فصل ۱ — شروع و سینتکس
CSS چیست و چگونه ظاهر HTML را عوض میکند؟ سینتکس و آناتومی دستور CSS انتخابگرها: تگ، کلاس، id و ترکیبها کاسکاد، اولویت و ارثبریفصل ۲ — رنگ، متن و فونت
رنگ و پسزمینه در CSS فرمتبندی متن: align، decoration، transform و line-height فونتها: font-family و فونتهای وبفصل ۳ — باکسمدل و فاصلهها
باکسمدل: content، padding، border و margin box-sizing و ریست استاندارد صفحه اندازهها و واحدها: px، %، rem، vwفصل ۴ — چیدمان مدرن
پراپرتی display و رفتار المانها فلکسباکس: چیدمان یکبعدی مدرن گرید: چیدمان دوبعدی حرفهای طراحی واکنشگرا و مدیاکوئریفصل ۵ — پسزمینه، سایه و افکت
پسزمینهها: رنگ، تصویر، گرادیان و کاور سایه جعبه و سایه متن: عمق بدهید ترنزیشن: انیمیشن نرم حالتها انیمیشن با keyframes: چرخههای پیوسته گرادیان و افکتهای شیشهای (Glassmorphism)فصل ۶ — ابزارهای نهایی
متغیرهای CSS و تم تیره/روشن ترنسفورم: چرخش، بزرگنمایی و جابهجایی position: نسبی، مطلق، ثابت و چسبان سرریز و اسکرول: مدیریت محتوای بیمکان بهترین شیوهها و جمعبندی دوره CSSفصل ۷ — انتخابگر پیشرفته و جزئیات جعبه
انتخابگرهای اتریبیوت: هدفگیری با href و type شبهکلاسهای ساختاری: nth-child، not، is و has شبهعناصر: before، after، placeholder و selection فروریختن margin: چرا فاصلهها جمع میشوند؟ outline و حلقه فوکوس: مرزی که فضا نمیگیرد border-image: قاب گرادیانی و تصویریفصل ۸ — واحدها و چیدمان پیشرفته
واحدها در عمق: em ترکیبی، ch و dvh calc، clamp، min و max: ریاضی درون CSS فلکس در عمق: order، align-self و الگوهای رشد گرید در عمق: auto-fit در برابر auto-fill و جایگذاری خطی چندستونه: columns و شکستن مطمئن aspect-ratio: نسبت ابعاد بدون هک padding پراپرتیهای منطقی: با inset-inline و RTL تمیز بنویسیدفصل ۹ — افکتهای بصری پیشرفته
object-fit: تصویر در قاب بدون کشیدگی filter: بلور، سیاهوسفید و تنظیم نور رنگ حالتهای ترکیب: mix-blend-mode و duotone انیمیشن پیشرفته: steps، چند انیمیشن و play-stateفصل ۱۰ — لایهها، اسکرول و تعامل
ترنسفورم سهبعدی: perspective و کارت فلپ z-index و زمینه پشته: چرا ۹۹۹۹ هم جواب نمیدهد؟ display، visibility و opacity: سه شکل پنهان شدن scroll-behavior و scroll-snap: اسکرول مهارشده cursor و pointer-events: کنترل تعاملفصل ۱۱ — ویژگیهای مدرن و حالتهای ویژه
مدیافیچرها: تم تیره، کاهش حرکت و لمس کانتینر کوئری: استایل بر اساس قاب والد accent-color و caret-color: رنگ بومی فرمها user-select و resize: مهار رفتار کاربر استایل چاپ: @media printفونتها: font-family و فونتهای وب
فونت شخصیت سایت شماست. با font-family فونت اصلی را میگذارید و با font-size و font-weight وزن و اندازه میدهید. برای فارسی، فونتهای وب وزیرمتن و شبنم استاندارد شدهاند و با font-face یا سرویسهای ایرانی بارگیری میشوند — همین سایت هم وزیرمتن لوکال دارد.
مراحل قدمبهقدم
-
۱
font-family و فالبک
font-family: 'Vazirmatn', Tahoma, sans-serif یعنی اول وزیرمتن اگر لود بود، بعد Tahoma و در آخر هر فونت sans-serif سیستم. همیشه با یک فالبک تمام کنید تا اگر فونت وب لود نشد، صفحه متن معقول نشان بدهد.
-
۲
اندازه فونت مدرن
از واحدهای نسبی استفاده کنید: rem نسبت به فونت ریشه (معمولاً ۱۶px) و em نسبت به والد. body { font-size:1rem } و تیتر h1 { font-size:2rem }. مزیت: با تغییر یک عدد در ریشه، کل صفحه بزرگ/کوچک میشود و کاربران تنظیمات دسترسپذیری مرورگرشان کار میکند.
-
۳
وزن فونت
font-weight از ۱۰۰ (نازک) تا ۹۰۰ (سیاه) میرود؛ عدد صحیح: ۴۰۰ معمولی، ۷۰۰ بولد. فونت وزیرمتن همه وزنها را دارد؛ اگر فونت شما فقط ۴۰۰ و ۷۰۰ دارد، وزنهای وسط به نزدیکترین وزن موجود برمیگردند.
-
۴
لود فونت وب با @font-face
قالب: @font-face { font-family:'Vazirmatn'; src:url('fonts/Vazirmatn.woff2') format('woff2'); font-display:swap; }. فرمت woff2 سبکترین است. font-display:swap یعنی تا رسیدن فونت، متن با فونت سیستم دیده شود و صفحه «متن نامرئی» نشود.
-
۵
بهینهسازی
فونت وب را از همان دامنه سایت لود کنید (لوکال) تا سریعتر باشد؛ فرمت woff2 بدهید و فقط وزنهایی که واقعاً استفاده میکنید را لود کنید. برای فارسی، زیرمجموعه عربی کامل کافی است.
نکات مهم
- ◆ همیشه حداقل دو فالبک بدهید و آخرین sans-serif یا serif.
- ◆ font-display:swap بگذارید تا متن حین لود فونت مخفی نشود.
- ◆ فقط وزنهای لازم فونت را لود کنید؛ هر وزن اضافه چند ده کیلوبایت است.
کد یا مسیر نمونه
@font-face {
font-family: 'Vazirmatn';
src: url('/assets/fonts/vazirmatn/Vazirmatn-Regular.woff2') format('woff2');
font-weight: 400;
font-display: swap;
}
body { font-family: 'Vazirmatn', Tahoma, sans-serif; }
h1 { font-size: 2rem; font-weight: 800; }
.small { font-size: 0.8rem; font-weight: 500; color: #6b7280; }
اجرای زنده کد CSS
کد را ویرایش کنید و «اجرای کد» را بزنید — خروجی واقعی مرورگر همینجا رندر میشود؛ مثل آزمایشگاه w3schools.
پرسش و پاسخ این درس (۰)
هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باشید!