فصل ۱ — شروع PHP

PHP چیست و کجا اجرا می‌شود؟ متغیرها، انواع داده و رشته‌ها آرایه‌ها: لیست و کلید‌و‌مقدار

فصل ۲ — منطق و توابع

شرط‌ها و حلقه‌ها توابع در PHP

فصل ۳ — فرم و داده

دریافت فرم: GET، POST و امنیت کار با MySQL: PDO آماده و امن

فصل ۴ — وردپرس عملی

PHP در وردپرس: قلاب‌ها و فایل توابع

فصل ۵ — سینتکس، انواع و رشته‌ها

echo و print: چاپ خروجی انواع داده در PHP Type Juggling و strict_types اعداد در PHP: int و float عملگرها و توابع ریاضی ثابت‌ها (Constants) و ثابت‌های جادویی توابع رشته‌ای: ساختن و پردازش متن

فصل ۶ — شرط‌ها، حلقه‌ها و توابع

دستور switch عبارت match در PHP 8 حلقه‌ها در عمق: while، do-while و for تایپ‌ها در توابع: پارامتر، برگشت و آرگومان نام‌دار توابع بی‌نام، arrow fn و variadic include و require: تقسیم کد به فایل‌ها

فصل ۷ — آرایه‌ها و داده کاربر

توابع آرایه: مرتب‌سازی، ادغام و جستجو سوپرگلوبال‌ها: داده‌های آماده PHP سشن‌ها: نگه‌داشتن داده کاربر روی سرور کوکی‌ها: داده کوچک سمت مرورگر تاریخ و زمان در PHP

فصل ۸ — فایل‌ها، آپلود و JSON

خواندن و نوشتن فایل پوشه‌ها و جستجوی فایل با glob آپلود فایل: امن و درست JSON در PHP: encode و decode خواندن و نوشتن CSV: گزارش و ورود داده

فصل ۹ — برنامه‌نویسی شیءگرا

شیءگرایی: کلاس و شیء سازنده و سطوح دسترسی وراثت: extends و parent اینترفیس و کلاس انتزاعی ترِیت و اعضای استاتیک نام‌فضاها (Namespaces) و autoload

فصل ۱۰ — خطا، امنیت و اعتبارسنجی

خطاهای PHP و گزارش‌گیری استثناها: try، catch و throw فیلترها: اعتبارسنجی و پاک‌سازی داده عبارات باقاعده (Regex) با preg_match هدرها و ریدایرکت‌ها امنیت: password_hash، XSS و CSRF

فصل ۱۱ — پایگاه‌داده عملی و مسیر حرفه‌ای

CRUD کامل با PDO: آپدیت، حذف و تراکنش جستجو و صفحه‌بندی نتایج با PDO کامپوزر: مدیریت پکیج در PHP ساخت REST API با PHP اصول نوشتن PHP تمیز و حرفه‌ای
PHP Tutorial فصل ۱۰ — خطا، امنیت و اعتبارسنجی درس آموزشی

امنیت: password_hash، XSS و CSRF

سه حمله رایج وب سه راه دفاع مشخص دارند: XSS یعنی تزریق جاوااسکریپت از طریق داده کاربر و دفاعش escape خروجی با htmlspecialchars است. SQL Injection تزریق کوئری است و دفاعش prepared statement است. CSRF یعنی فرستادن فرم جعلی از مرورگر کاربر لاگین‌شده و دفاعش توکن یک‌بار‌مصرف در سشن است. رمز عبور هم قانون مطلق دارد: هرگز ذخیره یا هش ساده نمی‌شود — password_hash با الگوریتم bcrypt/argon2 ذخیره می‌کند و password_verify در زمان ورود چک می‌کند. این چهار الگو را در هر پروژه PHP به‌شکل غریزه اجرا کنید.

مراحل قدم‌به‌قدم

  1. ۱

    رمز عبور درست

    $hash = password_hash($password, PASSWORD_DEFAULT); در جدول ذخیره می‌شود (شامل salt خودکار) و در ورود: if (password_verify($entered, $hash)) — هرگز md5 و sha1 برای رمز؛ ابزارها در چند ثانیه می‌شکنند.

  2. ۲

    XSS — escape خروجی

    هر داده‌ای که ریشه کاربری دارد و در HTML چاپ می‌شود را بپیچید: echo htmlspecialchars($name, ENT_QUOTES, "UTF-8"); — وگرنه <script> داخل کامنت، کد می‌شود. در وردپرس esc_html و esc_attr و esc_url همین کار را استاندارد می‌کنند.

  3. ۳

    CSRF — توکن فرم

    در هر فرم: <input type="hidden" name="csrf" value="<?= $_SESSION["csrf"] ?>"> و ست توکن در سشن با random_bytes(bin2hex)؛ در دریافت: hash_equals($_SESSION["csrf"], $_POST["csrf"]) — hash_equals مقایسه زمان‌ثابت امن انجام می‌دهد.

  4. ۴

    چک‌لیست پایه

    prepared statement برای هر کوئری با داده کاربر؛ escape در هر خروجی؛ توکن CSRF در هر فرم؛ session_regenerate_id بعد از ورود؛ و پیام خطا که جزئیات سرور را لو ندهد — همین پنج مورد، ۹۰٪ حمله‌های ساده را می‌بندد.

نکات مهم

  • ◆ رمز فقط با password_hash و password_verify؛ md5 و sha1 ممنوع.
  • ◆ داده کاربر را در خروجی همیشه با htmlspecialchars بپیچید.
  • ◆ توکن CSRF را با hash_equals مقایسه کنید نه با ==.

کد یا مسیر نمونه

<?php
session_start();
if (empty($_SESSION["csrf"])) {
    $_SESSION["csrf"] = bin2hex(random_bytes(32));
}

// --- ثبت‌نام: توکن CSRF + هش رمز ---
if ($_SERVER["REQUEST_METHOD"] === "POST") {
    if (!hash_equals($_SESSION["csrf"], $_POST["csrf"] ?? "")) {
        exit("درخواست نامعتبر (CSRF)");
    }
    $user = trim($_POST["user"] ?? "");
    $pass = $_POST["pass"] ?? "";
    if (strlen($pass) < 8) {
        exit("رمز باید حداقل ۸ نویسه باشد");
    }
    $hash = password_hash($pass, PASSWORD_DEFAULT);
    // $db->prepare("INSERT INTO users (name, pass) VALUES (?, ?)")
    //    ->execute([$user, $hash]);   // prepared statement!
    if (password_verify($pass, $hash)) {
        echo "رمز درست است؛ session_regenerate_id بزنید", PHP_EOL;
    }
}
?>
<form method="post">
  <input type="hidden" name="csrf" value="<?= $_SESSION["csrf"] ?>">
  <input name="user" value="<?= htmlspecialchars($_POST["user"] ?? "", ENT_QUOTES, "UTF-8") ?>">
  <input name="pass" type="password">
  <button>ثبت‌نام</button>
</form>

پرسش و پاسخ این درس (۰)

هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باشید!

دیدگاه خود را بنویسید

کپچا

دیدگاه شما پس از تأیید مدیر نمایش داده می‌شود.