فصل ۱ — شروع و سینتکس
CSS چیست و چگونه ظاهر HTML را عوض میکند؟ سینتکس و آناتومی دستور CSS انتخابگرها: تگ، کلاس، id و ترکیبها کاسکاد، اولویت و ارثبریفصل ۲ — رنگ، متن و فونت
رنگ و پسزمینه در CSS فرمتبندی متن: align، decoration، transform و line-height فونتها: font-family و فونتهای وبفصل ۳ — باکسمدل و فاصلهها
باکسمدل: content، padding، border و margin box-sizing و ریست استاندارد صفحه اندازهها و واحدها: px، %، rem، vwفصل ۴ — چیدمان مدرن
پراپرتی display و رفتار المانها فلکسباکس: چیدمان یکبعدی مدرن گرید: چیدمان دوبعدی حرفهای طراحی واکنشگرا و مدیاکوئریفصل ۵ — پسزمینه، سایه و افکت
پسزمینهها: رنگ، تصویر، گرادیان و کاور سایه جعبه و سایه متن: عمق بدهید ترنزیشن: انیمیشن نرم حالتها انیمیشن با keyframes: چرخههای پیوسته گرادیان و افکتهای شیشهای (Glassmorphism)فصل ۶ — ابزارهای نهایی
متغیرهای CSS و تم تیره/روشن ترنسفورم: چرخش، بزرگنمایی و جابهجایی position: نسبی، مطلق، ثابت و چسبان سرریز و اسکرول: مدیریت محتوای بیمکان بهترین شیوهها و جمعبندی دوره CSSفصل ۷ — انتخابگر پیشرفته و جزئیات جعبه
انتخابگرهای اتریبیوت: هدفگیری با href و type شبهکلاسهای ساختاری: nth-child، not، is و has شبهعناصر: before، after، placeholder و selection فروریختن margin: چرا فاصلهها جمع میشوند؟ outline و حلقه فوکوس: مرزی که فضا نمیگیرد border-image: قاب گرادیانی و تصویریفصل ۸ — واحدها و چیدمان پیشرفته
واحدها در عمق: em ترکیبی، ch و dvh calc، clamp، min و max: ریاضی درون CSS فلکس در عمق: order، align-self و الگوهای رشد گرید در عمق: auto-fit در برابر auto-fill و جایگذاری خطی چندستونه: columns و شکستن مطمئن aspect-ratio: نسبت ابعاد بدون هک padding پراپرتیهای منطقی: با inset-inline و RTL تمیز بنویسیدفصل ۹ — افکتهای بصری پیشرفته
object-fit: تصویر در قاب بدون کشیدگی filter: بلور، سیاهوسفید و تنظیم نور رنگ حالتهای ترکیب: mix-blend-mode و duotone انیمیشن پیشرفته: steps، چند انیمیشن و play-stateفصل ۱۰ — لایهها، اسکرول و تعامل
ترنسفورم سهبعدی: perspective و کارت فلپ z-index و زمینه پشته: چرا ۹۹۹۹ هم جواب نمیدهد؟ display، visibility و opacity: سه شکل پنهان شدن scroll-behavior و scroll-snap: اسکرول مهارشده cursor و pointer-events: کنترل تعاملفصل ۱۱ — ویژگیهای مدرن و حالتهای ویژه
مدیافیچرها: تم تیره، کاهش حرکت و لمس کانتینر کوئری: استایل بر اساس قاب والد accent-color و caret-color: رنگ بومی فرمها user-select و resize: مهار رفتار کاربر استایل چاپ: @media printانتخابگرهای اتریبیوت: هدفگیری با href و type
علاوه بر تگ و کلاس، CSS میتواند بر اساس خود اتریبیوتها انتخاب کند: همه لینکهایی که به PDF میروند، همه فیلدهای type="checkbox" و همه المانهایی که data-* دارند. این انتخابگرها بدون اضافهکردن کلاسهای تازه، دقیقاً همان گروه موردنظر را میگیرند و برای اسناد و فرمهای بزرگ حرفهایاند. در این درس شش شکل اصلی اتریبیوتسلیکتور را با مثالهای واقعی میبینید.
مراحل قدمبهقدم
-
۱
بودن و برابری
[required] هر المانی که اتریبیوت required دارد را میگیرد؛ [type="checkbox"] فقط چکباکسها را. توجه کنید مقدار باید در HTML واقعاً نوشته شده باشد؛ برای همین input های type="text" را نمیگیرید چون متنها معمولاً اتریبیوت type را اصلاً نمینویسند.
-
۲
شروع، پایان و شامل
سه عملگر قدرتمند: ^= یعنی با این مقدار شروع میشود (a[href^="https"] لینکهای خارجی)، $= یعنی با آن تمام میشود (a[href$=".pdf"] لینکهای PDF) و *= یعنی در جایی از مقدار هست (a[href*="radikalwp.ir"]). با اینها آیکون کنار لینک فایل و علامت بیرونی برای لینک خارجی میسازید.
-
۳
کلاسهای data-*
اتریبیوتهای data-state="open" که خودتان در HTML یا JS میسازید با [data-state="open"] انتخاب میشوند — پل تمیز میان وضعیت جاوااسکریپت و استایل CSS، بدون کلاسگذاری دستی. الگوی رایج در کامپوننتهای مدرن است.
-
۴
حساس به حروف
مقدار اتریبیوتها در HTML به بزرگی و کوچکی حساس است (در حالت استاندارد)؛ پس [type="CHECKBOX"] گیر نمیآید. با حرف i آخر سلکتور میتوانید حساسیت را خاموش کنید: [href$=".PDF" i] — برای پسوندهای فایل که ممکن است بزرگ یا کوچک باشند کاربردی است.
نکات مهم
- ◆ برای استایل فرمها، input[type="..."] دقیقترین ابزار است نه کلاسهای اضافی.
- ◆ آیکون پسوند فایل را با ::after و content ترکیب کنید: a[href$=".pdf"]::after.
- ◆ سلکتور اتریبیوت سنگینتر از کلاس است؛ در فایلهای خیلی بزرگ زیادهروی نکنید.
کد یا مسیر نمونه
/* لینک خارجی: نشانگر بیرونرفت */
a[href^="https"]::after {
content: " ↗";
font-size: 0.85em;
}
/* آیکون برای لینکهای PDF و ZIP */
a[href$=".pdf"]::after { content: " 📄"; }
a[href$=".zip"]::after { content: " 📦"; }
/* همه فیلدهای اجباری با رنگ متفاوت */
input[required] {
border-inline-start: 3px solid #ef4444;
}
/* چکباکسها */
input[type="checkbox"] { accent-color: #4f46e5; }
/* وضعیت سفارشی با data-* */
.card[data-state="open"] { box-shadow: 0 8px 20px rgba(0,0,0,.12); }
اجرای زنده کد CSS
کد را ویرایش کنید و «اجرای کد» را بزنید — خروجی واقعی مرورگر همینجا رندر میشود؛ مثل آزمایشگاه w3schools.
پرسش و پاسخ این درس (۰)
هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باشید!