فصل ۱ — آشنایی با SQL و دیتابیس
دیتابیس رابطهای چیست و SQL چه میکند؟ نصب و ابزارها: MySQL، SQLite و کلاینتها CREATE TABLE: ساختن جدول با انواع و کلیدها انواع داده: انتخاب ستون درست کامنت، semicolon و قواعد نوشتن کوئریفصل ۲ — واکشی داده (SELECT)
SELECT — واکشی ستونها و سطرها LIKE، IN، BETWEEN و NULL — شرطهای حرفهای JOIN — ترکیب جدولها تجمیع پیشرفته: HAVING، CASE و توابع پنجرهای WHERE پایه: شرطها و عملگرهای مقایسه ORDER BY و LIMIT: مرتبسازی و صفحهبندی DISTINCT و مقادیر یکتا توابع متن: CONCAT، SUBSTRING، TRIM و REPLACE توابع تاریخ: NOW، DATE_FORMAT و فیلتر دورهای NULL: مقایسه، IS NULL و COALESCE زیرکوئری: SELECT داخل WHERE و FROM IN و EXISTS: چک عضویت سریع UNION و ترکیب نتایج از جدولهای مختلف LEFT/RIGHT OUTER JOIN: حتی وقتی طرف دوم خالی است Self JOIN: جدول با خودش — سلسلهمراتب و جفتها CASE WHEN: منطق شرطی داخل SELECTفصل ۳ — تغییر داده
INSERT، UPDATE و DELETE — نوشتن امن ALTER TABLE: اضافه/تغییر ستونها بعد از راهاندازی DELETE، TRUNCATE و DROP: سه سطح پاکسازی CONSTRAINTها: UNIQUE، CHECK، DEFAULT و NOT NULL UPSERT: درج یا بهروزرسانی در یک دستور ورود داده انبوه: multi-row، LOAD DATA و بهینه حذف نرم: deleted_at بهجای DELETEفصل ۴ — طراحی دیتابیس
طراحی جدول و روابط: PK، FK و نرمالسازی نرمالسازی 1NF تا 3NF با مثال واقعی ایندکس: چطور کار میکند و کجا لازم است رابطه چندبهچند: جدول واسط از نیازمندی به ERD: طراحی قبل از کد AUTO_INCREMENT یا UUID: شناسه را درست انتخاب کنید charset و collation برای فارسی: utf8mb4 درست Migration: تغییر اسکیما با تاریخچه قابل بازگشتفصل ۵ — SQL در برنامه
SQL در PHP و Node — اتصال امن و ضد SQL Injection CRUD کامل با PDO در PHP SQLite در Node.js: better-sqlite3 سریع و ساده صفحهبندی درست: OFFSET و cursor-based جستجوی متنی: LIKE و FULLTEXTفصل ۶ — ویو و منطق پایگاه
VIEW: کوئری ذخیرهشده بهعنوان جدول مجازی تراکنش: ACID و BEGIN/COMMIT/ROLLBACK Stored Procedure و Function: منطق داخل دیتابیس Trigger: عملیات خودکار روی تغییر دادهفصل ۷ — کارایی و بهینهسازی
EXPLAIN: خواندن پلن اجرا کوئری کند: یافتن و درمان ایندکس covering: خواندن از فهرست بدون رفتن به جدول جدولهای summary: گزارش سنگین را از قبل حساب کنیدفصل ۸ — SQL پیشرفته
CTE و recursive: WITH و پیمایش سلسلهمراتب امنیت سطح دیتابیس: کاربران، مجوزها و ضد injection بکاپ و بازیابی: mysqldump و SQLite نکات عملی سرپا: خطاهای رایج و عادتهای حرفهایپروژه عملی پایان دوره
پروژه پایانی ۱ — دیتابیس فروشگاه کوچک از طراحی تا گزارش پروژه پایانی ۲ — API وبلاگ با دیتابیس و Prepared Statementsحذف نرم: deleted_at بهجای DELETE
در سیستمهای واقعی حذف واقعی خطرناک است (بازگشت سفارش، حسابرسی، بازیابی کاربر)؛ ستون deleted_at یا is_deleted با فیلتر در همه کوئریها الگوی استاندارد است.
مراحل قدمبهقدم
-
۱
اسکیما و منطق
ALTER TABLE posts ADD COLUMN deleted_at DATETIME NULL؛ حذف = UPDATE … SET deleted_at = NOW()؛ همه SELECTها باید WHERE deleted_at IS NULL داشته باشند — این شرط را در یک لایه مشترک کد یا VIEW بگذارید تا جایی فراموش نشود.
-
۲
بازیابی و سطل زباله
بازیابی = UPDATE … SET deleted_at = NULL؛ UI سطل زباله با لیست حذفشدهها؛ سیاست پاکسازی واقعی (مثلاً بعد ۳۰ روز با کرون DELETE) را مشخص کنید تا جدول بینهایت بزرگ نشود.
-
۳
یونیک و حذف نرم
email UNIQUE با حذف نرم مشکل دارد: کاربر حذفشده ایمیلش را قفل میکند؛ راهحلها: unique ترکیبی (email, deleted_at) یا انتقال به جدول archive موقع حذف.
-
۴
پرسوجوهای گزارش
گزارشها معمولاً باید داده حذفشده را هم ببینند (تاریخچه فروش) — VIEW بدون فیلتر حذف برای گزارش و جدول خام برای اپ؛ تصمیم را در سطح گزارش بسنجید نه کد.
نکات مهم
- ◆ شرط deleted_at IS NULL را در یک لایه/VIEW متمرکز کنید نه هزار کوئری.
- ◆ ایندکس ترکیبی (is_deleted, status) برای فیلترهای پرتکرار.
- ◆ پاکسازی واقعی با کرون برنامهریزی شود؛ حذف نرم بدون سیاست = جدول متورم.
کد یا مسیر نمونه
CREATE VIEW posts_active AS
SELECT * FROM posts WHERE deleted_at IS NULL;
UPDATE posts SET deleted_at = NOW() WHERE id = ?;
-- بازیابی:
UPDATE posts SET deleted_at = NULL WHERE id = ?;
-- پاکسازی ماهانه (cron):
DELETE FROM posts WHERE deleted_at < NOW() - INTERVAL 30 DAY;
پرسش و پاسخ این درس (۰)
هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باشید!