فصل ۱ — آشنایی با SQL و دیتابیس
دیتابیس رابطهای چیست و SQL چه میکند؟ نصب و ابزارها: MySQL، SQLite و کلاینتها CREATE TABLE: ساختن جدول با انواع و کلیدها انواع داده: انتخاب ستون درست کامنت، semicolon و قواعد نوشتن کوئریفصل ۲ — واکشی داده (SELECT)
SELECT — واکشی ستونها و سطرها LIKE، IN، BETWEEN و NULL — شرطهای حرفهای JOIN — ترکیب جدولها تجمیع پیشرفته: HAVING، CASE و توابع پنجرهای WHERE پایه: شرطها و عملگرهای مقایسه ORDER BY و LIMIT: مرتبسازی و صفحهبندی DISTINCT و مقادیر یکتا توابع متن: CONCAT، SUBSTRING، TRIM و REPLACE توابع تاریخ: NOW، DATE_FORMAT و فیلتر دورهای NULL: مقایسه، IS NULL و COALESCE زیرکوئری: SELECT داخل WHERE و FROM IN و EXISTS: چک عضویت سریع UNION و ترکیب نتایج از جدولهای مختلف LEFT/RIGHT OUTER JOIN: حتی وقتی طرف دوم خالی است Self JOIN: جدول با خودش — سلسلهمراتب و جفتها CASE WHEN: منطق شرطی داخل SELECTفصل ۳ — تغییر داده
INSERT، UPDATE و DELETE — نوشتن امن ALTER TABLE: اضافه/تغییر ستونها بعد از راهاندازی DELETE، TRUNCATE و DROP: سه سطح پاکسازی CONSTRAINTها: UNIQUE، CHECK، DEFAULT و NOT NULL UPSERT: درج یا بهروزرسانی در یک دستور ورود داده انبوه: multi-row، LOAD DATA و بهینه حذف نرم: deleted_at بهجای DELETEفصل ۴ — طراحی دیتابیس
طراحی جدول و روابط: PK، FK و نرمالسازی نرمالسازی 1NF تا 3NF با مثال واقعی ایندکس: چطور کار میکند و کجا لازم است رابطه چندبهچند: جدول واسط از نیازمندی به ERD: طراحی قبل از کد AUTO_INCREMENT یا UUID: شناسه را درست انتخاب کنید charset و collation برای فارسی: utf8mb4 درست Migration: تغییر اسکیما با تاریخچه قابل بازگشتفصل ۵ — SQL در برنامه
SQL در PHP و Node — اتصال امن و ضد SQL Injection CRUD کامل با PDO در PHP SQLite در Node.js: better-sqlite3 سریع و ساده صفحهبندی درست: OFFSET و cursor-based جستجوی متنی: LIKE و FULLTEXTفصل ۶ — ویو و منطق پایگاه
VIEW: کوئری ذخیرهشده بهعنوان جدول مجازی تراکنش: ACID و BEGIN/COMMIT/ROLLBACK Stored Procedure و Function: منطق داخل دیتابیس Trigger: عملیات خودکار روی تغییر دادهفصل ۷ — کارایی و بهینهسازی
EXPLAIN: خواندن پلن اجرا کوئری کند: یافتن و درمان ایندکس covering: خواندن از فهرست بدون رفتن به جدول جدولهای summary: گزارش سنگین را از قبل حساب کنیدفصل ۸ — SQL پیشرفته
CTE و recursive: WITH و پیمایش سلسلهمراتب امنیت سطح دیتابیس: کاربران، مجوزها و ضد injection بکاپ و بازیابی: mysqldump و SQLite نکات عملی سرپا: خطاهای رایج و عادتهای حرفهایپروژه عملی پایان دوره
پروژه پایانی ۱ — دیتابیس فروشگاه کوچک از طراحی تا گزارش پروژه پایانی ۲ — API وبلاگ با دیتابیس و Prepared StatementsDELETE، TRUNCATE و DROP: سه سطح پاکسازی
DELETE سطرها را حذف میکند (قابل شرط و rollback)، TRUNCATE کل جدول را سریع خالی میکند و DROP خود جدول را میبرد؛ اشتباه گرفتن این سهتایی یکی از گرانترین باگهای عملیاتی است.
مراحل قدمبهقدم
-
۱
DELETE شرطدار
DELETE FROM logs WHERE created_at < "2025-01-01"؛ همیشه اول SELECT با همان شرط بزنید تا دامنه حذف را ببینید، بعد DELETE. بدون WHERE کل جدول حذف میشود و عذاب وجدان نامحدود است.
-
۲
TRUNCATE
TRUNCATE TABLE logs — کل جدول فوری، بدون فعالسازی triggerها و با ریست auto_increment؛ سریعتر از DELETE بدون WHERE چون سطربهسطر لاگ نمیشود. اما در تراکنش قابل rollback نیست (در MySQL DDL حساب میشود).
-
۳
DROP
DROP TABLE logs جدول را با ساختار میبرد؛ DROP DATABASE همه چیز. بههمراه IF EXISTS برای اسکریپتهای idempotent: DROP TABLE IF EXISTS tmp_import.
-
۴
حراست
در پروداکشن دسترسی DROP/TRUNCATE را از کاربر اپ بگیرید (فقط کاربر deploy)؛ در کوئری حذف کلی، LIMIT بگذارید و حلقهای حذف کنید تا لاگ و replication نفس بکشند.
نکات مهم
- ◆ اول SELECT با همان WHERE، بعد DELETE.
- ◆ TRUNCATE ریست میکند؛ اگر id پیوسته لازم دارید DELETE بزنید.
- ◆ کاربر اپلیکیشن هرگز مجوز DROP نباید داشته باشد.
کد یا مسیر نمونه
DELETE FROM sessions WHERE expires_at < NOW();
TRUNCATE TABLE tmp_import;
DROP TABLE IF EXISTS old_stats;
پرسش و پاسخ این درس (۰)
هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باشید!