فصل ۱ — مبانی گیت
گیت چیست و چرا هر برنامهنویس لازمش دارد؟ دیدن تاریخچه و تفاوتها: log و diffفصل ۲ — شاخهها و همکاری
شاخهها: کار موازی بدون بههمریختگی گیتهاب: push، pull و clone ابزارهای نجات: stash، .gitignore و status های خاصفصل ۳ — نصب، پیکربندی و کار روزمره
از کپیکاری تا گیت: انواع سیستم نسخهبری نصب گیت روی ویندوز، مک و لینوکس پیکربندی گیت: سطوح تنظیم و تنظیمات کاربردی چرخه حیات فایل: untracked تا committed .gitignore در عمق: الگوها و ترفندها ناحیه استیج در عمق: add -p و ساخت commit دقیق پیام commit حرفهای و Conventional Commitsفصل ۴ — تاریخچه و بازرسی
HEAD و گراف تاریخچه log حرفهای: فیلتر و جستجو در تاریخچه diff در عمق: مقایسه commitها و شاخهها blame در عمق: نویسنده هر خط restore و clean: پاکسازی ناحیه کاری reflog: نجات commitهای گمشدهفصل ۵ — ادغام و بازنویسی تاریخچه
merge در عمق: fast-forward و سهطرفه حل تعارض گامبهگام rebase: کاشت commitها روی پایه جدید rebase تعاملی: پاکسازی commitها قبل از PR cherry-pick: برداشتن یک commit مشخص revert، reset و restore: سه مسیر بازگشتفصل ۶ — گیتهاب و همکاری
کلیدهای SSH برای گیتهاب clone و جریان fork fetch و pull: همگامسازی با ریموت Pull Request: از شاخه تا merge بازبینی کد در Pull Request تگ و انتشار نسخه CI با گیتهاب اکشنزفصل ۷ — ابزارهای پیشرفته و امنیت
امضای commit و ایمنسازی مخزن stash در عمق: مدیریت کارهای نیمهتمام bisect: پیدا کردن commit مقصر با جستجوی دودویی worktree: دو کار موازی، یک مخزن submodules: مخزن داخل مخزن گیت هوکها: خودکارسازی لحظههای گیت فایلهای حجیم: LFS و .gitattributesفصل ۸ — جریانهای کاری و جمعبندی
جریانهای کاری: Git Flow، GitHub Flow و Trunk-Based مونوریپو در برابر پولیریپو نگهداری مخزن: اندازه، gc و پاکسازی اصول حرفهای و aliasهای کاربردی چیتشیت: همه دستورهای دوره در یک صفحهپیام commit حرفهای و Conventional Commits
پیام commit سند آینده پروژه است: شش ماه بعد، وقتی دنبال اینکه «این خط چرا اینطوری است» میگردید، پیامها تنها راهنما هستند. قاعده کلاسیک: خط اول حداکثر ~۵۰ نویسه و امری (imperative) — «رفع باگ محاسبه مالیات» نه «رفع شد» — بعد یک خط خالی و در صورت نیاز توضیح در حد ۷۲ نویسه در خط. استاندارد Conventional Commits هم پرکاربرد شده است: fix: و feat: و docs: و refactor: و chore: با scope اختیاری — fix(auth): — که به ابزارهای تولید changelog و نسخهگذاری خودکار اجازه میدهد تاریخچه را بفهمند.
مراحل قدمبهقدم
-
۱
خط اول امری
گیت پیام را با جمله «if applied, this commit will ...» میخواند: «افزودن ورود با شماره موبایل» کامل است؛ «تغییرات فایلها» هیچچیز نمیگوید. حروف بزرگ اول و بدون نقطه در انتها عادتهای رایج انگلیسی است؛ در فارسی همان فعل اول کافی است.
-
۲
بدنه و توضیح why
اگر تغییر پیچیده است، بدنه بنویسید — اما نه what (diff خودش what را میگوید) بلکه why و tradeoff: «کش را خاموش کردیم چون تزریق تغییرات همزمان دو شعبه را خراب میکرد». یک خط خالی بین عنوان و بدنه لازم است.
-
۳
Conventional Commits
feat: امکان سبد خرید مهمان / fix(auth): اصلاح انقضای توکن / docs: بهروزرسانی README / refactor: بدون تغییر رفتار / test: و chore: ابزارها — commitهای feat و fix مستقیماً ورودی نسخهگذاری معنایی و ساخت changelog خودکار میشوند.
-
۴
commit اتمیک
هر commit یک تغییر منطقی: «رفع باگ X» را با «آپدیت وابستگیها» قاطی نکنید — commit اتمیک در revert و cherry-pick و bisect نجاتدهنده است؛ اگر پیام شما به «و» نیاز دارد، احتمالاً باید دو commit شود.
نکات مهم
- ◆ خط اول: امری، کوتاه (~۵۰ نویسه)، بدون جزئیات.
- ◆ بدنه برای why است؛ what را diff نشان میدهد.
- ◆ commit اتمیک = یک تغییر منطقی — نه چند کار در یک پیام.
کد یا مسیر نمونه
# پیام ساده روزمره
git add src/cart.php
git commit -m "fix: اصلاح محاسبه مالیات روی اقلام تخفیفدار"
# پیام کامل با بدنه (ادیتور باز میشود)
git commit
# خط اول:
# feat(auth): ورود با شماره موبایل
# بعد از یک خط خالی، بدنه:
# ارسال کد تأیید پیامکی و توکن ۱۵ دقیقهای اضافه شد.
# انقضای توکن در Redis نگه داشته میشود تا بار DB نیاید.
# مرور پیامهای قبلی برای حس سبک تیم:
git log --oneline -8
پرسش و پاسخ این درس (۰)
هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باشید!