فصل ۱ — شروع و سینتکس
CSS چیست و چگونه ظاهر HTML را عوض میکند؟ سینتکس و آناتومی دستور CSS انتخابگرها: تگ، کلاس، id و ترکیبها کاسکاد، اولویت و ارثبریفصل ۲ — رنگ، متن و فونت
رنگ و پسزمینه در CSS فرمتبندی متن: align، decoration، transform و line-height فونتها: font-family و فونتهای وبفصل ۳ — باکسمدل و فاصلهها
باکسمدل: content، padding، border و margin box-sizing و ریست استاندارد صفحه اندازهها و واحدها: px، %، rem، vwفصل ۴ — چیدمان مدرن
پراپرتی display و رفتار المانها فلکسباکس: چیدمان یکبعدی مدرن گرید: چیدمان دوبعدی حرفهای طراحی واکنشگرا و مدیاکوئریفصل ۵ — پسزمینه، سایه و افکت
پسزمینهها: رنگ، تصویر، گرادیان و کاور سایه جعبه و سایه متن: عمق بدهید ترنزیشن: انیمیشن نرم حالتها انیمیشن با keyframes: چرخههای پیوسته گرادیان و افکتهای شیشهای (Glassmorphism)فصل ۶ — ابزارهای نهایی
متغیرهای CSS و تم تیره/روشن ترنسفورم: چرخش، بزرگنمایی و جابهجایی position: نسبی، مطلق، ثابت و چسبان سرریز و اسکرول: مدیریت محتوای بیمکان بهترین شیوهها و جمعبندی دوره CSSفصل ۷ — انتخابگر پیشرفته و جزئیات جعبه
انتخابگرهای اتریبیوت: هدفگیری با href و type شبهکلاسهای ساختاری: nth-child، not، is و has شبهعناصر: before، after، placeholder و selection فروریختن margin: چرا فاصلهها جمع میشوند؟ outline و حلقه فوکوس: مرزی که فضا نمیگیرد border-image: قاب گرادیانی و تصویریفصل ۸ — واحدها و چیدمان پیشرفته
واحدها در عمق: em ترکیبی، ch و dvh calc، clamp، min و max: ریاضی درون CSS فلکس در عمق: order، align-self و الگوهای رشد گرید در عمق: auto-fit در برابر auto-fill و جایگذاری خطی چندستونه: columns و شکستن مطمئن aspect-ratio: نسبت ابعاد بدون هک padding پراپرتیهای منطقی: با inset-inline و RTL تمیز بنویسیدفصل ۹ — افکتهای بصری پیشرفته
object-fit: تصویر در قاب بدون کشیدگی filter: بلور، سیاهوسفید و تنظیم نور رنگ حالتهای ترکیب: mix-blend-mode و duotone انیمیشن پیشرفته: steps، چند انیمیشن و play-stateفصل ۱۰ — لایهها، اسکرول و تعامل
ترنسفورم سهبعدی: perspective و کارت فلپ z-index و زمینه پشته: چرا ۹۹۹۹ هم جواب نمیدهد؟ display، visibility و opacity: سه شکل پنهان شدن scroll-behavior و scroll-snap: اسکرول مهارشده cursor و pointer-events: کنترل تعاملفصل ۱۱ — ویژگیهای مدرن و حالتهای ویژه
مدیافیچرها: تم تیره، کاهش حرکت و لمس کانتینر کوئری: استایل بر اساس قاب والد accent-color و caret-color: رنگ بومی فرمها user-select و resize: مهار رفتار کاربر استایل چاپ: @media printposition: نسبی، مطلق، ثابت و چسبان
پراپرتی position کنترل جایگاه دقیق میدهد: عناصر شناور روی صفحه (مودال، تولتیپ، بج)، نوارهای ثابت اسکرول و هدرهای چسبان. چهار حالت اصلی را با مثالهای واقعی میبینید — هدر sticky، بج notification، مودال وسط صفحه.
مراحل قدمبهقدم
-
۱
relative — مبدأ
position:relative المان را در جای خودش نگه میدارد ولی به آن اجازه جابهجایی نسبی (top/left) و مهمتر از همه، نقش «والد مبدأ» برای فرزندان absolute میدهد. الگوی بج: والد relative و بج absolute در گوشهاش.
-
۲
absolute — شناور نسبت به والد
position:absolute المان را از جریان حذف و نسبت به نزدیکترین والده positionدار جاگذاری میکند: .badge { position:absolute; top:-6px; left:-6px; } روی آواتار. اگر هیچ والد positionداری نباشد نسبت به کل صفحه جا میگیرد — منبع باگهای «بج کجا رفت؟».
-
۳
fixed — چسبیده به صفحه
position:fixed نسبت به پنجره مرورگر ثابت میماند حتی هنگام اسکرول: دکمه «بازگشت به بالا» (bottom:20px; left:20px)، نوار کوکی و مودال تمامصفحه با پسزمینه تیره. با z-index ترتیب لایهها را کنترل کنید.
-
۴
sticky — هدر مدرن
position:sticky ترکیب هوشمند است: تا وقتی جای خودش است relative رفتار میکند و هنگام رسیدن به مرز، چسبیده میماند: header { position:sticky; top:0; z-index:50; } — هدر بالای سایتها با اسکرول همیشه دیده میشود.
-
۵
z-index — لایهها
المانهای positionدار با z-index روی هم مینشینند؛ عدد بزرگتر جلوتر. مقیاس معقول تعریف کنید: ۱۰ دراپداون، ۴۰ هدر، ۵۰ مودال، ۶۰ تُست. z-index:9999 زدنهای تصادفی بعداً لایهبندی را میکشند.
نکات مهم
- ◆ absolute همیشه به نزدیکترین والد positionدار وصل است؛ به والد relative بدهید.
- ◆ sticky بدون top کار نمیکند — top:0 فراموش نشود.
- ◆ مقیاس z-index از پیش تعریف کنید تا 9999های بینظم نسازید.
کد یا مسیر نمونه
.site-header { position: sticky; top: 0; z-index: 40; }
.avatar { position: relative; }
.avatar .badge {
position: absolute; top: -4px; left: -4px;
background: #ef4444; color: white;
width: 18px; height: 18px;
border-radius: 50%; font-size: 10px;
}
.modal-backdrop { position: fixed; inset: 0; background: rgba(0,0,0,.5); z-index: 50; }
.to-top { position: fixed; bottom: 24px; left: 24px; z-index: 30; }
اجرای زنده کد CSS
کد را ویرایش کنید و «اجرای کد» را بزنید — خروجی واقعی مرورگر همینجا رندر میشود؛ مثل آزمایشگاه w3schools.
پرسش و پاسخ این درس (۰)
هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باشید!