASSWORD_DEFAULT);
// $db->prepare("INSERT INTO users (name, pass) VALUES (?, ?)")
// ->execute([$user, $hash]); // prepared statement!
if (password_verify($pass, $hash)) {
echo "رمز درست است؛ session_regenerate_id بزنید", PHP_EOL;
}
}
?>
<form method="post">
<input type="hidden" name="csrf" value="<?= $_SESSION["csrf"] ?>">
<input name="user" value="<?= htmlspecialchars($_POST["user"] ?? "", ENT_QUOTES, "UTF-8") ?>">
<input name="pass" type="password">
<button>ثبتنام</button>
</form>
پرسش و پاسخ این درس (۰)
هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باشید!