فصل ۱ — مبانی گیت
گیت چیست و چرا هر برنامهنویس لازمش دارد؟ دیدن تاریخچه و تفاوتها: log و diffفصل ۲ — شاخهها و همکاری
شاخهها: کار موازی بدون بههمریختگی گیتهاب: push، pull و clone ابزارهای نجات: stash، .gitignore و status های خاصفصل ۳ — نصب، پیکربندی و کار روزمره
از کپیکاری تا گیت: انواع سیستم نسخهبری نصب گیت روی ویندوز، مک و لینوکس پیکربندی گیت: سطوح تنظیم و تنظیمات کاربردی چرخه حیات فایل: untracked تا committed .gitignore در عمق: الگوها و ترفندها ناحیه استیج در عمق: add -p و ساخت commit دقیق پیام commit حرفهای و Conventional Commitsفصل ۴ — تاریخچه و بازرسی
HEAD و گراف تاریخچه log حرفهای: فیلتر و جستجو در تاریخچه diff در عمق: مقایسه commitها و شاخهها blame در عمق: نویسنده هر خط restore و clean: پاکسازی ناحیه کاری reflog: نجات commitهای گمشدهفصل ۵ — ادغام و بازنویسی تاریخچه
merge در عمق: fast-forward و سهطرفه حل تعارض گامبهگام rebase: کاشت commitها روی پایه جدید rebase تعاملی: پاکسازی commitها قبل از PR cherry-pick: برداشتن یک commit مشخص revert، reset و restore: سه مسیر بازگشتفصل ۶ — گیتهاب و همکاری
کلیدهای SSH برای گیتهاب clone و جریان fork fetch و pull: همگامسازی با ریموت Pull Request: از شاخه تا merge بازبینی کد در Pull Request تگ و انتشار نسخه CI با گیتهاب اکشنزفصل ۷ — ابزارهای پیشرفته و امنیت
امضای commit و ایمنسازی مخزن stash در عمق: مدیریت کارهای نیمهتمام bisect: پیدا کردن commit مقصر با جستجوی دودویی worktree: دو کار موازی، یک مخزن submodules: مخزن داخل مخزن گیت هوکها: خودکارسازی لحظههای گیت فایلهای حجیم: LFS و .gitattributesفصل ۸ — جریانهای کاری و جمعبندی
جریانهای کاری: Git Flow، GitHub Flow و Trunk-Based مونوریپو در برابر پولیریپو نگهداری مخزن: اندازه، gc و پاکسازی اصول حرفهای و aliasهای کاربردی چیتشیت: همه دستورهای دوره در یک صفحهچرخه حیات فایل: untracked تا committed
هر فایل در گیت یکی از چهار وضعیت را دارد: Untracked (گیت اصلاً نمیشناسدش)، Unmodified (از آخرین commit تغییری نکرده)، Modified (دستکاری شده ولی هنوز استیج نشده) و Staged (نسخه آماده برای commit بعدی). جابهجایی بین این وضعیتها با سه دستور اصلی است: git add به استیج میبرد، git commit ثبت میکند و git rm فایل را هم از دیسک هم از ردگیری حذف میکند. خواندن وضعیتها به شکل کوتاه با git status --short سرعت کار را چند برابر میکند.
مراحل قدمبهقدم
-
۱
وضعیتهای چهارگانه
فایل تازه ساختهشده Untracked است؛ بعد از git add میشود Staged؛ بعد از commit، Unmodified؛ و ویرایش بعدی آن را Modified میکند که دوباره باید استیج شود — گیت هر ویرایش را جدا میبیند، پس commit میتواند فقط بخشی از تغییرهای فایل را بگیرد.
-
۲
خواندن کدوضعیتها
git status --short دو ستون میدهد: ستون اول وضعیت استیج و دوم وضعیت کاری — ?? برای untracked، A برای اضافهشده به استیج، M برای ویرایششده و MM یعنی هم استیجشده هم دوباره ویرایششده.
-
۳
حذف و جابهجایی
git rm app.js فایل را حذف و حذف را استیج میکند؛ git mv old.php new.php تغییر نام را ردگیری میکند (گیت خودش هم تغییر نام را با شباهت محتوا تشخیص میدهد). حذف دستی از فایلمنیجر هم مشکلی ندارد: گیت آن را Modified/Deleted میبیند و با git add ثبت میشود.
-
۴
ادغام در add
git add . همه تغییرهای پوشه فعلی؛ git add -A کل مخزن؛ git add -u فقط فایلهای ردگیریشده را آپدیت میکند (فایلهای تازه را نمیگیرد) — وقتی پروژه شلوغ شد، تفکیک این سه فرق امن و خطرناک را میسازد.
نکات مهم
- ◆ ستون اول status --short وضعیت استیج، ستون دوم وضعیت کاری است.
- ◆ بعد از استیج، ویرایش دوباره فایل را دوباره استیج میخواهد.
- ◆ git add -u فایلهای تازه untracked را نمیگیرد.
کد یا مسیر نمونه
mkdir lifecycle && cd lifecycle
git init
# فایل تازه → Untracked
echo "نسخه اول" > app.txt
git status --short # ?? app.txt
# استیج → A
git add app.txt
git status --short # A app.txt
# ویرایش بعد از استیج → AM
echo "نسخه دوم" >> app.txt
git status --short # AM app.txt
# فقط نسخه استیجشده در commit میآید
git commit -m "افزودن فایل برنامه"
# حذف ردگیریشده
git rm app.txt # حذف + استیج
git commit -m "حذف فایل قدیمی"
پرسش و پاسخ این درس (۰)
هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باشید!