فصل ۱ — شروع پایتون
پایتون چیست و چرا محبوبترین زبان دنیاست؟ محیط پروژه: venv و مدیریت پکیجهافصل ۲ — متغیرها و انواع داده
متغیرها و انواع پایه داده رشتهها: متدهای متن در پایتون لیست، تاپل، دیکشنری و مجموعهفصل ۳ — کنترل جریان
شرطها: if و elif و else حلقهها: for و while در پایتونفصل ۴ — توابع و ماژولها
توابع: def، پارامترها و return ماژولها و کتابخانه استانداردفصل ۵ — کلاس و برنامهنویسی شیءگرا
کلاسها و شیءگرایی در پایتونفصل ۶ — پروژه عملی
کار با فایل و JSON پروژه پایانی: مدیریت کارها در خط فرمانفصل ۷ — سینتکس، عملگرها و ورودی/خروجی
سینتکس و تورفتگی: قواعد خط پایتون عملگرها: حساب، مقایسه، منطق و عضویت ورودی و خروجی: print و input در عمق اعداد و تبدیل نوع (casting) f-string در عمق: فرمتدهی حرفهایفصل ۸ — ساختمانهای داده در عمق
لیست در عمق: متدها، برش و کپی تاپل: ثابتها و بازکردن مقادیر مجموعهها: عضویت سریع و عملیات ریاضی دیکشنری در عمق: get، setdefault و ادغام کامپریهنشن: list، dict و set enumerate، zip و ابزارهای پیمایش match/case: تطبیق الگو در پایتون ۳.۱۰+فصل ۹ — توابع در عمق
*args و **kwargs: پارامترهای انعطافپذیر lambda و توابع درجهیک بازگشت: تابعی که خودش را صدا میزند اسکوپ: local، global و nonlocal تایپ هینت: نوعنویسی در پایتون مدرنفصل ۱۰ — شیءگرایی در عمق
وراثت و چندریختی متدهای جادویی (dunder) کپسولاسیون: property، خصوصی و انواع متد dataclass: کلاس دادهمحور آماده کلاس انتزاعی، Protocol و duck typingفصل ۱۱ — خطاها، فایلها و ماژولها
خطاها: try/except/finally و raise فایلها در عمق: خواندن، نوشتن و pathlib CSV: خواندن و نوشتن جداول ماژول و پکیج خودتان + __main__ os و sys: سیستمعامل و مفسرفصل ۱۲ — زمان، ریاضی و ابزارهای پیشرفته
تاریخ و زمان: datetime و timedelta math و random: محاسبات و تصادف عبارات باقاعده: ماژول re ایتریتور و ژنراتور: yield کلوژر و دکوراتور بهترین شیوهها: کد پایتونی تمیزتاپل: ثابتها و بازکردن مقادیر
تاپل مثل لیست است ولی تغییرناپذیر: یکبار ساخته میشود و دیگر نمیشود عضو اضافه یا کم کرد. این محدودیت، مزیت است — مقادیر مرتبط و ثابت مثل مختصات و رنگ را امن نگه میدارد و اجازه میدهد تاپل کلید دیکشنری شود. بازکردن مقادیر (unpacking) هم یکی از زیباترین عادتهای کد پایتونی است.
مراحل قدمبهقدم
-
۱
تعریف و تکعنصری
point = (10, 20) و خواندن مثل لیست: point[0]. دام معروف: تکعنصری به کاما نیاز دارد نه پرانتز — (5,) تاپل است ولی (5) فقط عدد! بدون پرانتز هم میسازد: x, y = 10, 20 در واقع یک تاپل باز شده است.
-
۲
بازکردن مقادیر (unpacking)
x, y = point — تعداد باید بخورَد وگرنه ValueError. با ستاره میشود «بقیه» را گرفت: first, *rest = [1, 2, 3, 4]. توابعی که چند مقدار برمیگردانند در واقع تاپل میدهند: low, high = min_max(nums) — الگوی بسیار رایج.
-
۳
تغییرناپذیری و کاربردها
تاپل را نمیشود تغییر داد: point[0] = 5 خطا میدهد — درست مثل محافظ داده. همین باعث میشود تاپل کلید دیکشنری باشد (point در dict) و در set بیاید؛ لیست اینها را نمیتواند. تبدیل: tuple(list) و list(tuple).
-
۴
کی کدام؟
دادهای که ساختارش ثابت و معنایشاش «یک واحد» است (مختصات، RGB، رکورد کوچک) تاپل؛ لیستی که رشد و کم میشود و پردازش میکنید لیست. قاعده سرانگشتی: اگر میخواهید حلقه بزنید و عوض کنید، لیست؛ اگر فقط میخوانید، تاپل.
نکات مهم
- ◆ تاپل تکعنصری به کاما نیاز دارد: (5,) نه (5).
- ◆ خروجی چندگانه تابع = تاپل؛ با unpacking بگیریدش.
- ◆ کلید دیکشنری میخواهید؟ تاپل، نه لیست.
کد یا مسیر نمونه
point = (35.7, 51.4) # مختصات تهران
x, y = point
print(f"عرض {x} | طول {y}")
def min_max(nums):
return min(nums), max(nums)
low, high = min_max([4, 8, 1, 15, 3])
print(f"کمینه: {low} | بیشینه: {high}")
first, *rest = [1, 2, 3, 4]
print(first, rest) # 1 [2, 3, 4]
# تاپل بهعنوان کلید دیکشنری
prices = {("کتاب", "بزرگ"): 150000, ("کتاب", "کوچک"): 90000}
print(prices[("کتاب", "کوچک")])
single = (5,)
print(type(single).__name__, len(single))
print(type((5)).__name__) # int — پرانتز تنهایی تاپل نمیسازد
پرسش و پاسخ این درس (۰)
هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باشید!