فصل ۱ — شروع و سینتکس
CSS چیست و چگونه ظاهر HTML را عوض میکند؟ سینتکس و آناتومی دستور CSS انتخابگرها: تگ، کلاس، id و ترکیبها کاسکاد، اولویت و ارثبریفصل ۲ — رنگ، متن و فونت
رنگ و پسزمینه در CSS فرمتبندی متن: align، decoration، transform و line-height فونتها: font-family و فونتهای وبفصل ۳ — باکسمدل و فاصلهها
باکسمدل: content، padding، border و margin box-sizing و ریست استاندارد صفحه اندازهها و واحدها: px، %، rem، vwفصل ۴ — چیدمان مدرن
پراپرتی display و رفتار المانها فلکسباکس: چیدمان یکبعدی مدرن گرید: چیدمان دوبعدی حرفهای طراحی واکنشگرا و مدیاکوئریفصل ۵ — پسزمینه، سایه و افکت
پسزمینهها: رنگ، تصویر، گرادیان و کاور سایه جعبه و سایه متن: عمق بدهید ترنزیشن: انیمیشن نرم حالتها انیمیشن با keyframes: چرخههای پیوسته گرادیان و افکتهای شیشهای (Glassmorphism)فصل ۶ — ابزارهای نهایی
متغیرهای CSS و تم تیره/روشن ترنسفورم: چرخش، بزرگنمایی و جابهجایی position: نسبی، مطلق، ثابت و چسبان سرریز و اسکرول: مدیریت محتوای بیمکان بهترین شیوهها و جمعبندی دوره CSSفصل ۷ — انتخابگر پیشرفته و جزئیات جعبه
انتخابگرهای اتریبیوت: هدفگیری با href و type شبهکلاسهای ساختاری: nth-child، not، is و has شبهعناصر: before، after، placeholder و selection فروریختن margin: چرا فاصلهها جمع میشوند؟ outline و حلقه فوکوس: مرزی که فضا نمیگیرد border-image: قاب گرادیانی و تصویریفصل ۸ — واحدها و چیدمان پیشرفته
واحدها در عمق: em ترکیبی، ch و dvh calc، clamp، min و max: ریاضی درون CSS فلکس در عمق: order، align-self و الگوهای رشد گرید در عمق: auto-fit در برابر auto-fill و جایگذاری خطی چندستونه: columns و شکستن مطمئن aspect-ratio: نسبت ابعاد بدون هک padding پراپرتیهای منطقی: با inset-inline و RTL تمیز بنویسیدفصل ۹ — افکتهای بصری پیشرفته
object-fit: تصویر در قاب بدون کشیدگی filter: بلور، سیاهوسفید و تنظیم نور رنگ حالتهای ترکیب: mix-blend-mode و duotone انیمیشن پیشرفته: steps، چند انیمیشن و play-stateفصل ۱۰ — لایهها، اسکرول و تعامل
ترنسفورم سهبعدی: perspective و کارت فلپ z-index و زمینه پشته: چرا ۹۹۹۹ هم جواب نمیدهد؟ display، visibility و opacity: سه شکل پنهان شدن scroll-behavior و scroll-snap: اسکرول مهارشده cursor و pointer-events: کنترل تعاملفصل ۱۱ — ویژگیهای مدرن و حالتهای ویژه
مدیافیچرها: تم تیره، کاهش حرکت و لمس کانتینر کوئری: استایل بر اساس قاب والد accent-color و caret-color: رنگ بومی فرمها user-select و resize: مهار رفتار کاربر استایل چاپ: @media printcalc، clamp، min و max: ریاضی درون CSS
CSS اجازه محاسبه میدهد: calc میکسرها و واحدهای مختلف را با هم جمع و تفریق میکند (100% - 240px)، min و max بین چند مقدار انتخاب میکنند و clamp یک مقدار را بین سقف و کف مهار میکند — قلب فونتهای سیال. این توابع با متغیرهای CSS ترکیب میشوند و بخش زیادی از مدیاکوئریهای ساده را حذف میکنند. یک نکته سینتکسی مهم: در calc دور + و - باید فاصله باشد وگرنه دستور بیاعتبار میشود.
مراحل قدمبهقدم
-
۱
calc — جمع واحدهای ناهمگون
calc(100% - 240px) یعنی «کل عرض منهای ستون کنار» — چیزی که پیش از فلکس/گرید تنها راه چیدمان ستون ثابت بود و هنوز در اندازهگیریهای ریز بهکار میآید. قاعده سینتکس: دور عملگرهای + و - فاصله الزامی است؛ × و ÷ نیاز به فاصله ندارند و فقط ضرب در عدد مجاز است نه در درصد.
-
۲
min و max — انتخاب هوشمند
width: min(100% - 32px, 1100px) یعنی «هر کدام کوچکتر»: در دسکتاپ سقف ۱۱۰۰، در موبایل تمامعرض منهای فاصله. max برعکس بزرگترین را میگیرد: width: max(240px, 30%) یعنی حداقلِ ۲۴۰ تضمین میشود. این دو جای چند مدیاکوئری را میگیرند.
-
۳
clamp — کف، ترجیحی، سقف
clamp(min, preferred, max) سهگانه است: font-size: clamp(1rem, 0.9rem + 1.2vw, 1.75rem) یعنی فونت با عرض صفحه منحنی میشود ولی هرگز زیر ۱rem و بالای ۱.۷۵rem نمیرود — فونت سیال استاندارد که با یک خط جای سه مدیاکوئری مینشیند.
-
۴
ترکیب با متغیرها
قدرت واقعی وقتی فعال میشود که با متغیرها ترکیب شوند: calc(var(--sidebar) + var(--gap)) برای عرض کلی؛ تغییر یک متغیر همه محاسبات را بهروز میکند. برای فاصلهبندی سیستم مقیاسدار، متغیرها را در :root تعریف و در calc مصرف کنید.
نکات مهم
- ◆ در calc دور + و - فاصله بگذارید: calc(100% - 20px) درست، calc(100%-20px) غلط.
- ◆ فونت سیال استاندارد: clamp(1rem, 0.9rem + 1.2vw, 1.75rem) — کف و سقف همیشه بگذارید.
- ◆ min/max را «چند مقدار، انتخاب خودکار» ببینید؛ جایگزین سبک مدیاکوئریهای عرضی.
کد یا مسیر نمونه
:root {
--sidebar: 240px;
--gap: 16px;
}
/* ستون اصلی = کل عرض منهای ستون کنار و فاصله */
.main {
width: calc(100% - var(--sidebar) - var(--gap));
}
/* کانتینر: هر کدام کوچکتر */
.container {
width: min(100% - 32px, 1100px);
margin-inline: auto;
}
/* حداقل عرض تضمینی */
.thumb { width: max(180px, 25%); }
/* فونت سیال: بین ۱ تا ۱.۷۵ رِم */
h1 {
font-size: clamp(1.25rem, 1rem + 2.5vw, 1.75rem);
}
اجرای زنده کد CSS
کد را ویرایش کنید و «اجرای کد» را بزنید — خروجی واقعی مرورگر همینجا رندر میشود؛ مثل آزمایشگاه w3schools.
پرسش و پاسخ این درس (۰)
هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باشید!