فصل ۱ — آشنایی با SQL و دیتابیس
دیتابیس رابطهای چیست و SQL چه میکند؟ نصب و ابزارها: MySQL، SQLite و کلاینتها CREATE TABLE: ساختن جدول با انواع و کلیدها انواع داده: انتخاب ستون درست کامنت، semicolon و قواعد نوشتن کوئریفصل ۲ — واکشی داده (SELECT)
SELECT — واکشی ستونها و سطرها LIKE، IN، BETWEEN و NULL — شرطهای حرفهای JOIN — ترکیب جدولها تجمیع پیشرفته: HAVING، CASE و توابع پنجرهای WHERE پایه: شرطها و عملگرهای مقایسه ORDER BY و LIMIT: مرتبسازی و صفحهبندی DISTINCT و مقادیر یکتا توابع متن: CONCAT، SUBSTRING، TRIM و REPLACE توابع تاریخ: NOW، DATE_FORMAT و فیلتر دورهای NULL: مقایسه، IS NULL و COALESCE زیرکوئری: SELECT داخل WHERE و FROM IN و EXISTS: چک عضویت سریع UNION و ترکیب نتایج از جدولهای مختلف LEFT/RIGHT OUTER JOIN: حتی وقتی طرف دوم خالی است Self JOIN: جدول با خودش — سلسلهمراتب و جفتها CASE WHEN: منطق شرطی داخل SELECTفصل ۳ — تغییر داده
INSERT، UPDATE و DELETE — نوشتن امن ALTER TABLE: اضافه/تغییر ستونها بعد از راهاندازی DELETE، TRUNCATE و DROP: سه سطح پاکسازی CONSTRAINTها: UNIQUE، CHECK، DEFAULT و NOT NULL UPSERT: درج یا بهروزرسانی در یک دستور ورود داده انبوه: multi-row، LOAD DATA و بهینه حذف نرم: deleted_at بهجای DELETEفصل ۴ — طراحی دیتابیس
طراحی جدول و روابط: PK، FK و نرمالسازی نرمالسازی 1NF تا 3NF با مثال واقعی ایندکس: چطور کار میکند و کجا لازم است رابطه چندبهچند: جدول واسط از نیازمندی به ERD: طراحی قبل از کد AUTO_INCREMENT یا UUID: شناسه را درست انتخاب کنید charset و collation برای فارسی: utf8mb4 درست Migration: تغییر اسکیما با تاریخچه قابل بازگشتفصل ۵ — SQL در برنامه
SQL در PHP و Node — اتصال امن و ضد SQL Injection CRUD کامل با PDO در PHP SQLite در Node.js: better-sqlite3 سریع و ساده صفحهبندی درست: OFFSET و cursor-based جستجوی متنی: LIKE و FULLTEXTفصل ۶ — ویو و منطق پایگاه
VIEW: کوئری ذخیرهشده بهعنوان جدول مجازی تراکنش: ACID و BEGIN/COMMIT/ROLLBACK Stored Procedure و Function: منطق داخل دیتابیس Trigger: عملیات خودکار روی تغییر دادهفصل ۷ — کارایی و بهینهسازی
EXPLAIN: خواندن پلن اجرا کوئری کند: یافتن و درمان ایندکس covering: خواندن از فهرست بدون رفتن به جدول جدولهای summary: گزارش سنگین را از قبل حساب کنیدفصل ۸ — SQL پیشرفته
CTE و recursive: WITH و پیمایش سلسلهمراتب امنیت سطح دیتابیس: کاربران، مجوزها و ضد injection بکاپ و بازیابی: mysqldump و SQLite نکات عملی سرپا: خطاهای رایج و عادتهای حرفهایپروژه عملی پایان دوره
پروژه پایانی ۱ — دیتابیس فروشگاه کوچک از طراحی تا گزارش پروژه پایانی ۲ — API وبلاگ با دیتابیس و Prepared StatementsCONSTRAINTها: UNIQUE، CHECK، DEFAULT و NOT NULL
قیدها یعنی «دیتابیس خودش جلوی داده خراب را میگیرد»؛ اعتبارسنجی کد خوب است اما آخرین خط دفاعی قید است — حذف رکورد تکراری و مقدارهای نامعقول را از ریشه میبندد.
مراحل قدمبهقدم
-
۱
UNIQUE
ALTER TABLE users ADD UNIQUE (email)؛ برای رابطه یکبهیک (یکی از هر کاربر در جدول settings) هم است. ایندکس یکتا خودکار ساخته میشود؛ روی جدول موجود اول دیپلیکیتها را پاک کنید وگرنه ALTER شکست میخورد.
-
۲
CHECK
CHECK (price >= 0 AND price < 100000000)؛ MySQL 8 و SQLite از آن پشتیبانی میکنند. برای بازههای کسبوکاری (تعداد مثبت، درصد ≤۱۰۰) ارزشمند است.
-
۳
DEFAULT و NOT NULL
DEFAULT 0 برای شمارندهها و DEFAULT CURRENT_TIMESTAMP برای زمان؛ NOT NULL ستونهای حیاتی. با DEFAULT CURRENT_TIMESTAMP ON UPDATE CURRENT_TIMESTAMP زمان تغییر خودکار میشود.
-
۴
FOREIGN KEY
ALTER TABLE orders ADD FOREIGN KEY (user_id) REFERENCES users(id) ON DELETE CASCADE؛ پاکسازی یتیمها را میبندد. ON DELETE SET NULL یا CASCADE را آگاهانه انتخاب کنید؛ در SQLite باید PRAGMA foreign_keys=ON بدهید.
نکات مهم
- ◆ قبل از UNIQUE، تکرارها را پیدا و پاک کنید (GROUP BY + HAVING COUNT(*)>1).
- ◆ CHECKها را فقط برای قوانین پایدار کسبوکار بگذارید؛ قانون پرتغییر در کد بهتر است.
- ◆ FOREIGN KEY در SQLite بدون pragma فعال نیست؛ در تست هم چک کنید.
کد یا مسیر نمونه
ALTER TABLE products
ADD CONSTRAINT chk_price CHECK (price >= 0),
ADD UNIQUE (sku);
-- پیدا کردن تکراریها قبل از UNIQUE:
SELECT sku, COUNT(*) c FROM products GROUP BY sku HAVING c > 1;
پرسش و پاسخ این درس (۰)
هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باشید!