فصل ۱ — آشنایی با SQL و دیتابیس
دیتابیس رابطهای چیست و SQL چه میکند؟ نصب و ابزارها: MySQL، SQLite و کلاینتها CREATE TABLE: ساختن جدول با انواع و کلیدها انواع داده: انتخاب ستون درست کامنت، semicolon و قواعد نوشتن کوئریفصل ۲ — واکشی داده (SELECT)
SELECT — واکشی ستونها و سطرها LIKE، IN، BETWEEN و NULL — شرطهای حرفهای JOIN — ترکیب جدولها تجمیع پیشرفته: HAVING، CASE و توابع پنجرهای WHERE پایه: شرطها و عملگرهای مقایسه ORDER BY و LIMIT: مرتبسازی و صفحهبندی DISTINCT و مقادیر یکتا توابع متن: CONCAT، SUBSTRING، TRIM و REPLACE توابع تاریخ: NOW، DATE_FORMAT و فیلتر دورهای NULL: مقایسه، IS NULL و COALESCE زیرکوئری: SELECT داخل WHERE و FROM IN و EXISTS: چک عضویت سریع UNION و ترکیب نتایج از جدولهای مختلف LEFT/RIGHT OUTER JOIN: حتی وقتی طرف دوم خالی است Self JOIN: جدول با خودش — سلسلهمراتب و جفتها CASE WHEN: منطق شرطی داخل SELECTفصل ۳ — تغییر داده
INSERT، UPDATE و DELETE — نوشتن امن ALTER TABLE: اضافه/تغییر ستونها بعد از راهاندازی DELETE، TRUNCATE و DROP: سه سطح پاکسازی CONSTRAINTها: UNIQUE، CHECK، DEFAULT و NOT NULL UPSERT: درج یا بهروزرسانی در یک دستور ورود داده انبوه: multi-row، LOAD DATA و بهینه حذف نرم: deleted_at بهجای DELETEفصل ۴ — طراحی دیتابیس
طراحی جدول و روابط: PK، FK و نرمالسازی نرمالسازی 1NF تا 3NF با مثال واقعی ایندکس: چطور کار میکند و کجا لازم است رابطه چندبهچند: جدول واسط از نیازمندی به ERD: طراحی قبل از کد AUTO_INCREMENT یا UUID: شناسه را درست انتخاب کنید charset و collation برای فارسی: utf8mb4 درست Migration: تغییر اسکیما با تاریخچه قابل بازگشتفصل ۵ — SQL در برنامه
SQL در PHP و Node — اتصال امن و ضد SQL Injection CRUD کامل با PDO در PHP SQLite در Node.js: better-sqlite3 سریع و ساده صفحهبندی درست: OFFSET و cursor-based جستجوی متنی: LIKE و FULLTEXTفصل ۶ — ویو و منطق پایگاه
VIEW: کوئری ذخیرهشده بهعنوان جدول مجازی تراکنش: ACID و BEGIN/COMMIT/ROLLBACK Stored Procedure و Function: منطق داخل دیتابیس Trigger: عملیات خودکار روی تغییر دادهفصل ۷ — کارایی و بهینهسازی
EXPLAIN: خواندن پلن اجرا کوئری کند: یافتن و درمان ایندکس covering: خواندن از فهرست بدون رفتن به جدول جدولهای summary: گزارش سنگین را از قبل حساب کنیدفصل ۸ — SQL پیشرفته
CTE و recursive: WITH و پیمایش سلسلهمراتب امنیت سطح دیتابیس: کاربران، مجوزها و ضد injection بکاپ و بازیابی: mysqldump و SQLite نکات عملی سرپا: خطاهای رایج و عادتهای حرفهایپروژه عملی پایان دوره
پروژه پایانی ۱ — دیتابیس فروشگاه کوچک از طراحی تا گزارش پروژه پایانی ۲ — API وبلاگ با دیتابیس و Prepared StatementsCREATE TABLE: ساختن جدول با انواع و کلیدها
جدول قلب دیتابیس رابطهای است؛ CREATE TABLE نوع هر ستون، کلید اصلی و قیدها را تعریف میکند. طراحی جدول درست در شروع، ساعات دیباگ بعدی را میکاهد.
مراحل قدمبهقدم
-
۱
ساختار پایه
CREATE TABLE posts (id INT AUTO_INCREMENT PRIMARY KEY, title VARCHAR(200) NOT NULL, body TEXT, created_at DATETIME DEFAULT CURRENT_TIMESTAMP); — در SQLite: id INTEGER PRIMARY KEY (خودکار افزایش).
-
۲
کلید اصلی
PRIMARY KEY یکتا و غیر null است؛ INT خودکار (auto increment) انتخاب پیشفرض است. جدول بدون PK طراحی نشده باشد مشکل بهروزرسانی و رابطه بعدی میآید.
-
۳
NOT NULL و DEFAULT
هر ستون مهم را NOT NULL کنید؛ DEFAULT مقدار اولیه منطقی بدهد (۰ یا timestamp). ستونهای nullable زیاد نشانه طراحی سست هستند — بعداً با NULL handling درگیر میشوید.
-
۴
بازبینی ساختار
DESCRIBE posts در MySQL و PRAGMA table_info(posts) در SQLite ساختار را نشان میدهد؛ SHOW TABLES لیست جدولها. قبل از insert اول، ساختار را با یک DESCRIBE چک کنید.
نکات مهم
- ◆ id را همیشه PRIMARY KEY بگذارید؛ ردیفها بدون شناسه داغ میشوند.
- ◆ VARCHAR اندازه واقعی بدهید نه 255 برای همه؛ ایندکس و حافظه بهتر میشود.
- ◆ created_at و updated_at را از اول بگذارید؛ بعداً اضافه کردن دردناک است.
کد یا مسیر نمونه
CREATE TABLE posts (
id INT AUTO_INCREMENT PRIMARY KEY,
title VARCHAR(200) NOT NULL,
body TEXT,
is_published TINYINT(1) DEFAULT 0,
created_at DATETIME DEFAULT CURRENT_TIMESTAMP,
updated_at DATETIME ON UPDATE CURRENT_TIMESTAMP
);
DESCRIBE posts;
پرسش و پاسخ این درس (۰)
هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باشید!