فصل ۱ — شروع و سینتکس
CSS چیست و چگونه ظاهر HTML را عوض میکند؟ سینتکس و آناتومی دستور CSS انتخابگرها: تگ، کلاس، id و ترکیبها کاسکاد، اولویت و ارثبریفصل ۲ — رنگ، متن و فونت
رنگ و پسزمینه در CSS فرمتبندی متن: align، decoration، transform و line-height فونتها: font-family و فونتهای وبفصل ۳ — باکسمدل و فاصلهها
باکسمدل: content، padding، border و margin box-sizing و ریست استاندارد صفحه اندازهها و واحدها: px، %، rem، vwفصل ۴ — چیدمان مدرن
پراپرتی display و رفتار المانها فلکسباکس: چیدمان یکبعدی مدرن گرید: چیدمان دوبعدی حرفهای طراحی واکنشگرا و مدیاکوئریفصل ۵ — پسزمینه، سایه و افکت
پسزمینهها: رنگ، تصویر، گرادیان و کاور سایه جعبه و سایه متن: عمق بدهید ترنزیشن: انیمیشن نرم حالتها انیمیشن با keyframes: چرخههای پیوسته گرادیان و افکتهای شیشهای (Glassmorphism)فصل ۶ — ابزارهای نهایی
متغیرهای CSS و تم تیره/روشن ترنسفورم: چرخش، بزرگنمایی و جابهجایی position: نسبی، مطلق، ثابت و چسبان سرریز و اسکرول: مدیریت محتوای بیمکان بهترین شیوهها و جمعبندی دوره CSSفصل ۷ — انتخابگر پیشرفته و جزئیات جعبه
انتخابگرهای اتریبیوت: هدفگیری با href و type شبهکلاسهای ساختاری: nth-child، not، is و has شبهعناصر: before، after، placeholder و selection فروریختن margin: چرا فاصلهها جمع میشوند؟ outline و حلقه فوکوس: مرزی که فضا نمیگیرد border-image: قاب گرادیانی و تصویریفصل ۸ — واحدها و چیدمان پیشرفته
واحدها در عمق: em ترکیبی، ch و dvh calc، clamp، min و max: ریاضی درون CSS فلکس در عمق: order، align-self و الگوهای رشد گرید در عمق: auto-fit در برابر auto-fill و جایگذاری خطی چندستونه: columns و شکستن مطمئن aspect-ratio: نسبت ابعاد بدون هک padding پراپرتیهای منطقی: با inset-inline و RTL تمیز بنویسیدفصل ۹ — افکتهای بصری پیشرفته
object-fit: تصویر در قاب بدون کشیدگی filter: بلور، سیاهوسفید و تنظیم نور رنگ حالتهای ترکیب: mix-blend-mode و duotone انیمیشن پیشرفته: steps، چند انیمیشن و play-stateفصل ۱۰ — لایهها، اسکرول و تعامل
ترنسفورم سهبعدی: perspective و کارت فلپ z-index و زمینه پشته: چرا ۹۹۹۹ هم جواب نمیدهد؟ display، visibility و opacity: سه شکل پنهان شدن scroll-behavior و scroll-snap: اسکرول مهارشده cursor و pointer-events: کنترل تعاملفصل ۱۱ — ویژگیهای مدرن و حالتهای ویژه
مدیافیچرها: تم تیره، کاهش حرکت و لمس کانتینر کوئری: استایل بر اساس قاب والد accent-color و caret-color: رنگ بومی فرمها user-select و resize: مهار رفتار کاربر استایل چاپ: @media printفلکس در عمق: order، align-self و الگوهای رشد
بعد از پایههای فلکس، وقت بازکردن موتور است: سه عدد flex یعنی چقدر بزرگشوی، چقدر جمعشوی و نقطه شروعات کجاست؛ order ترتیب بصری را بدون دستکاری HTML عوض میکند؛ align-self یک آیتم را از همصفحههایش جدا میکند و min-width: 0 راز بریدن متن درون فلکس است. این جزئیات همان چیزی است که فلکس را از «آیتمها کنار هم» به چیدمانهای پیچیده میرساند.
مراحل قدمبهقدم
-
۱
کالبدشکافی flex
flex: 1 1 0 یعنی basis صفر و تقسیم بر اساس نسبت grow — پس flex: 1 و flex: 2 کنار هم یعنی سهم دوبهیک، نه «دو برابر بزرگتر از محتوا». flex: 1 1 auto یعنی اول محتوا، بعد تقسیم بقیه. برای ستون ثابت کنار محتوای کشسان: flex: 0 0 240px روی ستون ثابت و flex: 1 روی بقیه.
-
۲
order — ترتیب بصری
پیشفرض همه ۰ است و با عدد ترتیب عوض میشود: order: -1 اول میآید. کاربرد اصلی: در موبایل با مدیاکوئری عنوان بالای تصویر برود بدون تغییر HTML. هشدار دسترسپذیری: order فقط ترتیب دید را عوض میکند نه ترتیب خواندن صفحهخوان را؛ جابهجاییهای معنادار را با خود HTML انجام دهید.
-
۳
align-self و align-content
align-self روی یک آیتم، ترازِ خودش را از align-items والد جدا میکند — مثلاً همه وسط و فقط بج بالا. align-content وقتی عمل میکند که ردیفها شکستهاند (flex-wrap:wrap): فاصله و تراز بین ردیفها را میچیند — space-between بین ردیفهای کارت.
-
۴
min-width: 0 — راز بریدن متن
آیتم فلکس بهطور پیشفرض کمتر از عرض محتوایش جمع نمیشود؛ پس یک URL بلند باعث سرریز میشود. فیکس استاندارد: min-width: 0 روی همان آیتم — حالا overflow:hidden و text-overflow:ellipsis داخل فلکس درست کار میکند. این خط، فیکس نصف باگهای «متن بیرون زد از ستون» است.
نکات مهم
- ◆ flex: 1 یعنی 1 1 0؛ اگر میخواهید محتوا پایه باشد flex: 1 1 auto بزنید.
- ◆ ستون ثابت + ستون کشسان: basis ثابت کنار flex: 1 — ترکیب طلایی سایدبار.
- ◆ قبل از ellipsis داخل فلکس، همیشه min-width: 0 را یادتان باشد.
کد یا مسیر نمونه
/* سایدبار ثابت + محتوای کشسان */
.layout {
display: flex;
gap: 20px;
}
.sidebar { flex: 0 0 240px; }
.content { flex: 1; min-width: 0; } /* اجازه جمعشدن برای ellipsis */
/* نسبت دو به یک با basis صفر */
.a { flex: 2 1 0; }
.b { flex: 1 1 0; }
/* در موبایل عنوان اول بیاید بدون تغییر HTML */
.post-title { order: 1; }
.post-img { order: 2; }
@media (max-width: 640px) {
.post-title { order: -1; }
}
/* یک آیتم متفاوت */
.card-stack { align-items: center; }
.card-stack .tag { align-self: flex-start; }
اجرای زنده کد CSS
کد را ویرایش کنید و «اجرای کد» را بزنید — خروجی واقعی مرورگر همینجا رندر میشود؛ مثل آزمایشگاه w3schools.
پرسش و پاسخ این درس (۰)
هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باشید!