فصل ۱ — آشنایی با SQL و دیتابیس
دیتابیس رابطهای چیست و SQL چه میکند؟ نصب و ابزارها: MySQL، SQLite و کلاینتها CREATE TABLE: ساختن جدول با انواع و کلیدها انواع داده: انتخاب ستون درست کامنت، semicolon و قواعد نوشتن کوئریفصل ۲ — واکشی داده (SELECT)
SELECT — واکشی ستونها و سطرها LIKE، IN، BETWEEN و NULL — شرطهای حرفهای JOIN — ترکیب جدولها تجمیع پیشرفته: HAVING، CASE و توابع پنجرهای WHERE پایه: شرطها و عملگرهای مقایسه ORDER BY و LIMIT: مرتبسازی و صفحهبندی DISTINCT و مقادیر یکتا توابع متن: CONCAT، SUBSTRING، TRIM و REPLACE توابع تاریخ: NOW، DATE_FORMAT و فیلتر دورهای NULL: مقایسه، IS NULL و COALESCE زیرکوئری: SELECT داخل WHERE و FROM IN و EXISTS: چک عضویت سریع UNION و ترکیب نتایج از جدولهای مختلف LEFT/RIGHT OUTER JOIN: حتی وقتی طرف دوم خالی است Self JOIN: جدول با خودش — سلسلهمراتب و جفتها CASE WHEN: منطق شرطی داخل SELECTفصل ۳ — تغییر داده
INSERT، UPDATE و DELETE — نوشتن امن ALTER TABLE: اضافه/تغییر ستونها بعد از راهاندازی DELETE، TRUNCATE و DROP: سه سطح پاکسازی CONSTRAINTها: UNIQUE، CHECK، DEFAULT و NOT NULL UPSERT: درج یا بهروزرسانی در یک دستور ورود داده انبوه: multi-row، LOAD DATA و بهینه حذف نرم: deleted_at بهجای DELETEفصل ۴ — طراحی دیتابیس
طراحی جدول و روابط: PK، FK و نرمالسازی نرمالسازی 1NF تا 3NF با مثال واقعی ایندکس: چطور کار میکند و کجا لازم است رابطه چندبهچند: جدول واسط از نیازمندی به ERD: طراحی قبل از کد AUTO_INCREMENT یا UUID: شناسه را درست انتخاب کنید charset و collation برای فارسی: utf8mb4 درست Migration: تغییر اسکیما با تاریخچه قابل بازگشتفصل ۵ — SQL در برنامه
SQL در PHP و Node — اتصال امن و ضد SQL Injection CRUD کامل با PDO در PHP SQLite در Node.js: better-sqlite3 سریع و ساده صفحهبندی درست: OFFSET و cursor-based جستجوی متنی: LIKE و FULLTEXTفصل ۶ — ویو و منطق پایگاه
VIEW: کوئری ذخیرهشده بهعنوان جدول مجازی تراکنش: ACID و BEGIN/COMMIT/ROLLBACK Stored Procedure و Function: منطق داخل دیتابیس Trigger: عملیات خودکار روی تغییر دادهفصل ۷ — کارایی و بهینهسازی
EXPLAIN: خواندن پلن اجرا کوئری کند: یافتن و درمان ایندکس covering: خواندن از فهرست بدون رفتن به جدول جدولهای summary: گزارش سنگین را از قبل حساب کنیدفصل ۸ — SQL پیشرفته
CTE و recursive: WITH و پیمایش سلسلهمراتب امنیت سطح دیتابیس: کاربران، مجوزها و ضد injection بکاپ و بازیابی: mysqldump و SQLite نکات عملی سرپا: خطاهای رایج و عادتهای حرفهایپروژه عملی پایان دوره
پروژه پایانی ۱ — دیتابیس فروشگاه کوچک از طراحی تا گزارش پروژه پایانی ۲ — API وبلاگ با دیتابیس و Prepared Statementsکوئری کند: یافتن و درمان
کندی معمولاً سه علت دارد: اسکن بدون ایندکس، کوئری N+1 از کد، و دادهای که باید cache شود؛ فرایند یافتن با slow query log و درمان با الگوهای مشخص دارد.
مراحل قدمبهقدم
-
۱
slow query log
SET GLOBAL slow_query_log = 1; SET GLOBAL long_query_time = 1؛ لاگ کوئریهای بالای ۱ ثانیه — ابزار pt-query-digest خلاصه و مرتب میکند. SQLite گزینه log ندارد؛ در کد timing بگیرید.
-
۲
N+1
حلقه در کد که برای هر پست یک کوئری میزند — چارت، JOIN یا WHERE id IN (…) با یک کوئری جایگزین کنید؛ شایعترین کندی سایتهای CMS.
-
۳
الگوی درمان
۱) EXPLAIN ۲) ایندکس ترکیبی درست ۳) کوئری را بازنویسی کنید (زیرکوئری correlated → JOIN، IN بزرگ → temp table) ۴) ستونهای لازم را SELECT کنید نه * ۵) داده سنگین را با کرون در جدول summary برویزید.
-
۴
cache لایه بالا
کوئری گزارش اصلی که هر بازدید تکرار میشود را در Redis/file cache با TTL بگذارید؛ دیتابیس فقط برای داده زنده. کش کردن کوئری سنگین مؤثرترین بهینهسازی بعد از ایندکس درست است.
نکات مهم
- ◆ SELECT * را با ستونهای لازم عوض کنید؛ شبکه و حافظه کمتر.
- ◆ کوئری کند را با داده حجمی واقعی تست کنید نه دیتابیس dev دهسطری.
- ◆ هر ایندکس جدید را با EXPLAIN قبل و بعد مقایسه کنید.
کد یا مسیر نمونه
SET GLOBAL slow_query_log = 1;
SET GLOBAL long_query_time = 1;
-- الگوی درمان N+1: قبل (۲ کوئری در حلقه)
-- foreach ($posts as $p) { $author = query("SELECT name FROM users WHERE id = ?", [$p["user_id"]]); }
-- بعد (۱ کوئری):
-- SELECT p.*, u.name FROM posts p JOIN users u ON u.id = p.user_id WHERE p.status = 1 LIMIT 20;
پرسش و پاسخ این درس (۰)
هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باشید!