فصل ۱ — شروع و سینتکس
CSS چیست و چگونه ظاهر HTML را عوض میکند؟ سینتکس و آناتومی دستور CSS انتخابگرها: تگ، کلاس، id و ترکیبها کاسکاد، اولویت و ارثبریفصل ۲ — رنگ، متن و فونت
رنگ و پسزمینه در CSS فرمتبندی متن: align، decoration، transform و line-height فونتها: font-family و فونتهای وبفصل ۳ — باکسمدل و فاصلهها
باکسمدل: content، padding، border و margin box-sizing و ریست استاندارد صفحه اندازهها و واحدها: px، %، rem، vwفصل ۴ — چیدمان مدرن
پراپرتی display و رفتار المانها فلکسباکس: چیدمان یکبعدی مدرن گرید: چیدمان دوبعدی حرفهای طراحی واکنشگرا و مدیاکوئریفصل ۵ — پسزمینه، سایه و افکت
پسزمینهها: رنگ، تصویر، گرادیان و کاور سایه جعبه و سایه متن: عمق بدهید ترنزیشن: انیمیشن نرم حالتها انیمیشن با keyframes: چرخههای پیوسته گرادیان و افکتهای شیشهای (Glassmorphism)فصل ۶ — ابزارهای نهایی
متغیرهای CSS و تم تیره/روشن ترنسفورم: چرخش، بزرگنمایی و جابهجایی position: نسبی، مطلق، ثابت و چسبان سرریز و اسکرول: مدیریت محتوای بیمکان بهترین شیوهها و جمعبندی دوره CSSفصل ۷ — انتخابگر پیشرفته و جزئیات جعبه
انتخابگرهای اتریبیوت: هدفگیری با href و type شبهکلاسهای ساختاری: nth-child، not، is و has شبهعناصر: before، after، placeholder و selection فروریختن margin: چرا فاصلهها جمع میشوند؟ outline و حلقه فوکوس: مرزی که فضا نمیگیرد border-image: قاب گرادیانی و تصویریفصل ۸ — واحدها و چیدمان پیشرفته
واحدها در عمق: em ترکیبی، ch و dvh calc، clamp، min و max: ریاضی درون CSS فلکس در عمق: order، align-self و الگوهای رشد گرید در عمق: auto-fit در برابر auto-fill و جایگذاری خطی چندستونه: columns و شکستن مطمئن aspect-ratio: نسبت ابعاد بدون هک padding پراپرتیهای منطقی: با inset-inline و RTL تمیز بنویسیدفصل ۹ — افکتهای بصری پیشرفته
object-fit: تصویر در قاب بدون کشیدگی filter: بلور، سیاهوسفید و تنظیم نور رنگ حالتهای ترکیب: mix-blend-mode و duotone انیمیشن پیشرفته: steps، چند انیمیشن و play-stateفصل ۱۰ — لایهها، اسکرول و تعامل
ترنسفورم سهبعدی: perspective و کارت فلپ z-index و زمینه پشته: چرا ۹۹۹۹ هم جواب نمیدهد؟ display، visibility و opacity: سه شکل پنهان شدن scroll-behavior و scroll-snap: اسکرول مهارشده cursor و pointer-events: کنترل تعاملفصل ۱۱ — ویژگیهای مدرن و حالتهای ویژه
مدیافیچرها: تم تیره، کاهش حرکت و لمس کانتینر کوئری: استایل بر اساس قاب والد accent-color و caret-color: رنگ بومی فرمها user-select و resize: مهار رفتار کاربر استایل چاپ: @media printگرید: چیدمان دوبعدی حرفهای
گرید برای چیدمان دوبعدی است: ردیف و ستون همزمان. لیست کارتهای فروشگاه، گالریها، داشبوردها و طرحهای مجلهای همگی با گرید ساخته میشوند. قابلیت جادویی auto-fill کارتها را در هر اندازه صفحهنمایش خودکار جابجا میکند — بدون مدیاکوئری!
مراحل قدمبهقدم
-
۱
کانتینر گرید و ستونها
display:grid + grid-template-columns: repeat(3, 1fr) یعنی سه ستون مساوی. fr واحد «کسر فضای آزاد» است. میتوانید ستونهای متفاوت بدهید: grid-template-columns: 200px 1fr یعنی یک ستون ثابت ۲۰۰ و یک ستون کشسان.
-
۲
گرید واکنشگرا خودکار
جمله طلایی: grid-template-columns: repeat(auto-fill, minmax(240px, 1fr)) — «ستونهای حداقل ۲۴۰px هر چندتا جا شد». در مانیتور بزرگ ۴ ستون، در لپتاپ ۳، در موبایل ۱؛ بدون هیچ مدیاکوئری. این الگو را حفظ کنید.
-
۳
فاصلهها
gap:24px فاصله ردیف و ستون را یکجا میدهد؛ یا جداگانه row-gap و column-gap. در گرید هم مثل فلکس، gap جایگزین margin شده و چیدمانهای خالص و منظم میسازد.
-
۴
جابهجایی سلولها
روی فرزند میتوانید جای مشخص بدهید: .featured { grid-column: span 2; } یعنی دو ستون را بگیر (کارت بزرگ). یا grid-row: 1 / 3 یعنی دو ردیف. این کار طرحهای مجلهای با کارتهای بزرگوکوچک میسازد.
-
۵
چیدمان صفحه با grid-areas
برای اسکلت کل صفحه: grid-template-areas با نامگذاری مناطق — "header header" "sidebar main" "footer footer" و بعد هر بخش grid-area:header. خوانا و قابلتغییر: در موبایل فقط الگوی areas را عوض میکنید.
نکات مهم
- ◆ minmax(240px,1fr) با auto-fill را حفظ کنید؛ ۹۰٪ گریدهای واکنشگرا همین است.
- ◆ برای اسکلت صفحه گرید و برای ردیفها فلکس — ترکیب استاندارد است.
- ◆ span را روی کارت ویژه بزنید تا گرید مرده و یکنواخت نشود.
کد یا مسیر نمونه
.cards {
display: grid;
grid-template-columns: repeat(auto-fill, minmax(240px, 1fr));
gap: 24px;
}
.card.featured { grid-column: span 2; }
.layout {
display: grid;
grid-template-areas:
"header header"
"side main";
grid-template-columns: 240px 1fr;
gap: 20px;
}
اجرای زنده کد CSS
کد را ویرایش کنید و «اجرای کد» را بزنید — خروجی واقعی مرورگر همینجا رندر میشود؛ مثل آزمایشگاه w3schools.
پرسش و پاسخ این درس (۰)
هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باشید!