فصل ۱ — ذهنیت امنیت و OWASP
ذهنیت امنیتی: سطح حمله، حداقل دسترسی و دفاع در عمقفصل ۲ — حملات رایج و دفاع
XSS — تزریق اسکریپت و دفاع سهلایه SQL Injection — مهاجم به دیتابیس شما میرسد CSRF و Clickjacking — حملات به اعتماد مرورگر آپلود امن فایل و SSRFفصل ۳ — احراز هویت و نشست
رمز عبور امن: hashing، policy و بازیابی نشستها و کوکیها: session fixation و hijackingفصل ۴ — سختسازی و واکنش به حادثه
HTTPS و هدرهای امنیتی — ست کردن درست واکنش به حادثه: کشف، پاکسازی و یادگیریپروژه عملی پایان دوره
پروژه پایانی — ممیزی امنیتی یک سایت واقعی خودتانواکنش به حادثه: کشف، پاکسازی و یادگیری
وقتی نفوذ اتفاق افتاد (نه اگر): فرایند چهار مرحله دارد — قطع و احتراز، پاکسازی، ترمیم ریشه، یادگیری. اهداف: جلوگیری از گسترش، برگرداندن سرویس، بستن مسیر نفوذ و بهبود فرایند. بدون بکاپ سالم، نیمی از این فهرست بیمعناست.
مراحل قدمبهقدم
-
۱
کشف و محدودسازی
نشانهها: فایلهای عجیب تازهتغییرشده (find -mtime -1)، ترافیک خروجی بالا، لاگینهای ناشناخته، هشدار آنتیویروس/گوشسپار. اولین اقدام: تغییر رمزهای ادمین و دیتابیس، خارجکردن سایت از هدر رفتن (maintenance)، snapshot دیسک برای تحلیل forensics.
-
۲
پاکسازی با اطمینان
قرنطینه فایلهای مشکوک (نه حذف فوری — نمونه برای تحلیل)؛ compare با baseline هشها؛ افزونهها/تمها از منبع رسمی دوباره نصب شوند نه «تعمیر»؛ جستجوی webshell: find . -name '*.php' -newer index.php و grepهای الگویی (eval، base64_decode، gzinflate).
-
۳
ترمیم ریشه نفوذ
بپرسید: از کجا وارد شد؟ (افزونه بدون بروزرسانی، رمز ضعیف، آپلود بیچک). هر سه را ببندید. رمز همه حسابهای مرتبط، کلیدهای API و سکرتها را بچرخانید. بعد از ترمیم، اسکن کامل تمیز؛ سپس بازگشت سرویس.
-
۴
یادگیری و فرایند
گزارش مختصر حادثه: چه شد، کی، چطور، چه چیزی جلوگیری میکرد. آیتمهای قابل اقدام (بروزرسانی خودکار هفتگی، لاگ هشدار، بکاپ تستشده) وارد چکلیست روزانه/هفتگی شوند. بکاپ را واقعاً یکبار بازیابی کنید تا وقتی لازم است کار کند.
نکات مهم
- ◆ بکاپ ساده + تست بازیابی، بیمه واقعی است؛ بدون آن حادثه یعنی از دست دادن کسبوکار.
- ◆ در حادثه اول snapshot بگیرید؛ تحلیل بعداً لازم میشود.
- ◆ ریشه نفوذ را ببندید نه فقط علائم را — فایل مخرب دوباره میآید اگر مسیر باز بماند.
کد یا مسیر نمونه
# کشف سریع در سرور لینوکس:
find . -type f -mtime -1 -name '*.php' # تغییرات امروز
find . -type f -name '.*.php' # فایلهای مخفی PHP
ls -lat | head -20 # تازهترین تغییرات
# الگوهای رایج webshell (مرور اولیه):
grep -rEln 'eval\s*\(|base64_decode|gzinflate' --include='*.php' . | head
# snapshot پیش از پاکسازی:
tar czf /root/quarantine-$(date +%F).tgz suspicious-dir/
# پس از پاکسازی: رمزها، کلیدها و سشنها را چرخانید و اسکن تمیز بگیرید.
پرسش و پاسخ این درس (۰)
هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باشید!