فصل ۱ — آشنایی با SQL و دیتابیس
دیتابیس رابطهای چیست و SQL چه میکند؟ نصب و ابزارها: MySQL، SQLite و کلاینتها CREATE TABLE: ساختن جدول با انواع و کلیدها انواع داده: انتخاب ستون درست کامنت، semicolon و قواعد نوشتن کوئریفصل ۲ — واکشی داده (SELECT)
SELECT — واکشی ستونها و سطرها LIKE، IN، BETWEEN و NULL — شرطهای حرفهای JOIN — ترکیب جدولها تجمیع پیشرفته: HAVING، CASE و توابع پنجرهای WHERE پایه: شرطها و عملگرهای مقایسه ORDER BY و LIMIT: مرتبسازی و صفحهبندی DISTINCT و مقادیر یکتا توابع متن: CONCAT، SUBSTRING، TRIM و REPLACE توابع تاریخ: NOW، DATE_FORMAT و فیلتر دورهای NULL: مقایسه، IS NULL و COALESCE زیرکوئری: SELECT داخل WHERE و FROM IN و EXISTS: چک عضویت سریع UNION و ترکیب نتایج از جدولهای مختلف LEFT/RIGHT OUTER JOIN: حتی وقتی طرف دوم خالی است Self JOIN: جدول با خودش — سلسلهمراتب و جفتها CASE WHEN: منطق شرطی داخل SELECTفصل ۳ — تغییر داده
INSERT، UPDATE و DELETE — نوشتن امن ALTER TABLE: اضافه/تغییر ستونها بعد از راهاندازی DELETE، TRUNCATE و DROP: سه سطح پاکسازی CONSTRAINTها: UNIQUE، CHECK، DEFAULT و NOT NULL UPSERT: درج یا بهروزرسانی در یک دستور ورود داده انبوه: multi-row، LOAD DATA و بهینه حذف نرم: deleted_at بهجای DELETEفصل ۴ — طراحی دیتابیس
طراحی جدول و روابط: PK، FK و نرمالسازی نرمالسازی 1NF تا 3NF با مثال واقعی ایندکس: چطور کار میکند و کجا لازم است رابطه چندبهچند: جدول واسط از نیازمندی به ERD: طراحی قبل از کد AUTO_INCREMENT یا UUID: شناسه را درست انتخاب کنید charset و collation برای فارسی: utf8mb4 درست Migration: تغییر اسکیما با تاریخچه قابل بازگشتفصل ۵ — SQL در برنامه
SQL در PHP و Node — اتصال امن و ضد SQL Injection CRUD کامل با PDO در PHP SQLite در Node.js: better-sqlite3 سریع و ساده صفحهبندی درست: OFFSET و cursor-based جستجوی متنی: LIKE و FULLTEXTفصل ۶ — ویو و منطق پایگاه
VIEW: کوئری ذخیرهشده بهعنوان جدول مجازی تراکنش: ACID و BEGIN/COMMIT/ROLLBACK Stored Procedure و Function: منطق داخل دیتابیس Trigger: عملیات خودکار روی تغییر دادهفصل ۷ — کارایی و بهینهسازی
EXPLAIN: خواندن پلن اجرا کوئری کند: یافتن و درمان ایندکس covering: خواندن از فهرست بدون رفتن به جدول جدولهای summary: گزارش سنگین را از قبل حساب کنیدفصل ۸ — SQL پیشرفته
CTE و recursive: WITH و پیمایش سلسلهمراتب امنیت سطح دیتابیس: کاربران، مجوزها و ضد injection بکاپ و بازیابی: mysqldump و SQLite نکات عملی سرپا: خطاهای رایج و عادتهای حرفهایپروژه عملی پایان دوره
پروژه پایانی ۱ — دیتابیس فروشگاه کوچک از طراحی تا گزارش پروژه پایانی ۲ — API وبلاگ با دیتابیس و Prepared Statementsنصب و ابزارها: MySQL، SQLite و کلاینتها
برای شروع به یک سرور دیتابیس و یک کلاینت گرافیکی نیاز دارید؛ MySQL برای وب و SQLite برای پروژههای کوچک و یادگیری بدون نصب. phpMyAdmin و DBeaver پرکاربردترین کلاینتها هستند.
مراحل قدمبهقدم
-
۱
MySQL روی ویندوز
XAMPP یا Docker سادهترین راه است: docker run -d -p 3306:3306 -e MYSQL_ROOT_PASSWORD=1234 mysql:8 — بعد از اجرا با mysql -u root -p یا phpMyAdmin وصل شوید. برای پروژه واقعی رمز ریشه را عوض کنید و کاربر جدا بسازید.
-
۲
SQLite بدون سرور
فایل db.sqlite3 همه چیز است؛ در ترمینال sqlite3 test.db یا افزونه SQLite Viewer در VSCode. SQLite محدودیتهای نوعی دارد (تیک شدید نیست) اما برای یادگیری SQL کامل است و در موبایل و اپ دسکتاپ میلیونها بار اجرا میشود.
-
۳
کلاینت گرافیکی
DBeaver رایگان و چندپایه است؛ HeidiSQL سبک برای MySQL. جدولها را با یک کلیک ببینید، کوئری را با Ctrl+Enter اجرا کنید و خروجی را export کنید — سرعت یادگیری با GUI چند برابر میشود.
-
۴
خط فرمان سریع
mysql -u user -p dbname و بعد دستور؛ در SQLite از .tables و .schema برای دیدن ساختار. تسلط به ترمینال روی سرور اجتنابناپذیر است چون GUI همیشه در دسترس نیست.
نکات مهم
- ◆ برای یادگیری SQLite کافی است؛ بعداً به MySQL/Postgres مهاجرت کنید.
- ◆ docker برای محیط تست سریعترین راه است و سیستمتان را کثیف نمیکند.
- ◆ همیشه با کاربر غیر root تست کنید تا مجوزها را زود یاد بگیرید.
کد یا مسیر نمونه
-- SQLite: باز کردن و ساخت اولین جدول
sqlite3 test.db
CREATE TABLE users (id INTEGER PRIMARY KEY, name TEXT, email TEXT);
INSERT INTO users(name, email) VALUES ("علی", "ali@example.com");
SELECT * FROM users;
.tables
-- MySQL بهجای TEXT میتوانید VARCHAR(100) بگذارید
پرسش و پاسخ این درس (۰)
هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باشید!