فصل ۱ — مبانی گیت

گیت چیست و چرا هر برنامه‌نویس لازمش دارد؟ دیدن تاریخچه و تفاوت‌ها: log و diff

فصل ۲ — شاخه‌ها و همکاری

شاخه‌ها: کار موازی بدون به‌هم‌ریختگی گیت‌هاب: push، pull و clone ابزارهای نجات: stash، .gitignore و status های خاص

فصل ۳ — نصب، پیکربندی و کار روزمره

از کپی‌کاری تا گیت: انواع سیستم نسخه‌بری نصب گیت روی ویندوز، مک و لینوکس پیکربندی گیت: سطوح تنظیم و تنظیمات کاربردی چرخه حیات فایل: untracked تا committed .gitignore در عمق: الگوها و ترفندها ناحیه استیج در عمق: add -p و ساخت commit دقیق پیام commit حرفه‌ای و Conventional Commits

فصل ۴ — تاریخچه و بازرسی

HEAD و گراف تاریخچه log حرفه‌ای: فیلتر و جستجو در تاریخچه diff در عمق: مقایسه commitها و شاخه‌ها blame در عمق: نویسنده هر خط restore و clean: پاک‌سازی ناحیه کاری reflog: نجات commitهای گم‌شده

فصل ۵ — ادغام و بازنویسی تاریخچه

merge در عمق: fast-forward و سه‌طرفه حل تعارض گام‌به‌گام rebase: کاشت commitها روی پایه جدید rebase تعاملی: پاک‌سازی commitها قبل از PR cherry-pick: برداشتن یک commit مشخص revert، reset و restore: سه مسیر بازگشت

فصل ۶ — گیت‌هاب و همکاری

کلیدهای SSH برای گیت‌هاب clone و جریان fork fetch و pull: هم‌گام‌سازی با ریموت Pull Request: از شاخه تا merge بازبینی کد در Pull Request تگ و انتشار نسخه CI با گیت‌هاب اکشنز

فصل ۷ — ابزارهای پیشرفته و امنیت

امضای commit و ایمن‌سازی مخزن stash در عمق: مدیریت کارهای نیمه‌تمام bisect: پیدا کردن commit مقصر با جستجوی دودویی worktree: دو کار موازی، یک مخزن submodules: مخزن داخل مخزن گیت هوک‌ها: خودکارسازی لحظه‌های گیت فایل‌های حجیم: LFS و .gitattributes

فصل ۸ — جریان‌های کاری و جمع‌بندی

جریان‌های کاری: Git Flow، GitHub Flow و Trunk-Based مونوریپو در برابر پولی‌ریپو نگه‌داری مخزن: اندازه، gc و پاک‌سازی اصول حرفه‌ای و aliasهای کاربردی چیت‌شیت: همه دستورهای دوره در یک صفحه
Git Tutorial فصل ۳ — نصب، پیکربندی و کار روزمره درس آموزشی

.gitignore در عمق: الگوها و ترفندها

فایل .gitignore در ریشه مخزن، الگوهای فایل‌هایی را می‌نویسد که گیت باید نادیده بگیرد: وابستگی‌ها (node_modules، vendor)، محیط‌ها (.env)، خروجی بیلد (dist/، *.log). نحو آن ساده اما چند ترفند مهم دارد: / در ابتدای الگو یعنی فقط ریشه، / در انتها یعنی پوشه، ! یعنی استثنا و ** چند سطح مسیر را می‌پوشاند. مهم‌ترین نکته‌ای که همه دیر می‌فهمند: gitignore فقط فایل‌های ردگیری‌نشده را نادیده می‌گیرد — فایلی که قبلاً commit شده، با تغییر gitignore همچنان ردگیری می‌شود و باید با git rm --cached از ردگیری بیرون بیاید.

مراحل قدم‌به‌قدم

  1. ۱

    الگوهای پایه

    *.log همه لاگ‌ها در هر عمق؛ build/ فقط پوشه build؛ /secret.env فقط همان فایل در ریشه مخزن نه در زیرپوشه‌ها؛ doc/**/*.pdf همه PDF زیر doc در هر سطح — ستاره‌ها مسیر نمی‌شکنند، ** می‌شکند.

  2. ۲

    استثنا با !

    بعد از نادیده گرفتن یک دسته، مورد خاصی را باز کنید: *.log سپس !important.log — دقت کنید نمی‌توانید فایل داخل پوشه نادیده‌شده را مستقیم باز کنید؛ اول پوشه را باز کنید یا الگوی دقیق‌تری بنویسید.

  3. ۳

    فایل ردگیری‌شده

    اگر .env قبلاً commit شده، اضافه‌کردن آن به gitignore کاری نمی‌کند: git rm --cached .env آن را از index بیرون می‌کشد (فایل روی دیسک می‌ماند) و بعد از commit، دیگر ردگیری نمی‌شود — اگر رمز داخلش بود، چرخاندن کلیدها هم لازم است چون در تاریخچه مانده.

  4. ۴

    استانداردهای آماده

    برای هر زبان قالب آماده هست: github.com/github/gitignore (وردپرس، Python، Node و ...) — یک‌بار برای پروژه کپی کنید و شخصی‌سازی کنید. gitignore سراسری هم برای فایل‌های سیستمی خودتان: git config --global core.excludesFile ~/.gitignore_global

نکات مهم

  • ◆ gitignore فقط فایل‌های ردگیری‌نشده را کنار می‌گذارد.
  • ◆ فایل حساس commit‌شده را با git rm --cached بیرون بکشید و کلیدها را عوض کنید.
  • ◆ الگوی / در ریشه یعنی فقط ریشه؛ بدون / یعنی هر عمق.

کد یا مسیر نمونه

# محتوای .gitignore یک پروژه وب
node_modules/
vendor/
dist/
*.log
.env
!.env.example          # قالب نمونه env قابل commit است
/uploads/*             # محتوای آپلود
!/uploads/.gitkeep     # ولی خود پوشه با نگهبان خالی بماند

# --- فرمان‌ها ---
git status --short     # فایل‌های نادیده‌شده دیده نمی‌شوند
git check-ignore -v .env   # کدام قانون آن را گرفت؟

# بیرون کشیدن فایل حساس که قبلاً commit شده:
git rm --cached .env
git commit -m "بیرون کشیدن .env از ردگیری"

پرسش و پاسخ این درس (۰)

هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باشید!

دیدگاه خود را بنویسید

کپچا

دیدگاه شما پس از تأیید مدیر نمایش داده می‌شود.