فصل ۱ — آشنایی با SQL و دیتابیس
دیتابیس رابطهای چیست و SQL چه میکند؟ نصب و ابزارها: MySQL، SQLite و کلاینتها CREATE TABLE: ساختن جدول با انواع و کلیدها انواع داده: انتخاب ستون درست کامنت، semicolon و قواعد نوشتن کوئریفصل ۲ — واکشی داده (SELECT)
SELECT — واکشی ستونها و سطرها LIKE، IN، BETWEEN و NULL — شرطهای حرفهای JOIN — ترکیب جدولها تجمیع پیشرفته: HAVING، CASE و توابع پنجرهای WHERE پایه: شرطها و عملگرهای مقایسه ORDER BY و LIMIT: مرتبسازی و صفحهبندی DISTINCT و مقادیر یکتا توابع متن: CONCAT، SUBSTRING، TRIM و REPLACE توابع تاریخ: NOW، DATE_FORMAT و فیلتر دورهای NULL: مقایسه، IS NULL و COALESCE زیرکوئری: SELECT داخل WHERE و FROM IN و EXISTS: چک عضویت سریع UNION و ترکیب نتایج از جدولهای مختلف LEFT/RIGHT OUTER JOIN: حتی وقتی طرف دوم خالی است Self JOIN: جدول با خودش — سلسلهمراتب و جفتها CASE WHEN: منطق شرطی داخل SELECTفصل ۳ — تغییر داده
INSERT، UPDATE و DELETE — نوشتن امن ALTER TABLE: اضافه/تغییر ستونها بعد از راهاندازی DELETE، TRUNCATE و DROP: سه سطح پاکسازی CONSTRAINTها: UNIQUE، CHECK، DEFAULT و NOT NULL UPSERT: درج یا بهروزرسانی در یک دستور ورود داده انبوه: multi-row، LOAD DATA و بهینه حذف نرم: deleted_at بهجای DELETEفصل ۴ — طراحی دیتابیس
طراحی جدول و روابط: PK، FK و نرمالسازی نرمالسازی 1NF تا 3NF با مثال واقعی ایندکس: چطور کار میکند و کجا لازم است رابطه چندبهچند: جدول واسط از نیازمندی به ERD: طراحی قبل از کد AUTO_INCREMENT یا UUID: شناسه را درست انتخاب کنید charset و collation برای فارسی: utf8mb4 درست Migration: تغییر اسکیما با تاریخچه قابل بازگشتفصل ۵ — SQL در برنامه
SQL در PHP و Node — اتصال امن و ضد SQL Injection CRUD کامل با PDO در PHP SQLite در Node.js: better-sqlite3 سریع و ساده صفحهبندی درست: OFFSET و cursor-based جستجوی متنی: LIKE و FULLTEXTفصل ۶ — ویو و منطق پایگاه
VIEW: کوئری ذخیرهشده بهعنوان جدول مجازی تراکنش: ACID و BEGIN/COMMIT/ROLLBACK Stored Procedure و Function: منطق داخل دیتابیس Trigger: عملیات خودکار روی تغییر دادهفصل ۷ — کارایی و بهینهسازی
EXPLAIN: خواندن پلن اجرا کوئری کند: یافتن و درمان ایندکس covering: خواندن از فهرست بدون رفتن به جدول جدولهای summary: گزارش سنگین را از قبل حساب کنیدفصل ۸ — SQL پیشرفته
CTE و recursive: WITH و پیمایش سلسلهمراتب امنیت سطح دیتابیس: کاربران، مجوزها و ضد injection بکاپ و بازیابی: mysqldump و SQLite نکات عملی سرپا: خطاهای رایج و عادتهای حرفهایپروژه عملی پایان دوره
پروژه پایانی ۱ — دیتابیس فروشگاه کوچک از طراحی تا گزارش پروژه پایانی ۲ — API وبلاگ با دیتابیس و Prepared Statementsایندکس covering: خواندن از فهرست بدون رفتن به جدول
وقتی همه ستونهای کوئری در ایندکس باشند، دیتابیس اصلاً جدول را نمیخواند — «Using index» در EXPLAIN؛ سریعترین حالت خواندن SQL است.
مراحل قدمبهقدم
-
۱
مفهوم
ایندکس (user_id, status, created_at) برای SELECT created_at WHERE user_id=? AND status=? همه ستونها را دارد → covering. افزودن ستون به ایندکس برای پوشش (INCLUDE در Postgres، ستون در MySQL) هزینه نوشتن دارد ولی خواندن را حذف میکند.
-
۲
الگوی لیست
لیستهای صفحه اصلی (title، price، thumb_id) با ایندکس (status, created_at, title, price) covering میشوند؛ فقط برای ردیفهای نشانشده کوئری دوم جدول کامل میزنید — الگوی دومرحلهای لیست سنگین.
-
۳
مبادلات
ایندکس عریض = فضای بیشتر و write کندتر؛ فقط برای کوئریهای داغ پروژه covering بسازید نه برای همه. EXPLAIN میگوید کاندید کدام است (Extra: Using index).
-
۴
SQLite و covering
SQLite هم covering دارد؛ در EXPLAIN QUERY PLAN عبارت USING COVERING INDEX میآید؛ برای شمارشهای داغ (is_active) مفید است.
نکات مهم
- ◆ covering فقط برای کوئری داغ؛ همهجا ایندکس عریض نسازید.
- ◆ علامت موفقیت: Extra: Using index در EXPLAIN.
- ◆ دومرحلهای: لیست با covering، جزئیات با PK lookup.
کد یا مسیر نمونه
CREATE INDEX idx_feed_cover ON posts (status, created_at DESC, title, author_id);
EXPLAIN SELECT title, author_id, created_at FROM posts
WHERE status = 1 ORDER BY created_at DESC LIMIT 20;
-- Extra: Using index ✓
پرسش و پاسخ این درس (۰)
هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باشید!