فصل ۱ — مبانی گیت
گیت چیست و چرا هر برنامهنویس لازمش دارد؟ دیدن تاریخچه و تفاوتها: log و diffفصل ۲ — شاخهها و همکاری
شاخهها: کار موازی بدون بههمریختگی گیتهاب: push، pull و clone ابزارهای نجات: stash، .gitignore و status های خاصفصل ۳ — نصب، پیکربندی و کار روزمره
از کپیکاری تا گیت: انواع سیستم نسخهبری نصب گیت روی ویندوز، مک و لینوکس پیکربندی گیت: سطوح تنظیم و تنظیمات کاربردی چرخه حیات فایل: untracked تا committed .gitignore در عمق: الگوها و ترفندها ناحیه استیج در عمق: add -p و ساخت commit دقیق پیام commit حرفهای و Conventional Commitsفصل ۴ — تاریخچه و بازرسی
HEAD و گراف تاریخچه log حرفهای: فیلتر و جستجو در تاریخچه diff در عمق: مقایسه commitها و شاخهها blame در عمق: نویسنده هر خط restore و clean: پاکسازی ناحیه کاری reflog: نجات commitهای گمشدهفصل ۵ — ادغام و بازنویسی تاریخچه
merge در عمق: fast-forward و سهطرفه حل تعارض گامبهگام rebase: کاشت commitها روی پایه جدید rebase تعاملی: پاکسازی commitها قبل از PR cherry-pick: برداشتن یک commit مشخص revert، reset و restore: سه مسیر بازگشتفصل ۶ — گیتهاب و همکاری
کلیدهای SSH برای گیتهاب clone و جریان fork fetch و pull: همگامسازی با ریموت Pull Request: از شاخه تا merge بازبینی کد در Pull Request تگ و انتشار نسخه CI با گیتهاب اکشنزفصل ۷ — ابزارهای پیشرفته و امنیت
امضای commit و ایمنسازی مخزن stash در عمق: مدیریت کارهای نیمهتمام bisect: پیدا کردن commit مقصر با جستجوی دودویی worktree: دو کار موازی، یک مخزن submodules: مخزن داخل مخزن گیت هوکها: خودکارسازی لحظههای گیت فایلهای حجیم: LFS و .gitattributesفصل ۸ — جریانهای کاری و جمعبندی
جریانهای کاری: Git Flow، GitHub Flow و Trunk-Based مونوریپو در برابر پولیریپو نگهداری مخزن: اندازه، gc و پاکسازی اصول حرفهای و aliasهای کاربردی چیتشیت: همه دستورهای دوره در یک صفحهreflog: نجات commitهای گمشده
هر جابهجایی HEAD — هر commit، هر reset، هر checkout — در reflog ثبت میشود. یعنی گیت یک ژورنال خصوصی از «کجا بودهاید» نگه میدارد که در هیچ push و clone منتقل نمیشود. وقتی با reset --hard چیزی را پاک کردید یا شاخهای حذف شد، commitها هنوز در مخزن هستند و تا حدود ۹۰ روز قابل نجاتاند: git reflog را ببینید، هش لحظه خوب را پیدا کنید و شاخه جدید از همانجا بسازید. این درس کلید آرامش خاطر با گیت است: تقریباً هیچچیز واقعاً از بین نمیرود.
مراحل قدمبهقدم
-
۱
خواندن reflog
git reflog خطوطی مثل abc123 HEAD@{0}: reset: moving to HEAD~2 میدهد — هر خط یک حرکت HEAD با دلیل؛ HEAD@{0} الان، HEAD@{1} یک حرکت قبل؛ زمان هم دارد: HEAD@{"2026-11-17 14:30"}.
-
۲
نجات بعد از reset --hard
سناریو: git reset --hard HEAD~2 سه commit را از شاخه انداخت؛ git reflog هش نوک قبلی را نشان میدهد (حالت reset قبل از خطا)؛ برگشت: git reset --hard HEAD@{1} یا ساخت شاخه امن: git switch -c rescue abc1234.
-
۳
حذف شاخه اشتباهی
git branch -D feature/x شاخه را میبرد ولی نوکش در reflog شاخهای هست: git reflog feature/x آخرین حرکتهای آن شاخه را میدهد؛ برگشت با git branch feature/x abc1234 — چون شاخه فقط یک اشارهگر است، ساخت دوباره همان ارجاع همهچیز را برمیگرداند.
-
۴
حدود و مرز
reflog فقط روی دستگاه خودتان است و به push و clone منتقل نمیشود؛ گیت commitهای unreachable را حدود ۹۰ روز (gc.reflogExpire) نگه میدارد — پس صبر نکنید: هر چه زودتر نجات دهید مطمئنتر است؛ برای یافتن عمیقتر: git fsck --lost-found.
نکات مهم
- ◆ reflog ژورنال محلی حرکتهای HEAD است؛ در push منتقل نمیشود.
- ◆ پس از هر فاجعه، اول git reflog — هش لحظه خوب را پیدا کنید.
- ◆ commitهای گمشده حدود ۹۰ روز قابل نجاتاند؛ عجله کنید.
کد یا مسیر نمونه
# سناریو: سه commit با reset --hard پرت شد
git reflog
# abc1234 HEAD@{0}: reset: moving to HEAD~2
# def5678 HEAD@{1}: commit: feat: گزارش فروش
# hij9012 HEAD@{2}: commit: fix: مالیات سبد
# برگشت کامل به قبل از خطا
git reset --hard HEAD@{1}
# یا نجات امنتر: شاخه از لحظه خوب
git switch -c rescue hij9012
# شاخه حذفشده:
git reflog feature/old-idea
git branch feature/old-idea def5678
پرسش و پاسخ این درس (۰)
هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باشید!