فصل ۱ — آشنایی با SQL و دیتابیس
دیتابیس رابطهای چیست و SQL چه میکند؟ نصب و ابزارها: MySQL، SQLite و کلاینتها CREATE TABLE: ساختن جدول با انواع و کلیدها انواع داده: انتخاب ستون درست کامنت، semicolon و قواعد نوشتن کوئریفصل ۲ — واکشی داده (SELECT)
SELECT — واکشی ستونها و سطرها LIKE، IN، BETWEEN و NULL — شرطهای حرفهای JOIN — ترکیب جدولها تجمیع پیشرفته: HAVING، CASE و توابع پنجرهای WHERE پایه: شرطها و عملگرهای مقایسه ORDER BY و LIMIT: مرتبسازی و صفحهبندی DISTINCT و مقادیر یکتا توابع متن: CONCAT، SUBSTRING، TRIM و REPLACE توابع تاریخ: NOW، DATE_FORMAT و فیلتر دورهای NULL: مقایسه، IS NULL و COALESCE زیرکوئری: SELECT داخل WHERE و FROM IN و EXISTS: چک عضویت سریع UNION و ترکیب نتایج از جدولهای مختلف LEFT/RIGHT OUTER JOIN: حتی وقتی طرف دوم خالی است Self JOIN: جدول با خودش — سلسلهمراتب و جفتها CASE WHEN: منطق شرطی داخل SELECTفصل ۳ — تغییر داده
INSERT، UPDATE و DELETE — نوشتن امن ALTER TABLE: اضافه/تغییر ستونها بعد از راهاندازی DELETE، TRUNCATE و DROP: سه سطح پاکسازی CONSTRAINTها: UNIQUE، CHECK، DEFAULT و NOT NULL UPSERT: درج یا بهروزرسانی در یک دستور ورود داده انبوه: multi-row، LOAD DATA و بهینه حذف نرم: deleted_at بهجای DELETEفصل ۴ — طراحی دیتابیس
طراحی جدول و روابط: PK، FK و نرمالسازی نرمالسازی 1NF تا 3NF با مثال واقعی ایندکس: چطور کار میکند و کجا لازم است رابطه چندبهچند: جدول واسط از نیازمندی به ERD: طراحی قبل از کد AUTO_INCREMENT یا UUID: شناسه را درست انتخاب کنید charset و collation برای فارسی: utf8mb4 درست Migration: تغییر اسکیما با تاریخچه قابل بازگشتفصل ۵ — SQL در برنامه
SQL در PHP و Node — اتصال امن و ضد SQL Injection CRUD کامل با PDO در PHP SQLite در Node.js: better-sqlite3 سریع و ساده صفحهبندی درست: OFFSET و cursor-based جستجوی متنی: LIKE و FULLTEXTفصل ۶ — ویو و منطق پایگاه
VIEW: کوئری ذخیرهشده بهعنوان جدول مجازی تراکنش: ACID و BEGIN/COMMIT/ROLLBACK Stored Procedure و Function: منطق داخل دیتابیس Trigger: عملیات خودکار روی تغییر دادهفصل ۷ — کارایی و بهینهسازی
EXPLAIN: خواندن پلن اجرا کوئری کند: یافتن و درمان ایندکس covering: خواندن از فهرست بدون رفتن به جدول جدولهای summary: گزارش سنگین را از قبل حساب کنیدفصل ۸ — SQL پیشرفته
CTE و recursive: WITH و پیمایش سلسلهمراتب امنیت سطح دیتابیس: کاربران، مجوزها و ضد injection بکاپ و بازیابی: mysqldump و SQLite نکات عملی سرپا: خطاهای رایج و عادتهای حرفهایپروژه عملی پایان دوره
پروژه پایانی ۱ — دیتابیس فروشگاه کوچک از طراحی تا گزارش پروژه پایانی ۲ — API وبلاگ با دیتابیس و Prepared StatementsTrigger: عملیات خودکار روی تغییر داده
Trigger کدی است که روی INSERT/UPDATE/DELETE جدول خودکار میآید؛ برای audit log، همگامسازی محاسبات و اعمال قیود غیرساده. قدرت زیاد = خطر جادوی پنهان.
مراحل قدمبهقدم
-
۱
پایه
CREATE TRIGGER trg_after_order AFTER INSERT ON orders FOR EACH ROW INSERT INTO audit (tbl, act, data) VALUES ("orders", "insert", NEW.id)؛ NEW ردیف جدید، OLD در UPDATE/DELETE.
-
۲
کاربرد audit
همه تغییرهای جدول حساس (موجودی، قیمت) را با BEFORE UPDATE log کنید: INSERT INTO price_history VALUES (OLD.id, OLD.price, NEW.price, NOW())؛ تاریخچه قیمت بدون تغییر کد اپ.
-
۳
محاسبه همگام
BEFORE INSERT SET NEW.total = NEW.qty * NEW.price — یا با columns generated؛ اما بذر منطق در trigger یعنی دیباگ دوگانه؛ برای قیود پایدار خوب است نه فرمول در حال تغییر.
-
۴
احتیاط
Trigger در تراکنش همان عملیات است؛ خطا → rollback کل؛ زنجیره triggerها دیباگ را سخت میکند؛ در SQLite فقط FOR EACH ROW دارد و سطح statement ندارد.
نکات مهم
- ◆ Trigger برای audit و قیود پایدار؛ منطق پرتغییر نه.
- ◆ جدول audit را طراحی کنید؛ بدون آن triggerهای debugging جزئی میشوند.
- ◆ پیادهسازی trigger را در migration مستند کنید تا تیم بفهمد.
کد یا مسیر نمونه
CREATE TRIGGER trg_price_history
BEFORE UPDATE ON products
FOR EACH ROW
BEGIN
IF OLD.price <> NEW.price THEN
INSERT INTO price_history (product_id, old_price, new_price, changed_at)
VALUES (NEW.id, OLD.price, NEW.price, NOW());
END IF;
END;
پرسش و پاسخ این درس (۰)
هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باشید!