فصل ۱ — شروع و سینتکس
CSS چیست و چگونه ظاهر HTML را عوض میکند؟ سینتکس و آناتومی دستور CSS انتخابگرها: تگ، کلاس، id و ترکیبها کاسکاد، اولویت و ارثبریفصل ۲ — رنگ، متن و فونت
رنگ و پسزمینه در CSS فرمتبندی متن: align، decoration، transform و line-height فونتها: font-family و فونتهای وبفصل ۳ — باکسمدل و فاصلهها
باکسمدل: content، padding، border و margin box-sizing و ریست استاندارد صفحه اندازهها و واحدها: px، %، rem، vwفصل ۴ — چیدمان مدرن
پراپرتی display و رفتار المانها فلکسباکس: چیدمان یکبعدی مدرن گرید: چیدمان دوبعدی حرفهای طراحی واکنشگرا و مدیاکوئریفصل ۵ — پسزمینه، سایه و افکت
پسزمینهها: رنگ، تصویر، گرادیان و کاور سایه جعبه و سایه متن: عمق بدهید ترنزیشن: انیمیشن نرم حالتها انیمیشن با keyframes: چرخههای پیوسته گرادیان و افکتهای شیشهای (Glassmorphism)فصل ۶ — ابزارهای نهایی
متغیرهای CSS و تم تیره/روشن ترنسفورم: چرخش، بزرگنمایی و جابهجایی position: نسبی، مطلق، ثابت و چسبان سرریز و اسکرول: مدیریت محتوای بیمکان بهترین شیوهها و جمعبندی دوره CSSفصل ۷ — انتخابگر پیشرفته و جزئیات جعبه
انتخابگرهای اتریبیوت: هدفگیری با href و type شبهکلاسهای ساختاری: nth-child، not، is و has شبهعناصر: before، after، placeholder و selection فروریختن margin: چرا فاصلهها جمع میشوند؟ outline و حلقه فوکوس: مرزی که فضا نمیگیرد border-image: قاب گرادیانی و تصویریفصل ۸ — واحدها و چیدمان پیشرفته
واحدها در عمق: em ترکیبی، ch و dvh calc، clamp، min و max: ریاضی درون CSS فلکس در عمق: order، align-self و الگوهای رشد گرید در عمق: auto-fit در برابر auto-fill و جایگذاری خطی چندستونه: columns و شکستن مطمئن aspect-ratio: نسبت ابعاد بدون هک padding پراپرتیهای منطقی: با inset-inline و RTL تمیز بنویسیدفصل ۹ — افکتهای بصری پیشرفته
object-fit: تصویر در قاب بدون کشیدگی filter: بلور، سیاهوسفید و تنظیم نور رنگ حالتهای ترکیب: mix-blend-mode و duotone انیمیشن پیشرفته: steps، چند انیمیشن و play-stateفصل ۱۰ — لایهها، اسکرول و تعامل
ترنسفورم سهبعدی: perspective و کارت فلپ z-index و زمینه پشته: چرا ۹۹۹۹ هم جواب نمیدهد؟ display، visibility و opacity: سه شکل پنهان شدن scroll-behavior و scroll-snap: اسکرول مهارشده cursor و pointer-events: کنترل تعاملفصل ۱۱ — ویژگیهای مدرن و حالتهای ویژه
مدیافیچرها: تم تیره، کاهش حرکت و لمس کانتینر کوئری: استایل بر اساس قاب والد accent-color و caret-color: رنگ بومی فرمها user-select و resize: مهار رفتار کاربر استایل چاپ: @media printباکسمدل: content، padding، border و margin
هر المان HTML یک جعبه است با چهار لایه: محتوا در مرکز، padding فاصله داخل جعبه، border خط دور جعبه و margin فاصله با المانهای بیرونی. این «باکسمدل» پایه همه چیدمانهای CSS است؛ وقتی فاصلهها را میفهمید، طراحی دقیق ممکن میشود.
مراحل قدمبهقدم
-
۱
چهار لایه جعبه
اندازه واقعی المان = محتوا + padding + border. مثلاً width:200px با padding:20px و border:1px واقعاً ۲۴۲px جا میگیرد! این رفتار پیشفرض اغلب غافلگیرکننده است و راهحلش در درس بعدی است.
-
۲
padding — نفسکشیدن داخلی
padding فضای داخل جعبه بین محتوا و خط دور است: padding:16px هر چهار طرف؛ padding:16px 24px عمودی ۱۶ و افقی ۲۴؛ یا هر طرف جدا: padding-top/right/bottom/left. کارتها و دکمهها بدون padding خفه دیده میشوند.
-
۳
margin — فاصله بیرونی
margin فاصله با همسایههاست؛ همان قواعد چهارطرفه را دارد. نکته مهم «فروریختن margin»: margin پایین یک المان و margin بالای المان بعدی در بلاکهای متنی ادغام میشوند و بزرگترِ آنها اعمال میشود. با فلکس/گرید این رفتار حذف میشود.
-
۴
border — خط دور
border: 1px solid #e5e7eb یعنی ضخامت، نوع (solid خطی، dashed خطچین، none هیچ) و رنگ. گوشه گرد با border-radius: border-radius:12px همه گوشهها؛ 50% دایره کامل میسازد برای آواتارها.
-
۵
margin منفی — ترفند حرفهای
margin منفی المان را به همسایه نزدیک میکند؛ برای همترازی ظریف آیکون با متن یا کشیدن باکس به لبه صفحه بهکار میرود. با احتیاط استفاده کنید چون میتواند باعث سرریز افقی در موبایل شود.
نکات مهم
- ◆ اندازه واقعی = width + padding + border؛ هنگام طراحی دقیق این جمع را حساب کنید.
- ◆ برای فاصله بین دو المان از یک طرف فاصله بدهید نه هر دو؛ حسابکردن سادهتر میشود.
- ◆ radius:50% روی مربع، دایره کامل میسازد.
کد یا مسیر نمونه
.card {
width: 280px;
padding: 20px; /* فاصله داخلی */
border: 1px solid #e5e7eb;
border-radius: 14px;
margin: 16px; /* فاصله بیرونی */
}
.avatar {
width: 48px; height: 48px;
border-radius: 50%;
border: 2px solid #c7d2fe;
}
اجرای زنده کد CSS
کد را ویرایش کنید و «اجرای کد» را بزنید — خروجی واقعی مرورگر همینجا رندر میشود؛ مثل آزمایشگاه w3schools.
پرسش و پاسخ این درس (۰)
هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باشید!