فصل ۱ — شروع و سینتکس
CSS چیست و چگونه ظاهر HTML را عوض میکند؟ سینتکس و آناتومی دستور CSS انتخابگرها: تگ، کلاس، id و ترکیبها کاسکاد، اولویت و ارثبریفصل ۲ — رنگ، متن و فونت
رنگ و پسزمینه در CSS فرمتبندی متن: align، decoration، transform و line-height فونتها: font-family و فونتهای وبفصل ۳ — باکسمدل و فاصلهها
باکسمدل: content، padding، border و margin box-sizing و ریست استاندارد صفحه اندازهها و واحدها: px، %، rem، vwفصل ۴ — چیدمان مدرن
پراپرتی display و رفتار المانها فلکسباکس: چیدمان یکبعدی مدرن گرید: چیدمان دوبعدی حرفهای طراحی واکنشگرا و مدیاکوئریفصل ۵ — پسزمینه، سایه و افکت
پسزمینهها: رنگ، تصویر، گرادیان و کاور سایه جعبه و سایه متن: عمق بدهید ترنزیشن: انیمیشن نرم حالتها انیمیشن با keyframes: چرخههای پیوسته گرادیان و افکتهای شیشهای (Glassmorphism)فصل ۶ — ابزارهای نهایی
متغیرهای CSS و تم تیره/روشن ترنسفورم: چرخش، بزرگنمایی و جابهجایی position: نسبی، مطلق، ثابت و چسبان سرریز و اسکرول: مدیریت محتوای بیمکان بهترین شیوهها و جمعبندی دوره CSSفصل ۷ — انتخابگر پیشرفته و جزئیات جعبه
انتخابگرهای اتریبیوت: هدفگیری با href و type شبهکلاسهای ساختاری: nth-child، not، is و has شبهعناصر: before، after، placeholder و selection فروریختن margin: چرا فاصلهها جمع میشوند؟ outline و حلقه فوکوس: مرزی که فضا نمیگیرد border-image: قاب گرادیانی و تصویریفصل ۸ — واحدها و چیدمان پیشرفته
واحدها در عمق: em ترکیبی، ch و dvh calc، clamp، min و max: ریاضی درون CSS فلکس در عمق: order، align-self و الگوهای رشد گرید در عمق: auto-fit در برابر auto-fill و جایگذاری خطی چندستونه: columns و شکستن مطمئن aspect-ratio: نسبت ابعاد بدون هک padding پراپرتیهای منطقی: با inset-inline و RTL تمیز بنویسیدفصل ۹ — افکتهای بصری پیشرفته
object-fit: تصویر در قاب بدون کشیدگی filter: بلور، سیاهوسفید و تنظیم نور رنگ حالتهای ترکیب: mix-blend-mode و duotone انیمیشن پیشرفته: steps، چند انیمیشن و play-stateفصل ۱۰ — لایهها، اسکرول و تعامل
ترنسفورم سهبعدی: perspective و کارت فلپ z-index و زمینه پشته: چرا ۹۹۹۹ هم جواب نمیدهد؟ display، visibility و opacity: سه شکل پنهان شدن scroll-behavior و scroll-snap: اسکرول مهارشده cursor و pointer-events: کنترل تعاملفصل ۱۱ — ویژگیهای مدرن و حالتهای ویژه
مدیافیچرها: تم تیره، کاهش حرکت و لمس کانتینر کوئری: استایل بر اساس قاب والد accent-color و caret-color: رنگ بومی فرمها user-select و resize: مهار رفتار کاربر استایل چاپ: @media printz-index و زمینه پشته: چرا ۹۹۹۹ هم جواب نمیدهد؟
z-index فقط در «زمینه پشته» خودش معنا دارد؛ المانهای داخل دو زمینه جدا نمیتوانند با هم مسابقه بدهند هر چقدر هم عددشان بزرگ باشد. زمینه پشته نه فقط با z-index، بلکه با opacity کمتر از ۱، transform، filter و sticky هم ساخته میشود — و همین عامل باگهای افسانهای «مودال زیر هدر ماند» است. در این درس میبینید چگونه استکینگکانتکست شکل میگیرد، چطور آن را مهار کنید و مقیاس z-index تمیز چطور نوشته میشود.
مراحل قدمبهقدم
-
۱
زمینه پشته چیست؟
هر المان ریشه یک زمینه پشته است؛ المانهای positionدار با z-index زمینه جدید میسازند — و درست همینجا گیر میکنید: المانهای فرزند چسبیده به زمینه والد میمانند و با دنیای بیرون مقایسه نمیشوند. یعنی z-index: 9999 داخل والدی با z-index: 1 نمیتواند از هدری با z-index: 5 بیرون بزند.
-
۲
قاتلان خاموش زمینه
چیزهایی که بیسروصدا زمینه پشته میسازند: opacity کمتر از ۱، transform و filter و backdrop-filter، position:fixed و sticky، isolation: isolate و will-change. باگ کلاسیک: کارتی که با opacity حین ترنزیشن میدرخشد و بج absolute داخلش از لبه بیرون نمیزند چون والدش زمینه شده است.
-
۳
مهار با isolation
دو کاربرد متضاد: isolation: isolate روی یک باکس یعنی «ترکیبها و z-indexهای داخلش را همینجا ببند» — برای mix-blend-mode ضروری تا کل صفحه قربانی نشود؛ و برای فیکس، عامل زمینهساز روی والد اشتباه را پیدا و حذف کنید (مثلاً transform را فقط روی فرزند بگذارید).
-
۴
مقیاس z-index تمیز
بهجای عددهای تصادفی، لایههای ثابت تعریف کنید: --z-dropdown: 100; --z-sticky: 200; --z-modal: 300; --z-toast: 400؛ و در کد از متغیر بخوانید. این مقیاس مستند، مرتبسازی لایهها را قابلبحث میکند و نبرد 9999 ها را میبندد.
نکات مهم
- ◆ z-index فرزند، فقط در زمینه والدش مقایسه میشود؛ اول زمینه، بعد عدد.
- ◆ opacity، transform، filter، sticky و fixed هر کدام زمینه پشته میسازند.
- ◆ مقیاس لایهها را با متغیر :root تعریف کنید؛ 9999 های پراکنده ننویسید.
کد یا مسیر نمونه
:root {
--z-dropdown: 100;
--z-sticky: 200;
--z-modal: 300;
--z-toast: 400;
}
/* باگ کلاسیک: والد ترنسفورمدار زمینه میسازد */
.card {
transform: translateY(0); /* زمینه پشته! */
position: relative;
z-index: 1;
}
.card .badge {
position: absolute;
z-index: 9999; /* فقط داخل .card معنا دارد */
}
/* فیکس: transform فقط روی فرزند متحرک، نه والد */
.card { transition: box-shadow .2s; }
/* مهار ترکیبها در خود باکس */
.blend-scope {
isolation: isolate;
}
.blend-scope .overlay { mix-blend-mode: multiply; }
/* لایههای مستند */
.site-header { position: sticky; top: 0; z-index: var(--z-sticky); }
.modal { z-index: var(--z-modal); }
اجرای زنده کد CSS
کد را ویرایش کنید و «اجرای کد» را بزنید — خروجی واقعی مرورگر همینجا رندر میشود؛ مثل آزمایشگاه w3schools.
پرسش و پاسخ این درس (۰)
هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باشید!