فصل ۱ — آشنایی با SQL و دیتابیس
دیتابیس رابطهای چیست و SQL چه میکند؟ نصب و ابزارها: MySQL، SQLite و کلاینتها CREATE TABLE: ساختن جدول با انواع و کلیدها انواع داده: انتخاب ستون درست کامنت، semicolon و قواعد نوشتن کوئریفصل ۲ — واکشی داده (SELECT)
SELECT — واکشی ستونها و سطرها LIKE، IN، BETWEEN و NULL — شرطهای حرفهای JOIN — ترکیب جدولها تجمیع پیشرفته: HAVING، CASE و توابع پنجرهای WHERE پایه: شرطها و عملگرهای مقایسه ORDER BY و LIMIT: مرتبسازی و صفحهبندی DISTINCT و مقادیر یکتا توابع متن: CONCAT، SUBSTRING، TRIM و REPLACE توابع تاریخ: NOW، DATE_FORMAT و فیلتر دورهای NULL: مقایسه، IS NULL و COALESCE زیرکوئری: SELECT داخل WHERE و FROM IN و EXISTS: چک عضویت سریع UNION و ترکیب نتایج از جدولهای مختلف LEFT/RIGHT OUTER JOIN: حتی وقتی طرف دوم خالی است Self JOIN: جدول با خودش — سلسلهمراتب و جفتها CASE WHEN: منطق شرطی داخل SELECTفصل ۳ — تغییر داده
INSERT، UPDATE و DELETE — نوشتن امن ALTER TABLE: اضافه/تغییر ستونها بعد از راهاندازی DELETE، TRUNCATE و DROP: سه سطح پاکسازی CONSTRAINTها: UNIQUE، CHECK، DEFAULT و NOT NULL UPSERT: درج یا بهروزرسانی در یک دستور ورود داده انبوه: multi-row، LOAD DATA و بهینه حذف نرم: deleted_at بهجای DELETEفصل ۴ — طراحی دیتابیس
طراحی جدول و روابط: PK، FK و نرمالسازی نرمالسازی 1NF تا 3NF با مثال واقعی ایندکس: چطور کار میکند و کجا لازم است رابطه چندبهچند: جدول واسط از نیازمندی به ERD: طراحی قبل از کد AUTO_INCREMENT یا UUID: شناسه را درست انتخاب کنید charset و collation برای فارسی: utf8mb4 درست Migration: تغییر اسکیما با تاریخچه قابل بازگشتفصل ۵ — SQL در برنامه
SQL در PHP و Node — اتصال امن و ضد SQL Injection CRUD کامل با PDO در PHP SQLite در Node.js: better-sqlite3 سریع و ساده صفحهبندی درست: OFFSET و cursor-based جستجوی متنی: LIKE و FULLTEXTفصل ۶ — ویو و منطق پایگاه
VIEW: کوئری ذخیرهشده بهعنوان جدول مجازی تراکنش: ACID و BEGIN/COMMIT/ROLLBACK Stored Procedure و Function: منطق داخل دیتابیس Trigger: عملیات خودکار روی تغییر دادهفصل ۷ — کارایی و بهینهسازی
EXPLAIN: خواندن پلن اجرا کوئری کند: یافتن و درمان ایندکس covering: خواندن از فهرست بدون رفتن به جدول جدولهای summary: گزارش سنگین را از قبل حساب کنیدفصل ۸ — SQL پیشرفته
CTE و recursive: WITH و پیمایش سلسلهمراتب امنیت سطح دیتابیس: کاربران، مجوزها و ضد injection بکاپ و بازیابی: mysqldump و SQLite نکات عملی سرپا: خطاهای رایج و عادتهای حرفهایپروژه عملی پایان دوره
پروژه پایانی ۱ — دیتابیس فروشگاه کوچک از طراحی تا گزارش پروژه پایانی ۲ — API وبلاگ با دیتابیس و Prepared StatementsAUTO_INCREMENT یا UUID: شناسه را درست انتخاب کنید
INT auto_increment سریع و جمعوجور است؛ UUID توزیعشده و امن در URL است — انتخاب به مقیاس و معماری وابسته است و وسط پروژه عوضکردنش دردناک است.
مراحل قدمبهقدم
-
۱
AUTO_INCREMENT
پیشفرض درست برای ۹۹٪ پروژهها: ۸ بایت، ایندکس پیوسته سریع، قابل خواندن در پشتیبانی («سفارش ۴۵۱۲»). گپ بین idها طبیعی است (rollback و batch insert).
-
۲
UUID
هر node مستقل id میسازد (بدون مرکز)، در URL حدسناپذیر است؛ اما ۱۶-۳۶ بایت و تصادفی بودن ایندکس را fragmentation میکند. در MySQL از UUID short یا BINARY(16) با UUID_TO_BIN استفاده کنید نه CHAR(36).
-
۳
ULID/雪花
میانحلها: ULID زمانمحور قابل مرتبسازی؛ Snowflake (توییتر) ترکیب زمان+نود — در سیستمهای توزیعشده جدی، اینها بهتر از UUID خام هستند چون ایندکس پیوستهتر میماند.
-
۴
قرار عملی
داخلی INT/BIGINT + در URL کد عمومی جدا (random token در ستون slug) — بهترین دو دنیا؛ شناسه داخلی هرگز در API/URL بیرون نمیآید.
نکات مهم
- ◆ INT auto برای معماری تکسرور؛ UUID فقط اگر توزیعشده یا حدسناپذیری لازم است.
- ◆ UUID را CHAR(36) ذخیره نکنید؛ BINARY(16) دو برابر کمتر.
- ◆ id واقعی را از URL بیرون نگذارید؛ token عمومی جدا بدهید.
کد یا مسیر نمونه
CREATE TABLE orders (
id BIGINT AUTO_INCREMENT PRIMARY KEY,
public_code CHAR(12) NOT NULL UNIQUE, -- کد عمومی: 8XK2M9PQ4LZ
total BIGINT NOT NULL,
created_at DATETIME DEFAULT CURRENT_TIMESTAMP
);
-- در SQLite: id INTEGER PRIMARY KEY (rowid خودکار)
پرسش و پاسخ این درس (۰)
هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باشید!