فصل ۱ — شروع و سینتکس
CSS چیست و چگونه ظاهر HTML را عوض میکند؟ سینتکس و آناتومی دستور CSS انتخابگرها: تگ، کلاس، id و ترکیبها کاسکاد، اولویت و ارثبریفصل ۲ — رنگ، متن و فونت
رنگ و پسزمینه در CSS فرمتبندی متن: align، decoration، transform و line-height فونتها: font-family و فونتهای وبفصل ۳ — باکسمدل و فاصلهها
باکسمدل: content، padding، border و margin box-sizing و ریست استاندارد صفحه اندازهها و واحدها: px، %، rem، vwفصل ۴ — چیدمان مدرن
پراپرتی display و رفتار المانها فلکسباکس: چیدمان یکبعدی مدرن گرید: چیدمان دوبعدی حرفهای طراحی واکنشگرا و مدیاکوئریفصل ۵ — پسزمینه، سایه و افکت
پسزمینهها: رنگ، تصویر، گرادیان و کاور سایه جعبه و سایه متن: عمق بدهید ترنزیشن: انیمیشن نرم حالتها انیمیشن با keyframes: چرخههای پیوسته گرادیان و افکتهای شیشهای (Glassmorphism)فصل ۶ — ابزارهای نهایی
متغیرهای CSS و تم تیره/روشن ترنسفورم: چرخش، بزرگنمایی و جابهجایی position: نسبی، مطلق، ثابت و چسبان سرریز و اسکرول: مدیریت محتوای بیمکان بهترین شیوهها و جمعبندی دوره CSSفصل ۷ — انتخابگر پیشرفته و جزئیات جعبه
انتخابگرهای اتریبیوت: هدفگیری با href و type شبهکلاسهای ساختاری: nth-child، not، is و has شبهعناصر: before، after، placeholder و selection فروریختن margin: چرا فاصلهها جمع میشوند؟ outline و حلقه فوکوس: مرزی که فضا نمیگیرد border-image: قاب گرادیانی و تصویریفصل ۸ — واحدها و چیدمان پیشرفته
واحدها در عمق: em ترکیبی، ch و dvh calc، clamp، min و max: ریاضی درون CSS فلکس در عمق: order، align-self و الگوهای رشد گرید در عمق: auto-fit در برابر auto-fill و جایگذاری خطی چندستونه: columns و شکستن مطمئن aspect-ratio: نسبت ابعاد بدون هک padding پراپرتیهای منطقی: با inset-inline و RTL تمیز بنویسیدفصل ۹ — افکتهای بصری پیشرفته
object-fit: تصویر در قاب بدون کشیدگی filter: بلور، سیاهوسفید و تنظیم نور رنگ حالتهای ترکیب: mix-blend-mode و duotone انیمیشن پیشرفته: steps، چند انیمیشن و play-stateفصل ۱۰ — لایهها، اسکرول و تعامل
ترنسفورم سهبعدی: perspective و کارت فلپ z-index و زمینه پشته: چرا ۹۹۹۹ هم جواب نمیدهد؟ display، visibility و opacity: سه شکل پنهان شدن scroll-behavior و scroll-snap: اسکرول مهارشده cursor و pointer-events: کنترل تعاملفصل ۱۱ — ویژگیهای مدرن و حالتهای ویژه
مدیافیچرها: تم تیره، کاهش حرکت و لمس کانتینر کوئری: استایل بر اساس قاب والد accent-color و caret-color: رنگ بومی فرمها user-select و resize: مهار رفتار کاربر استایل چاپ: @media printپراپرتیهای منطقی: با inset-inline و RTL تمیز بنویسید
پراپرتیهای فیزیکی به جهت صفحه وابستهاند: margin-left همیشه چپ است، حتی وقتی سایت راستبهچپ میشود و «چپ» یعنی انتهای جمله. پراپرتیهای منطقی بهجای جهت، نقش را تعریف میکنند: margin-inline-start یعنی «سمت شروع خط» که در فارسی راست و در انگلیسی چپ میشود. با اینها یک فایل CSS برای هر دو جهت درست کار میکند و RTL کردن سایت از یک کوه کار به یک اتریبیوت dir میرسد.
مراحل قدمبهقدم
-
۱
نگاشت فیزیکی به منطقی
معادلهای پرکاربرد: margin-left = margin-inline-start (در RTL)، margin-right = margin-inline-end، padding-top/bottom = padding-block-start/end و padding-left/right = padding-inline-start/end. شورتاندها هم دارید: margin-inline و padding-block هر دو سمت را یکجا میگیرند و inset-inline-start جای left در position مینشیند.
-
۲
چرا برای فارسی حیاتی است؟
سایت فارسی که ممکن است انگلیسی هم داشته باشد (دوگانهزبانی) با margin-left نوشتهشده، در حالت LTR عکسِ مطلوب میشود. با margin-inline-start یک تعریف، دو رفتار درست: در rtl سمت راست و در ltr سمت چپ — بدون مدیاکوئری [dir="rtl"] و بدون فایل استایل جدا.
-
۳
writing-mode — جهت جریان
writing-mode: vertical-rl متن را عمودی میچیند (برای طرحهای تزئینی و برچسبهای کناری). زیبایی منطقی بودن اینجاست: block و inline با تغییر writing-mode محور عوض میکنند؛ پس padding-block همیشه «در جهت جریان بلوک» است حتی اگر بلوک افقی یا عمودی شود.
-
۴
از کجا شروع کنید؟
قاعده عملی: در کدهای تازه از همان اول منطقی بنویسید و هر بار که با margin-left برخورد کردید بپرسید «منظورم سمتِ شروع بود یا واقعاً چپ؟». برای استایلهای قدیمی، بازنویسی تدریجی: اول فاصلهها و borderها، بعد position ها. پشتیبانی مرورگرها سالهاست کامل است.
نکات مهم
- ◆ margin-inline-start جای margin-left در فارسی همان راست میشود؛ ذهن RTL کنید.
- ◆ border-inline-start: 3px solid برای نوار رنگی سمت شروع خط — در RTL خودش راست میآید.
- ◆ inset-inline-start/end با position:absolute و sticky کار میکند و جای left/right را میگیرد.
کد یا مسیر نمونه
/* breadcrumb: فاصله سمت شروع، نه چپ! */
.crumb li + li {
margin-inline-start: 8px;
}
/* نوار رنگی اخبار: سمت شروع خط */
.news-item {
border-inline-start: 3px solid #4f46e5;
padding-inline-start: 12px;
padding-block: 8px;
}
/* بج روی آواتار: گوشه شروع-پایان */
.avatar {
position: relative;
}
.avatar .dot {
position: absolute;
inset-inline-start: -2px;
inset-block-end: 0;
}
/* یک استایل، دو جهت: در rtl سمت راست، در ltr سمت چپ */
[dir="rtl"] .note::before { content: "→"; }
[dir="ltr"] .note::before { content: "←"; }
اجرای زنده کد CSS
کد را ویرایش کنید و «اجرای کد» را بزنید — خروجی واقعی مرورگر همینجا رندر میشود؛ مثل آزمایشگاه w3schools.
پرسش و پاسخ این درس (۰)
هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باشید!