فصل ۱ — آشنایی با SQL و دیتابیس
دیتابیس رابطهای چیست و SQL چه میکند؟ نصب و ابزارها: MySQL، SQLite و کلاینتها CREATE TABLE: ساختن جدول با انواع و کلیدها انواع داده: انتخاب ستون درست کامنت، semicolon و قواعد نوشتن کوئریفصل ۲ — واکشی داده (SELECT)
SELECT — واکشی ستونها و سطرها LIKE، IN، BETWEEN و NULL — شرطهای حرفهای JOIN — ترکیب جدولها تجمیع پیشرفته: HAVING، CASE و توابع پنجرهای WHERE پایه: شرطها و عملگرهای مقایسه ORDER BY و LIMIT: مرتبسازی و صفحهبندی DISTINCT و مقادیر یکتا توابع متن: CONCAT، SUBSTRING، TRIM و REPLACE توابع تاریخ: NOW، DATE_FORMAT و فیلتر دورهای NULL: مقایسه، IS NULL و COALESCE زیرکوئری: SELECT داخل WHERE و FROM IN و EXISTS: چک عضویت سریع UNION و ترکیب نتایج از جدولهای مختلف LEFT/RIGHT OUTER JOIN: حتی وقتی طرف دوم خالی است Self JOIN: جدول با خودش — سلسلهمراتب و جفتها CASE WHEN: منطق شرطی داخل SELECTفصل ۳ — تغییر داده
INSERT، UPDATE و DELETE — نوشتن امن ALTER TABLE: اضافه/تغییر ستونها بعد از راهاندازی DELETE، TRUNCATE و DROP: سه سطح پاکسازی CONSTRAINTها: UNIQUE، CHECK، DEFAULT و NOT NULL UPSERT: درج یا بهروزرسانی در یک دستور ورود داده انبوه: multi-row، LOAD DATA و بهینه حذف نرم: deleted_at بهجای DELETEفصل ۴ — طراحی دیتابیس
طراحی جدول و روابط: PK، FK و نرمالسازی نرمالسازی 1NF تا 3NF با مثال واقعی ایندکس: چطور کار میکند و کجا لازم است رابطه چندبهچند: جدول واسط از نیازمندی به ERD: طراحی قبل از کد AUTO_INCREMENT یا UUID: شناسه را درست انتخاب کنید charset و collation برای فارسی: utf8mb4 درست Migration: تغییر اسکیما با تاریخچه قابل بازگشتفصل ۵ — SQL در برنامه
SQL در PHP و Node — اتصال امن و ضد SQL Injection CRUD کامل با PDO در PHP SQLite در Node.js: better-sqlite3 سریع و ساده صفحهبندی درست: OFFSET و cursor-based جستجوی متنی: LIKE و FULLTEXTفصل ۶ — ویو و منطق پایگاه
VIEW: کوئری ذخیرهشده بهعنوان جدول مجازی تراکنش: ACID و BEGIN/COMMIT/ROLLBACK Stored Procedure و Function: منطق داخل دیتابیس Trigger: عملیات خودکار روی تغییر دادهفصل ۷ — کارایی و بهینهسازی
EXPLAIN: خواندن پلن اجرا کوئری کند: یافتن و درمان ایندکس covering: خواندن از فهرست بدون رفتن به جدول جدولهای summary: گزارش سنگین را از قبل حساب کنیدفصل ۸ — SQL پیشرفته
CTE و recursive: WITH و پیمایش سلسلهمراتب امنیت سطح دیتابیس: کاربران، مجوزها و ضد injection بکاپ و بازیابی: mysqldump و SQLite نکات عملی سرپا: خطاهای رایج و عادتهای حرفهایپروژه عملی پایان دوره
پروژه پایانی ۱ — دیتابیس فروشگاه کوچک از طراحی تا گزارش پروژه پایانی ۲ — API وبلاگ با دیتابیس و Prepared StatementsDISTINCT و مقادیر یکتا
DISTINCT تکرارها را حذف میکند؛ برای «چه شهرهایی خرید کردهاند» یا «چه دستههایی محصول دارند» — ولی روی داده بزرگ گران است چون مرتبسازی/هش میخواهد.
مراحل قدمبهقدم
-
۱
پایه
SELECT DISTINCT city FROM customers — یکتای شهرها؛ با چند ستون، ترکیب یکتا میشود (city + province). DISTINCT روی SELECT کل اعمال میشود نه یک ستون.
-
۲
DISTINCT vs GROUP BY
SELECT city FROM t GROUP BY city نتیجه یکسان است؛ در دیتابیسهای مدرن planner همان plan میزند. GROUP BY وقتی تجمیع هم لازم است (COUNT) بهتر است؛ DISTINCT فقط برای لیست یکتا.
-
۳
COUNT(DISTINCT)
COUNT(DISTINCT user_id) تعداد کاربران یکتا؛ در گزارشهای بازاریابی «تعداد مشتریهای منحصربهفرد این ماه» همین است. روی ستون بدون ایندکس روی جدول بزرگ کند است.
-
۴
الگوی ترکیب جدول
JOIN اضافه تکرار میسازد؛ اگر بعد از JOIN لیست شاعلها تکراری شد، DISTINCT یا GROUP BY بدهید — یا بهتر: منطق را بازطراحی کنید که JOIN یکبهیک/یکبهچند را بدانید.
نکات مهم
- ◆ DISTINCT چندستونی = ترکیب یکتا؛ رفتار را با داده تست کنید.
- ◆ روی جدول بزرگ بدون ایندکس، DISTINCT را در ویو یا کرون از پیش محاسبه کنید.
- ◆ لیست تکراری بعد از JOIN؟ اول رابطه را درست کنید بعد DISTINCT.
کد یا مسیر نمونه
SELECT DISTINCT city
FROM customers
WHERE province = "تهران"
ORDER BY city;
SELECT COUNT(DISTINCT user_id) AS unique_buyers
FROM orders
WHERE created_at >= "2026-01-01";
پرسش و پاسخ این درس (۰)
هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باشید!