فصل ۱ — آشنایی با SQL و دیتابیس

دیتابیس رابطه‌ای چیست و SQL چه می‌کند؟ نصب و ابزارها: MySQL، SQLite و کلاینت‌ها CREATE TABLE: ساختن جدول با انواع و کلیدها انواع داده: انتخاب ستون درست کامنت، semicolon و قواعد نوشتن کوئری

فصل ۲ — واکشی داده (SELECT)

SELECT — واکشی ستون‌ها و سطرها LIKE، IN، BETWEEN و NULL — شرط‌های حرفه‌ای JOIN — ترکیب جدول‌ها تجمیع پیشرفته: HAVING، CASE و توابع پنجره‌ای WHERE پایه: شرط‌ها و عملگرهای مقایسه ORDER BY و LIMIT: مرتب‌سازی و صفحه‌بندی DISTINCT و مقادیر یکتا توابع متن: CONCAT، SUBSTRING، TRIM و REPLACE توابع تاریخ: NOW، DATE_FORMAT و فیلتر دوره‌ای NULL: مقایسه، IS NULL و COALESCE زیرکوئری: SELECT داخل WHERE و FROM IN و EXISTS: چک عضویت سریع UNION و ترکیب نتایج از جدول‌های مختلف LEFT/RIGHT OUTER JOIN: حتی وقتی طرف دوم خالی است Self JOIN: جدول با خودش — سلسله‌مراتب و جفت‌ها CASE WHEN: منطق شرطی داخل SELECT

فصل ۳ — تغییر داده

INSERT، UPDATE و DELETE — نوشتن امن ALTER TABLE: اضافه/تغییر ستون‌ها بعد از راه‌اندازی DELETE، TRUNCATE و DROP: سه سطح پاک‌سازی CONSTRAINTها: UNIQUE، CHECK، DEFAULT و NOT NULL UPSERT: درج یا به‌روزرسانی در یک دستور ورود داده انبوه: multi-row، LOAD DATA و بهینه حذف نرم: deleted_at به‌جای DELETE

فصل ۴ — طراحی دیتابیس

طراحی جدول و روابط: PK، FK و نرمال‌سازی نرمال‌سازی 1NF تا 3NF با مثال واقعی ایندکس: چطور کار می‌کند و کجا لازم است رابطه چند‌به‌چند: جدول واسط از نیازمندی به ERD: طراحی قبل از کد AUTO_INCREMENT یا UUID: شناسه را درست انتخاب کنید charset و collation برای فارسی: utf8mb4 درست Migration: تغییر اسکیما با تاریخچه قابل بازگشت

فصل ۵ — SQL در برنامه

SQL در PHP و Node — اتصال امن و ضد SQL Injection CRUD کامل با PDO در PHP SQLite در Node.js: better-sqlite3 سریع و ساده صفحه‌بندی درست: OFFSET و cursor-based جستجوی متنی: LIKE و FULLTEXT

فصل ۶ — ویو و منطق پایگاه

VIEW: کوئری ذخیره‌شده به‌عنوان جدول مجازی تراکنش: ACID و BEGIN/COMMIT/ROLLBACK Stored Procedure و Function: منطق داخل دیتابیس Trigger: عملیات خودکار روی تغییر داده

فصل ۷ — کارایی و بهینه‌سازی

EXPLAIN: خواندن پلن اجرا کوئری کند: یافتن و درمان ایندکس covering: خواندن از فهرست بدون رفتن به جدول جدول‌های summary: گزارش سنگین را از قبل حساب کنید

فصل ۸ — SQL پیشرفته

CTE و recursive: WITH و پیمایش سلسله‌مراتب امنیت سطح دیتابیس: کاربران، مجوزها و ضد injection بکاپ و بازیابی: mysqldump و SQLite نکات عملی سرپا: خطاهای رایج و عادت‌های حرفه‌ای

پروژه عملی پایان دوره

پروژه پایانی ۱ — دیتابیس فروشگاه کوچک از طراحی تا گزارش پروژه پایانی ۲ — API وبلاگ با دیتابیس و Prepared Statements
SQL & Database Tutorial فصل ۸ — SQL پیشرفته درس آموزشی

امنیت سطح دیتابیس: کاربران، مجوزها و ضد injection

حتی با کوئری پارامتری، کمترین مجوز = کمترین خسارت؛ کاربر اپ فقط SELECT/INSERT/UPDATE روی جدول‌های لازم می‌گیرد و admin جدا می‌ماند.

مراحل قدم‌به‌قدم

  1. ۱

    ساخت کاربر محدود

    CREATE USER app_user@localhost IDENTIFIED BY "…"; GRANT SELECT, INSERT, UPDATE ON shop.* TO app_user@localhost؛ DELETE و DROP را نمی‌گیرد مگر جدول‌های خاص (sessions). FLUSH PRIVILEGES بعد از grants دستی.

  2. ۲

    مجوز جدولی/ستونی

    GRANT SELECT (id, title) ON shop.posts TO reporter — حتی ستون‌ها را می‌شود محدود کرد؛ برای پنل گزارش بی‌ریسک. REVOKE برای پس‌گرفتن.

  3. ۳

    anti-injection در سه لایه

    ۱) پارامتر prepared statement همیشه ۲) whitelist برای ORDER BY/direction (نمی‌شود پارامتر کرد) ۳) کمترین مجوز کاربر اپ تا ضربه کوئری تزریقی محدود بماند. کتابخانه‌های ORM خودشان پارامتری می‌کنند ولی raw SQL همیشه ریسک دارد.

  4. ۴

    بکاپ و رمز

    رمزها در دیتابیس با bcrypt/argon2 سمت کد؛ رمز دیتابیس در env نه کد؛ بکاپ رمزگذاری‌شده و محدود به مسیر محافظت‌شده. دسترسی SSH سرور دیتابیس از اینترنت باز نیست.

نکات مهم

  • ◆ کاربر اپلیکیشن هرگز ALL PRIVILEGES نمی‌گیرد.
  • ◆ ORDER BY داینامیک را با whitelist چک کنید؛ پارامتر کردن نام ستون ممکن نیست.
  • ◆ خطای SQL خام را به کاربر نشان ندهید؛ استک را در لاگ بگذارید.

کد یا مسیر نمونه

CREATE USER app_user@localhost IDENTIFIED BY "Str0ng_Pass!";
GRANT SELECT, INSERT, UPDATE ON shop.* TO app_user@localhost;
REVOKE DELETE ON shop.users FROM app_user@localhost;

-- whitelist برای مرتب‌سازی در کد:
-- $allowed = ["created_at", "price", "title"];
-- $col = in_array($_GET["sort"] ?? "", $allowed) ? $_GET["sort"] : "created_at";

پرسش و پاسخ این درس (۰)

هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باشید!

دیدگاه خود را بنویسید

کپچا

دیدگاه شما پس از تأیید مدیر نمایش داده می‌شود.