فصل ۱ — شروع پایتون
پایتون چیست و چرا محبوبترین زبان دنیاست؟ محیط پروژه: venv و مدیریت پکیجهافصل ۲ — متغیرها و انواع داده
متغیرها و انواع پایه داده رشتهها: متدهای متن در پایتون لیست، تاپل، دیکشنری و مجموعهفصل ۳ — کنترل جریان
شرطها: if و elif و else حلقهها: for و while در پایتونفصل ۴ — توابع و ماژولها
توابع: def، پارامترها و return ماژولها و کتابخانه استانداردفصل ۵ — کلاس و برنامهنویسی شیءگرا
کلاسها و شیءگرایی در پایتونفصل ۶ — پروژه عملی
کار با فایل و JSON پروژه پایانی: مدیریت کارها در خط فرمانفصل ۷ — سینتکس، عملگرها و ورودی/خروجی
سینتکس و تورفتگی: قواعد خط پایتون عملگرها: حساب، مقایسه، منطق و عضویت ورودی و خروجی: print و input در عمق اعداد و تبدیل نوع (casting) f-string در عمق: فرمتدهی حرفهایفصل ۸ — ساختمانهای داده در عمق
لیست در عمق: متدها، برش و کپی تاپل: ثابتها و بازکردن مقادیر مجموعهها: عضویت سریع و عملیات ریاضی دیکشنری در عمق: get، setdefault و ادغام کامپریهنشن: list، dict و set enumerate، zip و ابزارهای پیمایش match/case: تطبیق الگو در پایتون ۳.۱۰+فصل ۹ — توابع در عمق
*args و **kwargs: پارامترهای انعطافپذیر lambda و توابع درجهیک بازگشت: تابعی که خودش را صدا میزند اسکوپ: local، global و nonlocal تایپ هینت: نوعنویسی در پایتون مدرنفصل ۱۰ — شیءگرایی در عمق
وراثت و چندریختی متدهای جادویی (dunder) کپسولاسیون: property، خصوصی و انواع متد dataclass: کلاس دادهمحور آماده کلاس انتزاعی، Protocol و duck typingفصل ۱۱ — خطاها، فایلها و ماژولها
خطاها: try/except/finally و raise فایلها در عمق: خواندن، نوشتن و pathlib CSV: خواندن و نوشتن جداول ماژول و پکیج خودتان + __main__ os و sys: سیستمعامل و مفسرفصل ۱۲ — زمان، ریاضی و ابزارهای پیشرفته
تاریخ و زمان: datetime و timedelta math و random: محاسبات و تصادف عبارات باقاعده: ماژول re ایتریتور و ژنراتور: yield کلوژر و دکوراتور بهترین شیوهها: کد پایتونی تمیزاسکوپ: local، global و nonlocal
اسکوپ یعنی کجا متغیر شناخته میشود؛ پایتون جستجو را از داخل به بیرون انجام میدهد: محلی، بستهبندی، سراسری و توکار (قاعده LEGB). معمولاً لازم نیست کاری کنید ولی برای تغییر متغیر بیرونی از داخل تابع، کلیدهای global و nonlocal لازم میشوند — و هر دو را کم و آگاهانه بزنید چون وابستگی پنهان میسازند.
مراحل قدمبهقدم
-
۱
قاعده LEGB
پایتون متغیر را به ترتیب میگردد: Local (داخل تابع)، Enclosing (تابع بیرونیتر)، Global (ماژول) و Built-in (مثل len و print). متغیر داخل تابع خودکار local است حتی اگر اسمش بیرون هم باشد — سایهگذاری، بیخطا؛ ولی خوانا نیست پس اسم تکراری نگذارید.
-
۲
خواندن آزاد، نوشتن محدود
تابع میتواند متغیر global را بخواند بدون هیچ کلیدی؛ ولی اگر بخواهد بنویسد، پایتون یک local جدید میسازد و UnboundLocalError میگیرید مگر با global اعلام کنید که «همان متغیر بیرونی را میخواهم». خواندن بیمخاطب است، نوشتن کلمه کلیدی میخواهد.
-
۳
global — کم و آگاهانه
global counter بالای تابع یعنی انتسابها به متغیر ماژول بروند. کد حرفهای global را نمیپسندد چون state پنهان میسازد؛ جایگزین تمیزتر: مقدار را بگیرید، به تابع پاس بدهید و خروجی برگردانید — یا state را در کلاس نگه دارید.
-
۴
nonlocal و کلوژر
برای تابع تودرتو که متغیر تابع بیرونی را تغییر میدهد (نه global، نه local خودش) از nonlocal استفاده میشود — مثال کلاسیک: شمارنده کلوژری که count بیرونی را زیاد میکند. این الگو پایه دکوراتورهاست که در درس خودش کامل میبینید.
نکات مهم
- ◆ واحد پیشفرض اسکوپ در پایتون تابع است؛ بلوکهای if و for اسکوپ نمیسازند.
- ◆ global را جایگزین پاسدادن و برگرداندن مقدار نکنید.
- ◆ کلوژر شمارنده را با nonlocal بنویسید؛ global غلط است.
کد یا مسیر نمونه
counter = 0 # global
def read_only():
print("خواندن global بدون کلید:", counter)
def bump_wrong():
# counter += 1 # UnboundLocalError — میخواست local بسازد
counter_local = counter + 1
return counter_local
def bump_global():
global counter # اعلام صریح
counter += 1
return counter
read_only()
print(bump_wrong(), bump_global(), bump_global())
def make_counter(start=0):
count = start # اسکوپ تابع بیرونی
def inc():
nonlocal count # متغیر تابع بیرونی
count += 1
return count
return inc
c = make_counter()
print(c(), c(), c()) # 1 2 3 — کلوژر زنده است
پرسش و پاسخ این درس (۰)
هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باشید!