فصل ۱ — مبانی گیت
گیت چیست و چرا هر برنامهنویس لازمش دارد؟ دیدن تاریخچه و تفاوتها: log و diffفصل ۲ — شاخهها و همکاری
شاخهها: کار موازی بدون بههمریختگی گیتهاب: push، pull و clone ابزارهای نجات: stash، .gitignore و status های خاصفصل ۳ — نصب، پیکربندی و کار روزمره
از کپیکاری تا گیت: انواع سیستم نسخهبری نصب گیت روی ویندوز، مک و لینوکس پیکربندی گیت: سطوح تنظیم و تنظیمات کاربردی چرخه حیات فایل: untracked تا committed .gitignore در عمق: الگوها و ترفندها ناحیه استیج در عمق: add -p و ساخت commit دقیق پیام commit حرفهای و Conventional Commitsفصل ۴ — تاریخچه و بازرسی
HEAD و گراف تاریخچه log حرفهای: فیلتر و جستجو در تاریخچه diff در عمق: مقایسه commitها و شاخهها blame در عمق: نویسنده هر خط restore و clean: پاکسازی ناحیه کاری reflog: نجات commitهای گمشدهفصل ۵ — ادغام و بازنویسی تاریخچه
merge در عمق: fast-forward و سهطرفه حل تعارض گامبهگام rebase: کاشت commitها روی پایه جدید rebase تعاملی: پاکسازی commitها قبل از PR cherry-pick: برداشتن یک commit مشخص revert، reset و restore: سه مسیر بازگشتفصل ۶ — گیتهاب و همکاری
کلیدهای SSH برای گیتهاب clone و جریان fork fetch و pull: همگامسازی با ریموت Pull Request: از شاخه تا merge بازبینی کد در Pull Request تگ و انتشار نسخه CI با گیتهاب اکشنزفصل ۷ — ابزارهای پیشرفته و امنیت
امضای commit و ایمنسازی مخزن stash در عمق: مدیریت کارهای نیمهتمام bisect: پیدا کردن commit مقصر با جستجوی دودویی worktree: دو کار موازی، یک مخزن submodules: مخزن داخل مخزن گیت هوکها: خودکارسازی لحظههای گیت فایلهای حجیم: LFS و .gitattributesفصل ۸ — جریانهای کاری و جمعبندی
جریانهای کاری: Git Flow، GitHub Flow و Trunk-Based مونوریپو در برابر پولیریپو نگهداری مخزن: اندازه، gc و پاکسازی اصول حرفهای و aliasهای کاربردی چیتشیت: همه دستورهای دوره در یک صفحهاصول حرفهای و aliasهای کاربردی
جمعبندی عادتهایی که کاربران حرفهای را متمایز میکند: commit کوچک و مکرر، پیام امری و اتمیک، شاخه برای هر کار، pull پیش از push، مرور git diff --staged پیش از هر commit، .gitignore از روز اول و هرگز بازنویسی تاریخچه مشترک. کنار عادتها، aliasها سرعت میدهند: چند میانبر در ~/.gitconfig که هر روز میزنید — st و lg و co. پیکربندیهای یکبارمصرف مثل pull.rebase و push.default هم رفتار پیشفرض را حرفهای میکنند و dotfiles آنها را بین دستگاهها میبرند.
مراحل قدمبهقدم
-
۱
چرخه روزانه تمیز
قبل از شروع: git pull؛ کار کوچک؛ git diff و git diff --staged برای بازبینی خودی؛ پیام معنادار؛ push؛ شاخه تمامشده حذف — این چرخه مکانیکی، تعارضها را کوچک و تاریخچه را خوانا نگه میدارد؛ بزرگترین خطای تازهکارها نه دستور غلط، بلکه commit هیولای هفتگی است.
-
۲
تاریخچه مشترک مقدس است
روی شاخههای مشترک: نه rebase، نه reset --hard، نه push --force؛ بهجایش merge و revert؛ و اگر تاریخچهای را مجبور به بازنویسی شدید (شخصی بود)، --force-with-lease بهجای --force — چک میکند که بینالو مخزن عوض نشده باشد و کار همتیمی را له نکنید.
-
۳
aliasهای پرکاربرد
st = status -sb؛ co = checkout؛ br = branch؛ ci = commit؛ lg = log --oneline --graph --all --decorate؛ last = log -1 HEAD --stat؛ unstage = restore --staged — این هفت تا، ۹۰٪ تایپ روزمره را کوتاه میکند؛ alias در ~/.gitconfig است و با dotfiles همسفر میشود.
-
۴
پیکربندی حرفهای
pull.rebase true، push.default current، init.defaultBranch main، fetch.prune true (خودکار prune) و core.editor دلخواه — این پنج تنظیم یکبار گذاشته میشود و برای همیشه رفتار پیشفرض را شیک میکند؛ dotfiles پروژه شخصیتان را بسازید تا دستگاه جدید در ده دقیقه آماده شود.
نکات مهم
- ◆ commit کوچک + diff --staged پیش از ثبت = تاریخچهای که به آن اعتماد میکنید.
- ◆ روی شاخه مشترک فقط merge و revert؛ بازنویسی تاریخچه فقط شخصی.
- ◆ aliasهای کوتاه و dotfiles، سرعت و تکرارپذیری میدهند.
کد یا مسیر نمونه
# یکبار برای همیشه
git config --global alias.st "status -sb"
git config --global alias.co "checkout"
git config --global alias.ci "commit"
git config --global alias.lg "log --oneline --graph --all --decorate"
git config --global alias.unstage "restore --staged"
git config --global pull.rebase true
git config --global push.default current
git config --global fetch.prune true
# چرخه روزانه با aliasها
git st
git co -c fix/navbar
# ... کار ...
git diff --staged
git ci -m "fix: همترازی نوار منو در RTL"
git push
# پشیمانی امن
git unstage src/app.php
پرسش و پاسخ این درس (۰)
هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باشید!