فصل ۱ — مبانی گیت
گیت چیست و چرا هر برنامهنویس لازمش دارد؟ دیدن تاریخچه و تفاوتها: log و diffفصل ۲ — شاخهها و همکاری
شاخهها: کار موازی بدون بههمریختگی گیتهاب: push، pull و clone ابزارهای نجات: stash، .gitignore و status های خاصفصل ۳ — نصب، پیکربندی و کار روزمره
از کپیکاری تا گیت: انواع سیستم نسخهبری نصب گیت روی ویندوز، مک و لینوکس پیکربندی گیت: سطوح تنظیم و تنظیمات کاربردی چرخه حیات فایل: untracked تا committed .gitignore در عمق: الگوها و ترفندها ناحیه استیج در عمق: add -p و ساخت commit دقیق پیام commit حرفهای و Conventional Commitsفصل ۴ — تاریخچه و بازرسی
HEAD و گراف تاریخچه log حرفهای: فیلتر و جستجو در تاریخچه diff در عمق: مقایسه commitها و شاخهها blame در عمق: نویسنده هر خط restore و clean: پاکسازی ناحیه کاری reflog: نجات commitهای گمشدهفصل ۵ — ادغام و بازنویسی تاریخچه
merge در عمق: fast-forward و سهطرفه حل تعارض گامبهگام rebase: کاشت commitها روی پایه جدید rebase تعاملی: پاکسازی commitها قبل از PR cherry-pick: برداشتن یک commit مشخص revert، reset و restore: سه مسیر بازگشتفصل ۶ — گیتهاب و همکاری
کلیدهای SSH برای گیتهاب clone و جریان fork fetch و pull: همگامسازی با ریموت Pull Request: از شاخه تا merge بازبینی کد در Pull Request تگ و انتشار نسخه CI با گیتهاب اکشنزفصل ۷ — ابزارهای پیشرفته و امنیت
امضای commit و ایمنسازی مخزن stash در عمق: مدیریت کارهای نیمهتمام bisect: پیدا کردن commit مقصر با جستجوی دودویی worktree: دو کار موازی، یک مخزن submodules: مخزن داخل مخزن گیت هوکها: خودکارسازی لحظههای گیت فایلهای حجیم: LFS و .gitattributesفصل ۸ — جریانهای کاری و جمعبندی
جریانهای کاری: Git Flow، GitHub Flow و Trunk-Based مونوریپو در برابر پولیریپو نگهداری مخزن: اندازه، gc و پاکسازی اصول حرفهای و aliasهای کاربردی چیتشیت: همه دستورهای دوره در یک صفحهrevert، reset و restore: سه مسیر بازگشت
سه دستور بازگشت دارید و انتخاب درستشان مهارت است: git revert یک commit جدید ضدّی میسازد که تغییرهای آن commit را برمیگرداند — تاریخچه دستنخورده میماند و تنها راه امن بازگشت روی مخازن مشترک است. git reset اشارهگر شاخه را جابهجا میکند و سه حالت دارد: --soft فقط HEAD (تغییرها در استیج میمانند)، --mixed پیشفرض (استیج هم خالی میشود، دیسک سالم)، --hard همهچیز پرت میشود (خطرناک). و git restore فقط فایلهای ناحیه کاری را برمیگرداند. خلاصه: commit پوششده؟ revert. کار محلی ناتمام؟ reset --soft/mixed. تغییر ذخیرهنشده؟ restore.
مراحل قدمبهقدم
-
۱
revert — بازگشت عمومی
git revert abc1234 یک commit معکوس میسازد: «Revert "پیام قبلی"» — تاریخچه میگوید چه شد و چه شد برگشت؛ برای commitهای پوششده و شاخههای تیمی استاندارد است؛ merge commit هم با -m 1 برگردانده میشود.
-
۲
سه حالت reset
--soft HEAD~1: commit آخر باز میشود ولی تغییرها استیج میمانند — برای ویرایش پیام یا ترکیب commitها؛ --mixed (پیشفرض): استیج هم خالی، دیسک دستنخورده؛ --hard: دیسک هم به نسخه هدف برمیگردد و تغییرهای ذخیرهنشده از بین میروند — فقط وقتی مطمئنید.
-
۳
restore — سطح فایل
git restore file تغییر ذخیرهنشده فایل را دور میریزد؛ git restore --staged file از استیج بیرون میآورد؛ git restore --source=abc123 file نسخه قدیمی یک فایل میآورد — سه کار ریزِ روزمره که با reset کلاً بیمعنا میشد.
-
۴
جدول تصمیم
خطا پوششده یا تیمی → revert؛ commit محلی که هنوز push نشده و میخواهید دوباره بنویسید → reset --soft یا --mixed؛ تغییر ذخیرهنشده در فایل → restore؛ فایل untracked اضافی → git clean. اگر گم شدید: reflog همهچیز را برمیگرداند.
نکات مهم
- ◆ revert تاریخچه را نمیشکند؛ برای کار مشترک همیشه امن است.
- ◆ reset --hard تغییرهای ذخیرهنشده را برای همیشه میبرد — دو بار فکر کنید.
- ◆ برای فایل واحد، restore؛ برای بازگشت commitها، reset یا revert.
کد یا مسیر نمونه
# خطا پوششده → برگشت عمومی
git revert abc1234
# commit آخر محلی → باز کردن برای ویرایش پیام
git reset --soft HEAD~1
git commit -m "feat: پیام بهتر"
# استیج را خالی کن، دیسک دستنخورده
git reset HEAD~2
# همهچیز به HEAD — تغییرهای ذخیرهنشده میروند!
git reset --hard HEAD
# سطح فایل
git restore src/app.php
git restore --staged src/app.php
# برگشت merge (روی main)
git revert -m 1 abc1234
پرسش و پاسخ این درس (۰)
هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باشید!