فصل ۱ — شروع پایتون
پایتون چیست و چرا محبوبترین زبان دنیاست؟ محیط پروژه: venv و مدیریت پکیجهافصل ۲ — متغیرها و انواع داده
متغیرها و انواع پایه داده رشتهها: متدهای متن در پایتون لیست، تاپل، دیکشنری و مجموعهفصل ۳ — کنترل جریان
شرطها: if و elif و else حلقهها: for و while در پایتونفصل ۴ — توابع و ماژولها
توابع: def، پارامترها و return ماژولها و کتابخانه استانداردفصل ۵ — کلاس و برنامهنویسی شیءگرا
کلاسها و شیءگرایی در پایتونفصل ۶ — پروژه عملی
کار با فایل و JSON پروژه پایانی: مدیریت کارها در خط فرمانفصل ۷ — سینتکس، عملگرها و ورودی/خروجی
سینتکس و تورفتگی: قواعد خط پایتون عملگرها: حساب، مقایسه، منطق و عضویت ورودی و خروجی: print و input در عمق اعداد و تبدیل نوع (casting) f-string در عمق: فرمتدهی حرفهایفصل ۸ — ساختمانهای داده در عمق
لیست در عمق: متدها، برش و کپی تاپل: ثابتها و بازکردن مقادیر مجموعهها: عضویت سریع و عملیات ریاضی دیکشنری در عمق: get، setdefault و ادغام کامپریهنشن: list، dict و set enumerate، zip و ابزارهای پیمایش match/case: تطبیق الگو در پایتون ۳.۱۰+فصل ۹ — توابع در عمق
*args و **kwargs: پارامترهای انعطافپذیر lambda و توابع درجهیک بازگشت: تابعی که خودش را صدا میزند اسکوپ: local، global و nonlocal تایپ هینت: نوعنویسی در پایتون مدرنفصل ۱۰ — شیءگرایی در عمق
وراثت و چندریختی متدهای جادویی (dunder) کپسولاسیون: property، خصوصی و انواع متد dataclass: کلاس دادهمحور آماده کلاس انتزاعی، Protocol و duck typingفصل ۱۱ — خطاها، فایلها و ماژولها
خطاها: try/except/finally و raise فایلها در عمق: خواندن، نوشتن و pathlib CSV: خواندن و نوشتن جداول ماژول و پکیج خودتان + __main__ os و sys: سیستمعامل و مفسرفصل ۱۲ — زمان، ریاضی و ابزارهای پیشرفته
تاریخ و زمان: datetime و timedelta math و random: محاسبات و تصادف عبارات باقاعده: ماژول re ایتریتور و ژنراتور: yield کلوژر و دکوراتور بهترین شیوهها: کد پایتونی تمیزفایلها در عمق: خواندن، نوشتن و pathlib
برنامه واقعی با فایلها سروکار دارد: پیکربندی، لاگ، داده خام و خروجی. ماژول pathlib مسیرها را بهشکل شیءگرا و امن مدیریت میکند و با open و with خواندن و نوشتن سهخطی میشود. نکتههای حیاتی هم دارد: حالتهای بازکردن، خواندن خطبهخط و encoding="utf-8" که بدون آن متن فارسی خراب میشود.
مراحل قدمبهقدم
-
۱
حالتهای open و with
حالتها: r خواندن، w نوشتن با بازنویسی کامل (فایل قبلی پاک میشود!)، a افزودن به انتها و x فقط ساخت جدید. همیشه با with کار کنید: with open(path, mode, encoding="utf-8") as f — بستن تضمینی حتی اگر وسط راه خطا رخ دهد.
-
۲
خواندن خطبهخط
برای فایل بزرگ، f.read() همه را یکجا در حافظه میبرد؛ بهجایش روی خود فایل حلقه بزنید: for line in f — هر خط با n\ انتها میآید پس .strip() کنید. readlines() همه خطها را لیست میکند برای فایلهای کوچک مناسبتر است.
-
۳
pathlib — مسیر شیءگرا
Path("data") / "notes.txt" مسیر را با عملگر / میچسباند و روی ویندوز و لینوکس هر دو درست کار میکند. عملیات روزمره: p.exists() و p.mkdir(parents=True, exist_ok=True) برای ساخت پوشه و p.glob("*.txt") برای فهرست فایلهای الگودار و p.suffix پسوند.
-
۴
عملیات فایل و پوشه
p.read_text(encoding="utf-8") و p.write_text(text, encoding="utf-8") خواندن و نوشتن سریع بدون with؛ p.rename(new) جابهجایی و p.unlink() حذف و p.stem نام بدون پسوند. برای جابهجاییهای گروهی، glob با حلقه ترکیب میشود — پایه اسکریپتهای اتوماسیون فایل.
نکات مهم
- ◆ encoding="utf-8" را همیشه بدهید وگرنه فارسی خراب میشود.
- ◆ w فایل قبلی را از بین میبرد؛ برای افزودن a بزنید.
- ◆ مسیرها را با / بین دو Path بسازید نه چسباندن رشتهای.
کد یا مسیر نمونه
from pathlib import Path
folder = Path("logs")
folder.mkdir(parents=True, exist_ok=True) # ساخت امن پوشه
log = folder / "app.log" # چسباندن مسیر با /
log.write_text("شروع برنامه\n", encoding="utf-8")
with log.open("a", encoding="utf-8") as f: # افزودن
f.write("رویداد ۱\n")
f.write("رویداد ۲\n")
# خواندن خطبهخط — مناسب فایل بزرگ
with log.open("r", encoding="utf-8") as f:
for i, line in enumerate(f, start=1):
print(f"{i}: {line.strip()}")
print("موجود:", log.exists(), "| پسوند:", log.suffix, "| نام:", log.stem)
# کار با گروه فایلها
for txt in folder.glob("*.log"):
print("فایل:", txt, "| اندازه:", txt.stat().st_size, "بایت")
backup = folder / "app-backup.log"
log.rename(backup)
print("انتقال انجام شد:", backup.exists())
پرسش و پاسخ این درس (۰)
هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باشید!