فصل ۱ — شروع و سینتکس
CSS چیست و چگونه ظاهر HTML را عوض میکند؟ سینتکس و آناتومی دستور CSS انتخابگرها: تگ، کلاس، id و ترکیبها کاسکاد، اولویت و ارثبریفصل ۲ — رنگ، متن و فونت
رنگ و پسزمینه در CSS فرمتبندی متن: align، decoration، transform و line-height فونتها: font-family و فونتهای وبفصل ۳ — باکسمدل و فاصلهها
باکسمدل: content، padding، border و margin box-sizing و ریست استاندارد صفحه اندازهها و واحدها: px، %، rem، vwفصل ۴ — چیدمان مدرن
پراپرتی display و رفتار المانها فلکسباکس: چیدمان یکبعدی مدرن گرید: چیدمان دوبعدی حرفهای طراحی واکنشگرا و مدیاکوئریفصل ۵ — پسزمینه، سایه و افکت
پسزمینهها: رنگ، تصویر، گرادیان و کاور سایه جعبه و سایه متن: عمق بدهید ترنزیشن: انیمیشن نرم حالتها انیمیشن با keyframes: چرخههای پیوسته گرادیان و افکتهای شیشهای (Glassmorphism)فصل ۶ — ابزارهای نهایی
متغیرهای CSS و تم تیره/روشن ترنسفورم: چرخش، بزرگنمایی و جابهجایی position: نسبی، مطلق، ثابت و چسبان سرریز و اسکرول: مدیریت محتوای بیمکان بهترین شیوهها و جمعبندی دوره CSSفصل ۷ — انتخابگر پیشرفته و جزئیات جعبه
انتخابگرهای اتریبیوت: هدفگیری با href و type شبهکلاسهای ساختاری: nth-child، not، is و has شبهعناصر: before، after، placeholder و selection فروریختن margin: چرا فاصلهها جمع میشوند؟ outline و حلقه فوکوس: مرزی که فضا نمیگیرد border-image: قاب گرادیانی و تصویریفصل ۸ — واحدها و چیدمان پیشرفته
واحدها در عمق: em ترکیبی، ch و dvh calc، clamp، min و max: ریاضی درون CSS فلکس در عمق: order، align-self و الگوهای رشد گرید در عمق: auto-fit در برابر auto-fill و جایگذاری خطی چندستونه: columns و شکستن مطمئن aspect-ratio: نسبت ابعاد بدون هک padding پراپرتیهای منطقی: با inset-inline و RTL تمیز بنویسیدفصل ۹ — افکتهای بصری پیشرفته
object-fit: تصویر در قاب بدون کشیدگی filter: بلور، سیاهوسفید و تنظیم نور رنگ حالتهای ترکیب: mix-blend-mode و duotone انیمیشن پیشرفته: steps، چند انیمیشن و play-stateفصل ۱۰ — لایهها، اسکرول و تعامل
ترنسفورم سهبعدی: perspective و کارت فلپ z-index و زمینه پشته: چرا ۹۹۹۹ هم جواب نمیدهد؟ display، visibility و opacity: سه شکل پنهان شدن scroll-behavior و scroll-snap: اسکرول مهارشده cursor و pointer-events: کنترل تعاملفصل ۱۱ — ویژگیهای مدرن و حالتهای ویژه
مدیافیچرها: تم تیره، کاهش حرکت و لمس کانتینر کوئری: استایل بر اساس قاب والد accent-color و caret-color: رنگ بومی فرمها user-select و resize: مهار رفتار کاربر استایل چاپ: @media printaspect-ratio: نسبت ابعاد بدون هک padding
پراپرتی aspect-ratio نسبت عرض به ارتفاع را تعیین میکند: 16/9 برای ویدیو، 1/1 برای آواتار مربعی، 4/3 برای تصاویر کارت. تا پیش از آن این کار با هک padding-top: 56.25% انجام میشد که ناخوانا بود؛ حالا یک خط است و وقتی یکی از ابعاد تعیین شود بعد دیگر خودکار حساب میشود. با object-fit ترکیب شود، هر تصویری در قاب همنسبت بیلَش مینشیند.
مراحل قدمبهقدم
-
۱
سینتکس پایه
aspect-ratio: 16 / 9 و فقط یکی از ابعاد را بدهید: width: 100% یعنی ارتفاع خودش بر اساس نسبت حساب میشود. اگر هر دو بعد صریح بدهید، aspect-ratio کنار گذاشته میشود (بعدِ auto را میپذیرد). مقدار پیشفرض المانهای جانشین مثل img خودِ تصویر است.
-
۲
قاب تصویر با object-fit
الگوی طلایی کارت محصول: .thumb { aspect-ratio: 4/3; width:100% } و img داخلش { width:100%; height:100%; object-fit:cover } — تصویر هر نسبتی که باشد، در قاب یکسان بیکشیدگی و با برش مرکزی مینشیند. object-position نقطه فوکوس برش را جابهجا میکند.
-
۳
جایگزینی پخشکننده
iframe ویدیو با aspect-ratio: 16/9 و width:100% بهطور کامل واکنشگرا میشود — دیگر به تکنیک padding-bottom: 56.25% با wrapper نیازی نیست. برای پلیرهای ثالث که width/height inline دارند، height: auto را هم بدهید تا override شود.
-
۴
در گرید و فلکس
کارتهای همارتفاع: در گرید، aspect-ratio روی بخش تصویر کارت به همه کارتها یکنواختی میدهد حتی اگر تصاویر ورودی نامنظم باشند. برای مربعهای ساده (آیکونباکس) aspect-ratio: 1 و فقط width کافی است.
نکات مهم
- ◆ aspect-ratio با object-fit: cover ترکیب طلایی گالریهاست.
- ◆ 16/9 برای ویدیو، 1/1 آواتار، 4/3 کارت محصول، 3/2 عکس وبلاگی.
- ◆ width و height واقعی را روی img بنویسید؛ aspect-ratio مکمل است نه جایگزین CLS.
کد یا مسیر نمونه
/* کارت محصول با قاب تصویر یکنواخت */
.card-thumb {
aspect-ratio: 4 / 3;
width: 100%;
overflow: hidden;
border-radius: 12px;
background: #f3f4f6;
}
.card-thumb img {
width: 100%;
height: 100%;
object-fit: cover;
object-position: center 30%;
}
/* ویدیوی واکنشگرا بدون wrapper */
video, iframe {
aspect-ratio: 16 / 9;
width: 100%;
height: auto;
}
/* مربع واکنشگرا */
.icon-box {
width: clamp(64px, 10vw, 96px);
aspect-ratio: 1;
display: grid;
place-items: center;
}
اجرای زنده کد CSS
کد را ویرایش کنید و «اجرای کد» را بزنید — خروجی واقعی مرورگر همینجا رندر میشود؛ مثل آزمایشگاه w3schools.
پرسش و پاسخ این درس (۰)
هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باشید!