فصل ۱ — آشنایی با SQL و دیتابیس
دیتابیس رابطهای چیست و SQL چه میکند؟ نصب و ابزارها: MySQL، SQLite و کلاینتها CREATE TABLE: ساختن جدول با انواع و کلیدها انواع داده: انتخاب ستون درست کامنت، semicolon و قواعد نوشتن کوئریفصل ۲ — واکشی داده (SELECT)
SELECT — واکشی ستونها و سطرها LIKE، IN، BETWEEN و NULL — شرطهای حرفهای JOIN — ترکیب جدولها تجمیع پیشرفته: HAVING، CASE و توابع پنجرهای WHERE پایه: شرطها و عملگرهای مقایسه ORDER BY و LIMIT: مرتبسازی و صفحهبندی DISTINCT و مقادیر یکتا توابع متن: CONCAT، SUBSTRING، TRIM و REPLACE توابع تاریخ: NOW، DATE_FORMAT و فیلتر دورهای NULL: مقایسه، IS NULL و COALESCE زیرکوئری: SELECT داخل WHERE و FROM IN و EXISTS: چک عضویت سریع UNION و ترکیب نتایج از جدولهای مختلف LEFT/RIGHT OUTER JOIN: حتی وقتی طرف دوم خالی است Self JOIN: جدول با خودش — سلسلهمراتب و جفتها CASE WHEN: منطق شرطی داخل SELECTفصل ۳ — تغییر داده
INSERT، UPDATE و DELETE — نوشتن امن ALTER TABLE: اضافه/تغییر ستونها بعد از راهاندازی DELETE، TRUNCATE و DROP: سه سطح پاکسازی CONSTRAINTها: UNIQUE، CHECK، DEFAULT و NOT NULL UPSERT: درج یا بهروزرسانی در یک دستور ورود داده انبوه: multi-row، LOAD DATA و بهینه حذف نرم: deleted_at بهجای DELETEفصل ۴ — طراحی دیتابیس
طراحی جدول و روابط: PK، FK و نرمالسازی نرمالسازی 1NF تا 3NF با مثال واقعی ایندکس: چطور کار میکند و کجا لازم است رابطه چندبهچند: جدول واسط از نیازمندی به ERD: طراحی قبل از کد AUTO_INCREMENT یا UUID: شناسه را درست انتخاب کنید charset و collation برای فارسی: utf8mb4 درست Migration: تغییر اسکیما با تاریخچه قابل بازگشتفصل ۵ — SQL در برنامه
SQL در PHP و Node — اتصال امن و ضد SQL Injection CRUD کامل با PDO در PHP SQLite در Node.js: better-sqlite3 سریع و ساده صفحهبندی درست: OFFSET و cursor-based جستجوی متنی: LIKE و FULLTEXTفصل ۶ — ویو و منطق پایگاه
VIEW: کوئری ذخیرهشده بهعنوان جدول مجازی تراکنش: ACID و BEGIN/COMMIT/ROLLBACK Stored Procedure و Function: منطق داخل دیتابیس Trigger: عملیات خودکار روی تغییر دادهفصل ۷ — کارایی و بهینهسازی
EXPLAIN: خواندن پلن اجرا کوئری کند: یافتن و درمان ایندکس covering: خواندن از فهرست بدون رفتن به جدول جدولهای summary: گزارش سنگین را از قبل حساب کنیدفصل ۸ — SQL پیشرفته
CTE و recursive: WITH و پیمایش سلسلهمراتب امنیت سطح دیتابیس: کاربران، مجوزها و ضد injection بکاپ و بازیابی: mysqldump و SQLite نکات عملی سرپا: خطاهای رایج و عادتهای حرفهایپروژه عملی پایان دوره
پروژه پایانی ۱ — دیتابیس فروشگاه کوچک از طراحی تا گزارش پروژه پایانی ۲ — API وبلاگ با دیتابیس و Prepared StatementsSelf JOIN: جدول با خودش — سلسلهمراتب و جفتها
وقتی رابطه درون جدول است (کارمند ← مدیر، دسته ← والد)، جدول را با خودش JOIN میکنید؛ دو alias متفاوت میگیرید تا دو نقش جدا شوند.
مراحل قدمبهقدم
-
۱
سلسلهمراتب یکمرحلهای
SELECT e.name AS employee, m.name AS manager FROM employees e LEFT JOIN employees m ON m.id = e.manager_id — مدیر هر نفر؛ LEFT تا مدیر ارشد بدون مدیر هم بیاید.
-
۲
دو سطح
برای مدیرِ مدیر، JOIN دوم: JOIN employees m2 ON m2.id = m.manager_id؛ برای سلسلهمراتب عمیق recursive CTE (فصل پیشرفته) بهتر است — ولی درخت دو/سه سطحی با چند JOIN خواناتر است.
-
۳
جفتسازی
پیدا کردن جفتها: مقایسه همه با همه (مثل «دو کاربر با همان شهر») — JOIN شرط a.id < b.id تا تکرار A-B/B-A حذف شود؛ الگوی رایج تحلیل شبکه.
-
۴
مقدار مقایسه با رکورد قبلی
در SQLite/MySQL: مقایسه سطر با قبلی با self-join روی MAX(date) < current؛ در دیتابیسهای مدرن LAG با window function بهتر است — ببینید چه چیزی بومی دارید.
نکات مهم
- ◆ aliasها نام معنادار بگیرید (employee/manager) نه t1/t2.
- ◆ برای سطح ریشه LEFT JOIN بگذارید تا سطرها حذف نشوند.
- ◆ شرط a.id < b.id برای جفتسازی تکرار دوسویه را میگیرد.
کد یا مسیر نمونه
SELECT e.name AS employee,
COALESCE(m.name, "—") AS manager
FROM employees e
LEFT JOIN employees m ON m.id = e.manager_id
ORDER BY manager, employee;
پرسش و پاسخ این درس (۰)
هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باشید!