فصل ۱ — مبانی گیت
گیت چیست و چرا هر برنامهنویس لازمش دارد؟ دیدن تاریخچه و تفاوتها: log و diffفصل ۲ — شاخهها و همکاری
شاخهها: کار موازی بدون بههمریختگی گیتهاب: push، pull و clone ابزارهای نجات: stash، .gitignore و status های خاصفصل ۳ — نصب، پیکربندی و کار روزمره
از کپیکاری تا گیت: انواع سیستم نسخهبری نصب گیت روی ویندوز، مک و لینوکس پیکربندی گیت: سطوح تنظیم و تنظیمات کاربردی چرخه حیات فایل: untracked تا committed .gitignore در عمق: الگوها و ترفندها ناحیه استیج در عمق: add -p و ساخت commit دقیق پیام commit حرفهای و Conventional Commitsفصل ۴ — تاریخچه و بازرسی
HEAD و گراف تاریخچه log حرفهای: فیلتر و جستجو در تاریخچه diff در عمق: مقایسه commitها و شاخهها blame در عمق: نویسنده هر خط restore و clean: پاکسازی ناحیه کاری reflog: نجات commitهای گمشدهفصل ۵ — ادغام و بازنویسی تاریخچه
merge در عمق: fast-forward و سهطرفه حل تعارض گامبهگام rebase: کاشت commitها روی پایه جدید rebase تعاملی: پاکسازی commitها قبل از PR cherry-pick: برداشتن یک commit مشخص revert، reset و restore: سه مسیر بازگشتفصل ۶ — گیتهاب و همکاری
کلیدهای SSH برای گیتهاب clone و جریان fork fetch و pull: همگامسازی با ریموت Pull Request: از شاخه تا merge بازبینی کد در Pull Request تگ و انتشار نسخه CI با گیتهاب اکشنزفصل ۷ — ابزارهای پیشرفته و امنیت
امضای commit و ایمنسازی مخزن stash در عمق: مدیریت کارهای نیمهتمام bisect: پیدا کردن commit مقصر با جستجوی دودویی worktree: دو کار موازی، یک مخزن submodules: مخزن داخل مخزن گیت هوکها: خودکارسازی لحظههای گیت فایلهای حجیم: LFS و .gitattributesفصل ۸ — جریانهای کاری و جمعبندی
جریانهای کاری: Git Flow، GitHub Flow و Trunk-Based مونوریپو در برابر پولیریپو نگهداری مخزن: اندازه، gc و پاکسازی اصول حرفهای و aliasهای کاربردی چیتشیت: همه دستورهای دوره در یک صفحهاز کپیکاری تا گیت: انواع سیستم نسخهبری
قبل از گیت، برنامهنویسها یا پوشههای نسخهدار کپی میکردند (v1-final-akhir.php!) یا با سیستمهای متمرکز مثل SVN کار میکردند که یک سرور مرکزی داشت و بدون اتصال به آن، کاری نمیشد کرد. گیت که در ۲۰۰۵ توسط لینوس توروالدز برای توسعه هسته لینوکس ساخته شد، توزیعشده است: هر همتیمی یک کپی کامل از کل تاریخچه پروژه دارد — کار آفلاین ممکن است، سرور مرکزی گلوگاه نیست و شاخهزنی تقریباً رایگان است. فهم این سه نسل، کمک میکند بدانید چرا گیت رفتارهایی دارد که در ابتدا عجیب به نظر میرسد.
مراحل قدمبهقدم
-
۱
نسل اول: نسخهبری دستی
کپی پوشه با تاریخ در نام فایل: سایت-۲۰۲۴-۰۸-۱۵.zip — ساده ولی فاجعهبار: تغییرات بین نسخهها گم میشود، دو نفر نمیتوانند همزمان کار کنند و بازگشت به یک تغییر مشخص عملاً ناممکن است.
-
۲
نسل دوم: سیستمهای متمرکز (SVN)
یک سرور مرکزی تاریخچه را نگه میدارد و همه checkout میگیرند؛ تغییرها باید commit به همان سرور شوند. ضعفها: بدون شبکه هیچ کاری نمیشود، تاریخچه فقط در سرور است (بکاپ تکنقطهای) و شاخهسازی سنگین و کند است.
-
۳
نسل سوم: توزیعشده (Git)
هر کلون، مخزن کامل است: کل تاریخچه روی لپتاپ شماست، commit آفلاین انجام میشود و بعد push میکنید. سرورهایی مثل گیتهاب فقط «هممحل» مخازن هستند — اگر گیتهاب از کار بیفتد، تیم همچنان commit میزند.
-
۴
چرا این مدل مهم است؟
چون commit در گیت یک عکس لحظهای از کل پروژه است نه diff؛ همین باعث میشود سوییچ شاخه و برگشت فوری و ارزان باشد — در SVN مقایسه کنید. رفتارهای امنیتی گیت هم از همینجا میآید: تقریباً هر کاری undo دارد.
نکات مهم
- ◆ گیت توزیعشده است: مخزن کامل روی دستگاه شماست، نه فقط آخرین نسخه.
- ◆ commit در گیت عکس لحظهای پروژه است، نه لیست تغییرات.
- ◆ شاخه در گیت فقط یک اشارهگر ۴۱ بایتی است — به همین دلیل ارزان است.
کد یا مسیر نمونه
# مخزن کامل — آفلاین و بدون سرور
mkdir demo && cd demo
git init
echo "سلام" > hello.txt
git add . && git commit -m "اولین commit آفلاین"
# کل تاریخچه همینجا روی دستگاه شماست:
git log --oneline
# مخزن توزیعشده: کلون کامل شامل همه تاریخچه
git clone /home/z/demo /tmp/demo-copy
cd /tmp/demo-copy && git log --oneline # همان تاریخچه
# گیت هیچوقت فقط «آخرین نسخه» نمیگیرد؛ کل خط زمانی میگیرد
پرسش و پاسخ این درس (۰)
هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باشید!