Web Security Tutorial فصل ۳ — احراز هویت و نشست درس آموزشی

نشست‌ها و کوکی‌ها: session fixation و hijacking

نشست (Session) هویت کاربر بین درخواست‌هاست؛ دزدیدنش یعنی ورود بدون رمز. دو حمله اصلی: fixation (تحمیل شناسه نشست از قبل) و hijacking (دزدی شناسه از شبکه یا XSS). دفاع: regenerate بعد از ورود، کوکی امن، انقضا و چرخش دوره‌ای.

مراحل قدم‌به‌قدم

  1. ۱

    session fixation

    مهاجم کاربر را به نشستِ شناسه‌ای که خودش بلد است هدایت می‌کند (لینک با PHPSESSID=...). بعد از ورود با همان شناسه، مهاجم هم «ورود» می‌شود. دفاع: session_regenerate_id(true) بلافاصله بعد از احراز موفق — شناسه نو و قدیمی باطل.

  2. ۲

    session hijacking

    شناسه نشست روی HTTP آشکار می‌رود؛ دفاع پایه: Force HTTPS و کوکی Secure. لایه دوم: انقضای بیکاری (مثلاً ۱۲۰ دقیقه) و چرخش دوره‌ای شناسه. لایه سوم پیشرفته: انگشت‌نگاری مرورگر (User-Agent + زیرمجموعه هدرها) و باطل‌کردن در تفاوت شدید.

  3. ۳

    تنظیمات PHP پیشنهادی

    session.cookie_httponly=1، session.cookie_secure=1، session.cookie_samesite=Lax، session.use_strict_mode=1 (شناسه تعیین‌شده از بیرون پذیرفته نمی‌شود — ضد fixation بیشتر) و session.gc_maxlifetime متناسب با نیاز.

  4. ۴

    Logout واقعی

    خروج یعنی پاک‌کردن کامل: session_unset، session_destroy و پاک‌کردن کوکی (setcookie با زمان گذشته). نشست خروج‌رفته نباید با back-button باز شود؛ هدرهای Cache-Control: no-store برای صفحات حساس.

نکات مهم

  • ◆ بعد از هر ورود: session_regenerate_id(true) — غیرقابل مذاکره.
  • ◆ use_strict_mode=1 و کوکی Secure/HttpOnly/SameSite همه روشن.
  • ◆ صفحات حساس no-store؛ مرورگر نباید نشست‌دار را کش کند.

کد یا مسیر نمونه

// تنظیمات امن نشست (php.ini یا ini_set ابتدای اپ)
ini_set('session.cookie_httponly', '1');
ini_set('session.cookie_secure', '1');
ini_set('session.cookie_samesite', 'Lax');
ini_set('session.use_strict_mode', '1');
session_start();

// ورود
if ($ok) {
    session_regenerate_id(true);   // ضد fixation
    $_SESSION['uid'] = $user['id'];
    $_SESSION['login_at'] = time();
}

// چرخش دوره‌ای (هر ۳۰ دقیقه)
if (time() - ($_SESSION['login_at'] ?? 0) > 1800) {
    session_regenerate_id(true);
    $_SESSION['login_at'] = time();
}

// خروج کامل
function logout(): void {
    $_SESSION = [];
    if (ini_get('session.use_cookies')) {
        setcookie(session_name(), '', time() - 42000, '/');
    }
    session_destroy();
}

پرسش و پاسخ این درس (۰)

هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باشید!

دیدگاه خود را بنویسید

کپچا

دیدگاه شما پس از تأیید مدیر نمایش داده می‌شود.