فصل ۱ — شروع و سینتکس
CSS چیست و چگونه ظاهر HTML را عوض میکند؟ سینتکس و آناتومی دستور CSS انتخابگرها: تگ، کلاس، id و ترکیبها کاسکاد، اولویت و ارثبریفصل ۲ — رنگ، متن و فونت
رنگ و پسزمینه در CSS فرمتبندی متن: align، decoration، transform و line-height فونتها: font-family و فونتهای وبفصل ۳ — باکسمدل و فاصلهها
باکسمدل: content، padding، border و margin box-sizing و ریست استاندارد صفحه اندازهها و واحدها: px، %، rem، vwفصل ۴ — چیدمان مدرن
پراپرتی display و رفتار المانها فلکسباکس: چیدمان یکبعدی مدرن گرید: چیدمان دوبعدی حرفهای طراحی واکنشگرا و مدیاکوئریفصل ۵ — پسزمینه، سایه و افکت
پسزمینهها: رنگ، تصویر، گرادیان و کاور سایه جعبه و سایه متن: عمق بدهید ترنزیشن: انیمیشن نرم حالتها انیمیشن با keyframes: چرخههای پیوسته گرادیان و افکتهای شیشهای (Glassmorphism)فصل ۶ — ابزارهای نهایی
متغیرهای CSS و تم تیره/روشن ترنسفورم: چرخش، بزرگنمایی و جابهجایی position: نسبی، مطلق، ثابت و چسبان سرریز و اسکرول: مدیریت محتوای بیمکان بهترین شیوهها و جمعبندی دوره CSSفصل ۷ — انتخابگر پیشرفته و جزئیات جعبه
انتخابگرهای اتریبیوت: هدفگیری با href و type شبهکلاسهای ساختاری: nth-child، not، is و has شبهعناصر: before، after، placeholder و selection فروریختن margin: چرا فاصلهها جمع میشوند؟ outline و حلقه فوکوس: مرزی که فضا نمیگیرد border-image: قاب گرادیانی و تصویریفصل ۸ — واحدها و چیدمان پیشرفته
واحدها در عمق: em ترکیبی، ch و dvh calc، clamp، min و max: ریاضی درون CSS فلکس در عمق: order، align-self و الگوهای رشد گرید در عمق: auto-fit در برابر auto-fill و جایگذاری خطی چندستونه: columns و شکستن مطمئن aspect-ratio: نسبت ابعاد بدون هک padding پراپرتیهای منطقی: با inset-inline و RTL تمیز بنویسیدفصل ۹ — افکتهای بصری پیشرفته
object-fit: تصویر در قاب بدون کشیدگی filter: بلور، سیاهوسفید و تنظیم نور رنگ حالتهای ترکیب: mix-blend-mode و duotone انیمیشن پیشرفته: steps، چند انیمیشن و play-stateفصل ۱۰ — لایهها، اسکرول و تعامل
ترنسفورم سهبعدی: perspective و کارت فلپ z-index و زمینه پشته: چرا ۹۹۹۹ هم جواب نمیدهد؟ display، visibility و opacity: سه شکل پنهان شدن scroll-behavior و scroll-snap: اسکرول مهارشده cursor و pointer-events: کنترل تعاملفصل ۱۱ — ویژگیهای مدرن و حالتهای ویژه
مدیافیچرها: تم تیره، کاهش حرکت و لمس کانتینر کوئری: استایل بر اساس قاب والد accent-color و caret-color: رنگ بومی فرمها user-select و resize: مهار رفتار کاربر استایل چاپ: @media printscroll-behavior و scroll-snap: اسکرول مهارشده
دو پراپرتی حس اسکرول را کنترل میکنند: scroll-behavior: smooth پرش لینکهای لنگری را نرم میکند و scroll-snap اسکرول را به نقاط مشخص قفل میکند — همان رفتار استوریها و اسلایدرها که هر کارت کامل به مرکز مینشیند. جالب این است که اسلایدر بومی بدون کتابخانه JS با چند خط CSS ساخته میشود و روی موبایل لمسِ بومی مرورگر را هم میگیرد.
مراحل قدمبهقدم
-
۱
scroll-behavior نرم
html { scroll-behavior: smooth; } کل پرشهای لنگری صفحه را نرم میکند — برای لینک «برو به بالا» و فهرست مطالب مقالههای بلند. با JS (scrollIntoView({behavior:'smooth'})) هم میشود؛ ولی این خط CSS همه لینکهای لنگری را یکجا میپوشاند.
-
۲
اسلایدر بومی با snap
دو قطعه: روی کانتینر اسکرولشونده scroll-snap-type: x mandatory (محور افقی، قفل اجباری) و روی هر اسلاید scroll-snap-align: start یا center. کانتینر را overflow-x:auto و اسلایدها را flex بچینید؛ نتیجه اسلایدری است که در لمس و چرخ ماوس به نزدیکترین اسلاید قفل میشود.
-
۳
mandatory یا proximity
mandatory یعنی همیشه روی نقطه اسنپ بنشین (استوریها و پوسترهای تمامصفحه)؛ proximity یعنی اگر نزدیک بود بچسبد وگرنه آزاد (لیست کارتهای بزرگ که اسکرول آزاد هم لازم است). انتخاب غلط mandatory اسکرول را خشن میکند؛ برای لیستهای معمولی proximity ملایمتر است.
-
۴
جزئیات حرفهای
scroll-snap-stop: always جلوی پرش چند اسلایدی در یک فلیک را میگیرد؛ scroll-padding روی کانتینر فاصله اسنپ از لبه را تنظیم میکند (وقتی هدر sticky فضای بالا را گرفته) و gap بین اسلایدها با flex-gap طبیعی کار میکند. برای دسترسپذیری، اسلایدر را با کیبورد قابل اسکرول نگه دارید.
نکات مهم
- ◆ html { scroll-behavior: smooth; } ارزانترین بهبود تجربه ناوبری است.
- ◆ اسلایدر بومی = overflow-x:auto + snap-type + snap-align؛ JS فقط برای دکمهها لازم است.
- ◆ با هدر sticky، scroll-padding-top بدهید تا مقصد لنگری زیر هدر نماند.
کد یا مسیر نمونه
/* پرش نرم لنگرها */
html {
scroll-behavior: smooth;
scroll-padding-top: 80px; /* فاصله زیر هدر sticky */
}
/* اسلایدر بومی */
.slider {
display: flex;
gap: 16px;
overflow-x: auto;
scroll-snap-type: x mandatory;
padding-bottom: 12px;
scrollbar-width: thin;
}
.slide {
flex: 0 0 80%;
scroll-snap-align: center;
scroll-snap-stop: always;
}
/* لیست عمودی ملایم */
.stories {
display: flex;
flex-direction: column;
height: 100vh;
overflow-y: auto;
scroll-snap-type: y proximity;
}
.stories section { min-height: 100vh; scroll-snap-align: start; }
اجرای زنده کد CSS
کد را ویرایش کنید و «اجرای کد» را بزنید — خروجی واقعی مرورگر همینجا رندر میشود؛ مثل آزمایشگاه w3schools.
پرسش و پاسخ این درس (۰)
هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باشید!