فصل ۱ — شروع و سینتکس
CSS چیست و چگونه ظاهر HTML را عوض میکند؟ سینتکس و آناتومی دستور CSS انتخابگرها: تگ، کلاس، id و ترکیبها کاسکاد، اولویت و ارثبریفصل ۲ — رنگ، متن و فونت
رنگ و پسزمینه در CSS فرمتبندی متن: align، decoration، transform و line-height فونتها: font-family و فونتهای وبفصل ۳ — باکسمدل و فاصلهها
باکسمدل: content، padding، border و margin box-sizing و ریست استاندارد صفحه اندازهها و واحدها: px، %، rem، vwفصل ۴ — چیدمان مدرن
پراپرتی display و رفتار المانها فلکسباکس: چیدمان یکبعدی مدرن گرید: چیدمان دوبعدی حرفهای طراحی واکنشگرا و مدیاکوئریفصل ۵ — پسزمینه، سایه و افکت
پسزمینهها: رنگ، تصویر، گرادیان و کاور سایه جعبه و سایه متن: عمق بدهید ترنزیشن: انیمیشن نرم حالتها انیمیشن با keyframes: چرخههای پیوسته گرادیان و افکتهای شیشهای (Glassmorphism)فصل ۶ — ابزارهای نهایی
متغیرهای CSS و تم تیره/روشن ترنسفورم: چرخش، بزرگنمایی و جابهجایی position: نسبی، مطلق، ثابت و چسبان سرریز و اسکرول: مدیریت محتوای بیمکان بهترین شیوهها و جمعبندی دوره CSSفصل ۷ — انتخابگر پیشرفته و جزئیات جعبه
انتخابگرهای اتریبیوت: هدفگیری با href و type شبهکلاسهای ساختاری: nth-child، not، is و has شبهعناصر: before، after، placeholder و selection فروریختن margin: چرا فاصلهها جمع میشوند؟ outline و حلقه فوکوس: مرزی که فضا نمیگیرد border-image: قاب گرادیانی و تصویریفصل ۸ — واحدها و چیدمان پیشرفته
واحدها در عمق: em ترکیبی، ch و dvh calc، clamp، min و max: ریاضی درون CSS فلکس در عمق: order، align-self و الگوهای رشد گرید در عمق: auto-fit در برابر auto-fill و جایگذاری خطی چندستونه: columns و شکستن مطمئن aspect-ratio: نسبت ابعاد بدون هک padding پراپرتیهای منطقی: با inset-inline و RTL تمیز بنویسیدفصل ۹ — افکتهای بصری پیشرفته
object-fit: تصویر در قاب بدون کشیدگی filter: بلور، سیاهوسفید و تنظیم نور رنگ حالتهای ترکیب: mix-blend-mode و duotone انیمیشن پیشرفته: steps، چند انیمیشن و play-stateفصل ۱۰ — لایهها، اسکرول و تعامل
ترنسفورم سهبعدی: perspective و کارت فلپ z-index و زمینه پشته: چرا ۹۹۹۹ هم جواب نمیدهد؟ display، visibility و opacity: سه شکل پنهان شدن scroll-behavior و scroll-snap: اسکرول مهارشده cursor و pointer-events: کنترل تعاملفصل ۱۱ — ویژگیهای مدرن و حالتهای ویژه
مدیافیچرها: تم تیره، کاهش حرکت و لمس کانتینر کوئری: استایل بر اساس قاب والد accent-color و caret-color: رنگ بومی فرمها user-select و resize: مهار رفتار کاربر استایل چاپ: @media printشبهعناصر: before، after، placeholder و selection
شبهعناصر با دونقطه دوتایی (::) بخشی از یک المان را هدف میگیرند که خودش تگ جداگانه ندارد: جای قبل و بعد محتوا، متن راهنمای فیلد، حرف اول پاراگراف و بولت لیست. مهمترین زوج ::before و ::after هستند: با اتریبیوت content محتوای تزئینی میسازند — بج، فلش، خط جداکننده، شماره — بدون یک المان اضافه در HTML. تسلط بر این دو یعنی HTML تمیز میماند و تزئینات در CSS زندگی میکنند.
مراحل قدمبهقدم
-
۱
before و after با content
.badge::before { content: "جدید"; } متنی را قبل از محتوای المان میگذارد. بدون content (حتی content: "") این شبهالمانها رندر نمیشوند. برای شکلهای هندسی هم بهکار میروند: content: "" با display:block و پسزمینه، دایره یا خط میسازد.
-
۲
placeholder و selection
input::placeholder رنگ و فونت متن راهنما را تنظیم میکند — معمولاً خاکستری روشنتر از متن اصلی. ::selection رنگ هایلایت متن انتخابشده را عوض میکند: touch کوچک ولی بهیادماندنی برای هویت برند.
-
۳
first-letter و marker
p::first-letter حرف اول را درشت میکند (حرف اِیتالیک در متن انگلیسی کلاسیک) — در فارسی چون حروف چسبیدهاند معمولاً بهکار نمیآید ولی برای لیهای بولتدار ::marker رنگ و اندازه بولت را عوض میکند که برای فارسی کاملاً کاربردی است.
-
۴
الگوهای کاربردی
سه الگو که مدام لازم میشود: شمارهگذاری خودکار با counter (counter-reset روی والد و content: counter(x) روی ::before)، فلش جداکننده breadcrumb با ::after { content: "←"; } در RTL و اورلی نیمهشفاف روی کارت با ::before position:absolute.
نکات مهم
- ◆ بدون content شبهالمان هرگز نمایش داده نمیشود؛ content: "" هم یک مقدار است.
- ◆ توجه: content به صفحهخوانها اعلام میشود؛ متن مهم را با content ننویسید، تزئینیها را.
- ◆ بجها و فلشها را همیشه با ::after بسازید نه با المانهای خالی span در HTML.
کد یا مسیر نمونه
/* بج با before */
.new::before {
content: "جدید";
background: #ec4899;
color: white;
font-size: 11px;
padding: 2px 8px;
border-radius: 999px;
margin-inline-end: 8px;
}
/* فلش RTL در breadcrumb با after */
.crumb li:not(:last-child)::after { content: " ←"; color: #9ca3af; }
/* رنگ متن راهنما و هایلایت انتخاب */
input::placeholder { color: #9ca3af; }
::selection { background: #4f46e5; color: white; }
/* بولت رنگی */
ul.lix li::marker { color: #ec4899; }
اجرای زنده کد CSS
کد را ویرایش کنید و «اجرای کد» را بزنید — خروجی واقعی مرورگر همینجا رندر میشود؛ مثل آزمایشگاه w3schools.
پرسش و پاسخ این درس (۰)
هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باشید!