فصل ۱ — مبانی گیت
گیت چیست و چرا هر برنامهنویس لازمش دارد؟ دیدن تاریخچه و تفاوتها: log و diffفصل ۲ — شاخهها و همکاری
شاخهها: کار موازی بدون بههمریختگی گیتهاب: push، pull و clone ابزارهای نجات: stash، .gitignore و status های خاصفصل ۳ — نصب، پیکربندی و کار روزمره
از کپیکاری تا گیت: انواع سیستم نسخهبری نصب گیت روی ویندوز، مک و لینوکس پیکربندی گیت: سطوح تنظیم و تنظیمات کاربردی چرخه حیات فایل: untracked تا committed .gitignore در عمق: الگوها و ترفندها ناحیه استیج در عمق: add -p و ساخت commit دقیق پیام commit حرفهای و Conventional Commitsفصل ۴ — تاریخچه و بازرسی
HEAD و گراف تاریخچه log حرفهای: فیلتر و جستجو در تاریخچه diff در عمق: مقایسه commitها و شاخهها blame در عمق: نویسنده هر خط restore و clean: پاکسازی ناحیه کاری reflog: نجات commitهای گمشدهفصل ۵ — ادغام و بازنویسی تاریخچه
merge در عمق: fast-forward و سهطرفه حل تعارض گامبهگام rebase: کاشت commitها روی پایه جدید rebase تعاملی: پاکسازی commitها قبل از PR cherry-pick: برداشتن یک commit مشخص revert، reset و restore: سه مسیر بازگشتفصل ۶ — گیتهاب و همکاری
کلیدهای SSH برای گیتهاب clone و جریان fork fetch و pull: همگامسازی با ریموت Pull Request: از شاخه تا merge بازبینی کد در Pull Request تگ و انتشار نسخه CI با گیتهاب اکشنزفصل ۷ — ابزارهای پیشرفته و امنیت
امضای commit و ایمنسازی مخزن stash در عمق: مدیریت کارهای نیمهتمام bisect: پیدا کردن commit مقصر با جستجوی دودویی worktree: دو کار موازی، یک مخزن submodules: مخزن داخل مخزن گیت هوکها: خودکارسازی لحظههای گیت فایلهای حجیم: LFS و .gitattributesفصل ۸ — جریانهای کاری و جمعبندی
جریانهای کاری: Git Flow، GitHub Flow و Trunk-Based مونوریپو در برابر پولیریپو نگهداری مخزن: اندازه، gc و پاکسازی اصول حرفهای و aliasهای کاربردی چیتشیت: همه دستورهای دوره در یک صفحهHEAD و گراف تاریخچه
برای خواندن تاریخچه حرفهای، باید مدل ذهنی اشارهگرها را داشته باشید: هر شاخه فقط یک اشارهگر به یک commit است و HEAD هم اشارهگر به «جایی که الان ایستادهاید» — معمولاً روی شاخه فعلی. مراجع نسبی مثل HEAD~1 (یک commit عقبتر) و HEAD~3 اجازه میدهند بدون هش حرف بزنید. اگر مستقیم به یک commit بروید (checkout هش)، وارد detached HEAD میشوید: تاریخ را تماشا میکنید ولی روی هیچ شاخه نیستید — commit آنجا کاشته میشود و با سوییچ بعدی میتواند گم شود، مگر فوراً شاخه بسازید.
مراحل قدمبهقدم
-
۱
HEAD چیست؟
HEAD فایلی در .git است که میگوید الان روی کدام شاخهاید: ref: refs/heads/main؛ و هر شاخه هم فایلی است که هش commit فعلی را نگه میدارد. git log --oneline -3 با HEAD شروع میکند و به عقب میرود.
-
۲
مراجع نسبی
HEAD~1 پدر commit فعلی، HEAD~2 دو عقبتر، main~5 پنج commit قبل از نوک main — با اینها میگویید git show HEAD~1 یا git diff HEAD~2 بدون یادداشت هشها. HEAD^ معنا دارد فقط وقتی commitها والد چندگانه دارند (merge commit).
-
۳
detached HEAD
git checkout abc1234 مستقیم روی commit میبرد و میگوید: You are in 'detached HEAD' state — برای مرور کد قدیمی مشکلی نیست؛ اگر تغییر بدهید و commit بزنید، هنگام سوییچ گیت هشدار میدهد؛ راه نجات همانجا: git switch -c new-branch.
-
۴
خواندن گراف
git log --oneline --graph --all --decorate خط زمانی شاخهها را ترسیم میکند: | خطوط و * گرهها و گراف mergeها را میبینید — پیش از هر merge و rebase پیچیده، یک نگاه به گراف بگیرید تا بدانید دقیقاً کجا هستید.
نکات مهم
- ◆ شاخه فقط یک اشارهگر است؛ HEAD جایگاه فعلی شماست.
- ◆ با HEAD~1 و HEAD~2 حرف بزنید؛ حافظهتان را برای کد نگه دارید.
- ◆ در detached HEAD کار کردید؟ فوراً git switch -c بشاخهاش.
کد یا مسیر نمونه
# کجا هستیم؟
git log --oneline -3
cat .git/HEAD # ref: refs/heads/main
# مراجع نسبی
git show HEAD~1 --stat # commit قبل از فعلی
git diff HEAD~2 # دو commit عقب با الان
# تماشای تاریخ بدون شاخه (detached HEAD)
git checkout HEAD~2 # هشدار detached HEAD
git switch -c experiment-idea # تبدیل تماشا به شاخه
# گراف کامل همه شاخهها
git log --oneline --graph --all --decorate
پرسش و پاسخ این درس (۰)
هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باشید!