فصل ۱ — آشنایی با SQL و دیتابیس
دیتابیس رابطهای چیست و SQL چه میکند؟ نصب و ابزارها: MySQL، SQLite و کلاینتها CREATE TABLE: ساختن جدول با انواع و کلیدها انواع داده: انتخاب ستون درست کامنت، semicolon و قواعد نوشتن کوئریفصل ۲ — واکشی داده (SELECT)
SELECT — واکشی ستونها و سطرها LIKE، IN، BETWEEN و NULL — شرطهای حرفهای JOIN — ترکیب جدولها تجمیع پیشرفته: HAVING، CASE و توابع پنجرهای WHERE پایه: شرطها و عملگرهای مقایسه ORDER BY و LIMIT: مرتبسازی و صفحهبندی DISTINCT و مقادیر یکتا توابع متن: CONCAT، SUBSTRING، TRIM و REPLACE توابع تاریخ: NOW، DATE_FORMAT و فیلتر دورهای NULL: مقایسه، IS NULL و COALESCE زیرکوئری: SELECT داخل WHERE و FROM IN و EXISTS: چک عضویت سریع UNION و ترکیب نتایج از جدولهای مختلف LEFT/RIGHT OUTER JOIN: حتی وقتی طرف دوم خالی است Self JOIN: جدول با خودش — سلسلهمراتب و جفتها CASE WHEN: منطق شرطی داخل SELECTفصل ۳ — تغییر داده
INSERT، UPDATE و DELETE — نوشتن امن ALTER TABLE: اضافه/تغییر ستونها بعد از راهاندازی DELETE، TRUNCATE و DROP: سه سطح پاکسازی CONSTRAINTها: UNIQUE، CHECK، DEFAULT و NOT NULL UPSERT: درج یا بهروزرسانی در یک دستور ورود داده انبوه: multi-row، LOAD DATA و بهینه حذف نرم: deleted_at بهجای DELETEفصل ۴ — طراحی دیتابیس
طراحی جدول و روابط: PK، FK و نرمالسازی نرمالسازی 1NF تا 3NF با مثال واقعی ایندکس: چطور کار میکند و کجا لازم است رابطه چندبهچند: جدول واسط از نیازمندی به ERD: طراحی قبل از کد AUTO_INCREMENT یا UUID: شناسه را درست انتخاب کنید charset و collation برای فارسی: utf8mb4 درست Migration: تغییر اسکیما با تاریخچه قابل بازگشتفصل ۵ — SQL در برنامه
SQL در PHP و Node — اتصال امن و ضد SQL Injection CRUD کامل با PDO در PHP SQLite در Node.js: better-sqlite3 سریع و ساده صفحهبندی درست: OFFSET و cursor-based جستجوی متنی: LIKE و FULLTEXTفصل ۶ — ویو و منطق پایگاه
VIEW: کوئری ذخیرهشده بهعنوان جدول مجازی تراکنش: ACID و BEGIN/COMMIT/ROLLBACK Stored Procedure و Function: منطق داخل دیتابیس Trigger: عملیات خودکار روی تغییر دادهفصل ۷ — کارایی و بهینهسازی
EXPLAIN: خواندن پلن اجرا کوئری کند: یافتن و درمان ایندکس covering: خواندن از فهرست بدون رفتن به جدول جدولهای summary: گزارش سنگین را از قبل حساب کنیدفصل ۸ — SQL پیشرفته
CTE و recursive: WITH و پیمایش سلسلهمراتب امنیت سطح دیتابیس: کاربران، مجوزها و ضد injection بکاپ و بازیابی: mysqldump و SQLite نکات عملی سرپا: خطاهای رایج و عادتهای حرفهایپروژه عملی پایان دوره
پروژه پایانی ۱ — دیتابیس فروشگاه کوچک از طراحی تا گزارش پروژه پایانی ۲ — API وبلاگ با دیتابیس و Prepared StatementsUPSERT: درج یا بهروزرسانی در یک دستور
«اگر نبود بساز، اگر بود آپدیت کن» با INSERT … ON DUPLICATE KEY UPDATE (MySQL) و ON CONFLICT (SQLite/Postgres)؛ حذف race condition دو کوئری انتخاب-درج.
مراحل قدمبهقدم
-
۱
MySQL
INSERT INTO stats (day, views) VALUES (CURDATE(), 1) ON DUPLICATE KEY UPDATE views = views + 1؛ نیاز به کلید یکتا (day) دارد. ترفند شمارنده روزانه دقیق همین است.
-
۲
SQLite/Postgres
INSERT INTO stats(day, views) VALUES (?, 1) ON CONFLICT(day) DO UPDATE SET views = views + 1؛ یا DO NOTHING برای «فقط اگر نبود».语法 از نسخه 3.24 SQLite در دسترس است.
-
۳
REPLACE و خطرش
REPLACE INTO رکورد قبلی را حذف و جدید درج میکند (id میپرد!)؛ بهتر است از UPSERT واقعی استفاده کنید. REPLACE برای جداول رابطهدار خطر ازدستدادن روابط دارد.
-
۴
دستهای
INSERT … VALUES (row1), (row2), … ON DUPLICATE KEY UPDATE views = VALUES(views) — هزار رکورد یکجا؛ در sync کردن داده از API استاندارد است. VALUES() در MySQL 8.2 با alias جایگزین شده است.
نکات مهم
- ◆ UPSERT به کلید یکتا میخورد؛ بدون UNIQUE دو رکورد میماند.
- ◆ REPLACE را فقط برای جدول مستقل استفاده کنید؛ روابط را میبُرد.
- ◆ دستهای با چند VALUES چند برابر سریعتر از حلقه در کد است.
کد یا مسیر نمونه
-- شمارنده بازدید روزانه (MySQL)
INSERT INTO page_views (page_id, day, views)
VALUES (?, CURDATE(), 1)
ON DUPLICATE KEY UPDATE views = views + 1;
-- SQLite
INSERT INTO page_views(page_id, day, views) VALUES (?, ?, 1)
ON CONFLICT(page_id, day) DO UPDATE SET views = views + 1;
پرسش و پاسخ این درس (۰)
هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باشید!