فصل ۱ — شروع پایتون
پایتون چیست و چرا محبوبترین زبان دنیاست؟ محیط پروژه: venv و مدیریت پکیجهافصل ۲ — متغیرها و انواع داده
متغیرها و انواع پایه داده رشتهها: متدهای متن در پایتون لیست، تاپل، دیکشنری و مجموعهفصل ۳ — کنترل جریان
شرطها: if و elif و else حلقهها: for و while در پایتونفصل ۴ — توابع و ماژولها
توابع: def، پارامترها و return ماژولها و کتابخانه استانداردفصل ۵ — کلاس و برنامهنویسی شیءگرا
کلاسها و شیءگرایی در پایتونفصل ۶ — پروژه عملی
کار با فایل و JSON پروژه پایانی: مدیریت کارها در خط فرمانفصل ۷ — سینتکس، عملگرها و ورودی/خروجی
سینتکس و تورفتگی: قواعد خط پایتون عملگرها: حساب، مقایسه، منطق و عضویت ورودی و خروجی: print و input در عمق اعداد و تبدیل نوع (casting) f-string در عمق: فرمتدهی حرفهایفصل ۸ — ساختمانهای داده در عمق
لیست در عمق: متدها، برش و کپی تاپل: ثابتها و بازکردن مقادیر مجموعهها: عضویت سریع و عملیات ریاضی دیکشنری در عمق: get، setdefault و ادغام کامپریهنشن: list، dict و set enumerate، zip و ابزارهای پیمایش match/case: تطبیق الگو در پایتون ۳.۱۰+فصل ۹ — توابع در عمق
*args و **kwargs: پارامترهای انعطافپذیر lambda و توابع درجهیک بازگشت: تابعی که خودش را صدا میزند اسکوپ: local، global و nonlocal تایپ هینت: نوعنویسی در پایتون مدرنفصل ۱۰ — شیءگرایی در عمق
وراثت و چندریختی متدهای جادویی (dunder) کپسولاسیون: property، خصوصی و انواع متد dataclass: کلاس دادهمحور آماده کلاس انتزاعی، Protocol و duck typingفصل ۱۱ — خطاها، فایلها و ماژولها
خطاها: try/except/finally و raise فایلها در عمق: خواندن، نوشتن و pathlib CSV: خواندن و نوشتن جداول ماژول و پکیج خودتان + __main__ os و sys: سیستمعامل و مفسرفصل ۱۲ — زمان، ریاضی و ابزارهای پیشرفته
تاریخ و زمان: datetime و timedelta math و random: محاسبات و تصادف عبارات باقاعده: ماژول re ایتریتور و ژنراتور: yield کلوژر و دکوراتور بهترین شیوهها: کد پایتونی تمیزخطاها: try/except/finally و raise
خطا بخشی طبیعی برنامه است: فایل نیست، ورودی خراب است، شبکه قطع است. try/except اجازه میدهد بهجای کرش کردن، برنامه مسیر جایگزین برود و پیام مناسب بدهد. فلسفه پایتون هم همین است (EAFP): بزن و اگر خطا شد بگیر — خواناتر از چکهای پیشینی است. در این درس کاملترین شکل مدیریت خطا را میبینید.
مراحل قدمبهقدم
-
۱
ساختار پایه
try: کد پرخطر؛ except نوعخطا: مدیریت. نوع خطا را بدهید — except خالی همهچیز را میگیرد و باگ را پنهان میکند. چند except پشت هم برای رفتار متفاوت هر نوع؛ else بعد از همه exceptها فقط وقتی اجرا میشود که خطا نبود — جا منطق موفقیت.
-
۲
finally — پاکسازی تضمینی
بلاک finally در هر دو حالت اجرا میشود: موفقیت، خطا، حتی return وسط راه. جا بستن فایل، قطع اتصال و خاموشکردن لودر. هر چند با with بسیاری از موارد پاکسازی خودکار شده، finally برای پاکسازیهای دستی هنوز استاندارد است.
-
۳
raise — پرتاب خطا
raise ValueError("پیام") یعنی «اینجا مشکل است، صدا زننده باید بداند». الگوی تمیز: تابع پایین اطلاعات بدهد و بالا تصمیم بگیرد؛ گاهی هم خطا را میگیرید و با raise دوباره پرتاب میکنید بعد از لاگ — زنجیره خطا حفظ میشود.
-
۴
خطای سفارشی
class ValidationError(Exception) — با وراثت از Exception خطای معنادار پروژه بسازید؛ message را در سازنده پاس بدهید. بعد در catch با except ValidationError جدا بگیرید. اینطوری خطاهای دامنه پروژه از خطاهای فنی تمیز جدا میشوند.
نکات مهم
- ◆ except خالی هرگز؛ همیشه نوع خطا را بگیرید.
- ◆ پیام خطا را از پایین پرتاب کنید و در سطح بالای برنامه مدیریت.
- ◆ finally برای پاکسازی؛ else برای منطق فقطموفقیت.
کد یا مسیر نمونه
class ValidationError(Exception):
"""خطای اعتبارسنجی داده پروژه."""
def parse_age(raw: str) -> int:
try:
age = int(raw)
except ValueError:
raise ValidationError(f"«{raw}» عدد نیست")
if not 0 < age < 130:
raise ValidationError("سن در محدوده معتبر نیست")
return age
for raw in ["25", "abc", "150"]:
try:
age = parse_age(raw)
except ValidationError as e:
print("رد شد:", e)
else:
print("پذیرفته شد:", age)
finally:
print("— یک دور تمام شد —")
def read_config(path: str) -> dict:
try:
import json
return json.loads(open(path, encoding="utf-8").read())
except FileNotFoundError:
print("فایل نبود — پیشفرض برمیگردانم")
return {"theme": "light"}
except Exception as e:
print("خطای ناشناخته:", type(e).__name__)
raise # بعد از لاگ، دوباره پرتاب — زنجیره حفظ میشود
پرسش و پاسخ این درس (۰)
هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باشید!