فصل ۱ — آشنایی با SQL و دیتابیس
دیتابیس رابطهای چیست و SQL چه میکند؟ نصب و ابزارها: MySQL، SQLite و کلاینتها CREATE TABLE: ساختن جدول با انواع و کلیدها انواع داده: انتخاب ستون درست کامنت، semicolon و قواعد نوشتن کوئریفصل ۲ — واکشی داده (SELECT)
SELECT — واکشی ستونها و سطرها LIKE، IN، BETWEEN و NULL — شرطهای حرفهای JOIN — ترکیب جدولها تجمیع پیشرفته: HAVING، CASE و توابع پنجرهای WHERE پایه: شرطها و عملگرهای مقایسه ORDER BY و LIMIT: مرتبسازی و صفحهبندی DISTINCT و مقادیر یکتا توابع متن: CONCAT، SUBSTRING، TRIM و REPLACE توابع تاریخ: NOW، DATE_FORMAT و فیلتر دورهای NULL: مقایسه، IS NULL و COALESCE زیرکوئری: SELECT داخل WHERE و FROM IN و EXISTS: چک عضویت سریع UNION و ترکیب نتایج از جدولهای مختلف LEFT/RIGHT OUTER JOIN: حتی وقتی طرف دوم خالی است Self JOIN: جدول با خودش — سلسلهمراتب و جفتها CASE WHEN: منطق شرطی داخل SELECTفصل ۳ — تغییر داده
INSERT، UPDATE و DELETE — نوشتن امن ALTER TABLE: اضافه/تغییر ستونها بعد از راهاندازی DELETE، TRUNCATE و DROP: سه سطح پاکسازی CONSTRAINTها: UNIQUE، CHECK، DEFAULT و NOT NULL UPSERT: درج یا بهروزرسانی در یک دستور ورود داده انبوه: multi-row، LOAD DATA و بهینه حذف نرم: deleted_at بهجای DELETEفصل ۴ — طراحی دیتابیس
طراحی جدول و روابط: PK، FK و نرمالسازی نرمالسازی 1NF تا 3NF با مثال واقعی ایندکس: چطور کار میکند و کجا لازم است رابطه چندبهچند: جدول واسط از نیازمندی به ERD: طراحی قبل از کد AUTO_INCREMENT یا UUID: شناسه را درست انتخاب کنید charset و collation برای فارسی: utf8mb4 درست Migration: تغییر اسکیما با تاریخچه قابل بازگشتفصل ۵ — SQL در برنامه
SQL در PHP و Node — اتصال امن و ضد SQL Injection CRUD کامل با PDO در PHP SQLite در Node.js: better-sqlite3 سریع و ساده صفحهبندی درست: OFFSET و cursor-based جستجوی متنی: LIKE و FULLTEXTفصل ۶ — ویو و منطق پایگاه
VIEW: کوئری ذخیرهشده بهعنوان جدول مجازی تراکنش: ACID و BEGIN/COMMIT/ROLLBACK Stored Procedure و Function: منطق داخل دیتابیس Trigger: عملیات خودکار روی تغییر دادهفصل ۷ — کارایی و بهینهسازی
EXPLAIN: خواندن پلن اجرا کوئری کند: یافتن و درمان ایندکس covering: خواندن از فهرست بدون رفتن به جدول جدولهای summary: گزارش سنگین را از قبل حساب کنیدفصل ۸ — SQL پیشرفته
CTE و recursive: WITH و پیمایش سلسلهمراتب امنیت سطح دیتابیس: کاربران، مجوزها و ضد injection بکاپ و بازیابی: mysqldump و SQLite نکات عملی سرپا: خطاهای رایج و عادتهای حرفهایپروژه عملی پایان دوره
پروژه پایانی ۱ — دیتابیس فروشگاه کوچک از طراحی تا گزارش پروژه پایانی ۲ — API وبلاگ با دیتابیس و Prepared Statementsتوابع تاریخ: NOW، DATE_FORMAT و فیلتر دورهای
گزارشهای زمانی (امروز، این هفته، ماه قبل) همه با توابع تاریخ ساخته میشوند؛ تسلط بر NOW، DATE_FORMAT، DATEDIFF و INTERVAL پایه گزارشگیری است.
مراحل قدمبهقدم
-
۱
NOW و CURDATE
NOW() تاریخ+ساعت جاری سرور، CURDATE() فقط تاریخ؛ توجه: ساعت سرور، نه کاربر — منطقه زمانی سرور را ست کنید یا ذخیره UTC و نمایش شمسی سمت کد.
-
۲
فیلتر دوره
امروز: WHERE DATE(created_at) = CURDATE()؛ این ماه: WHERE created_at >= DATE_FORMAT(NOW(), "%Y-%m-01")؛ ۷ روز اخیر: NOW() - INTERVAL 7 DAY — دومی روی ایندکس کار میکند چون ستون را در تابع نپوشاندهاید.
-
۳
DATE_FORMAT و استخراج
DATE_FORMAT(created_at, "%Y-%m") ماه را برای group by؛ YEAR/MONTH/DAY/HOUR استخراج جزئی. برای grouping روزانه/ماهانه گزارش فروش حیاتی است.
-
۴
DATEDIFF و TIMESTAMPDIFF
DATEDIFF(d1, d2) تعداد روز؛ TIMESTAMPDIFF(HOUR, start, end) ساعت فاصله — برای «میانگین زمان پاسخ تیکت». اضافه کردن مدت با DATE_ADD(now(), INTERVAL 30 DAY) برای انقضای اشتراک.
نکات مهم
- ◆ ستون تاریخ را داخل تابع نگذارید (DATE(col)=...)؛ ایندکس میمیرد — بازه بنویسید.
- ◆ منطقه زمانی سرور و دیتابیس را یکبار درست تنظیم کنید.
- ◆ گزارش ماهانه را با فرمت %Y-%m گروه کنید نه MONTH تنها (سال عوض میشود).
کد یا مسیر نمونه
SELECT DATE_FORMAT(created_at, "%Y-%m") AS month,
COUNT(*) AS orders,
SUM(total) AS revenue
FROM orders
WHERE created_at >= NOW() - INTERVAL 6 MONTH
GROUP BY month
ORDER BY month;
پرسش و پاسخ این درس (۰)
هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باشید!