فصل ۱ — آشنایی با SQL و دیتابیس
دیتابیس رابطهای چیست و SQL چه میکند؟ نصب و ابزارها: MySQL، SQLite و کلاینتها CREATE TABLE: ساختن جدول با انواع و کلیدها انواع داده: انتخاب ستون درست کامنت، semicolon و قواعد نوشتن کوئریفصل ۲ — واکشی داده (SELECT)
SELECT — واکشی ستونها و سطرها LIKE، IN، BETWEEN و NULL — شرطهای حرفهای JOIN — ترکیب جدولها تجمیع پیشرفته: HAVING، CASE و توابع پنجرهای WHERE پایه: شرطها و عملگرهای مقایسه ORDER BY و LIMIT: مرتبسازی و صفحهبندی DISTINCT و مقادیر یکتا توابع متن: CONCAT، SUBSTRING، TRIM و REPLACE توابع تاریخ: NOW، DATE_FORMAT و فیلتر دورهای NULL: مقایسه، IS NULL و COALESCE زیرکوئری: SELECT داخل WHERE و FROM IN و EXISTS: چک عضویت سریع UNION و ترکیب نتایج از جدولهای مختلف LEFT/RIGHT OUTER JOIN: حتی وقتی طرف دوم خالی است Self JOIN: جدول با خودش — سلسلهمراتب و جفتها CASE WHEN: منطق شرطی داخل SELECTفصل ۳ — تغییر داده
INSERT، UPDATE و DELETE — نوشتن امن ALTER TABLE: اضافه/تغییر ستونها بعد از راهاندازی DELETE، TRUNCATE و DROP: سه سطح پاکسازی CONSTRAINTها: UNIQUE، CHECK، DEFAULT و NOT NULL UPSERT: درج یا بهروزرسانی در یک دستور ورود داده انبوه: multi-row، LOAD DATA و بهینه حذف نرم: deleted_at بهجای DELETEفصل ۴ — طراحی دیتابیس
طراحی جدول و روابط: PK، FK و نرمالسازی نرمالسازی 1NF تا 3NF با مثال واقعی ایندکس: چطور کار میکند و کجا لازم است رابطه چندبهچند: جدول واسط از نیازمندی به ERD: طراحی قبل از کد AUTO_INCREMENT یا UUID: شناسه را درست انتخاب کنید charset و collation برای فارسی: utf8mb4 درست Migration: تغییر اسکیما با تاریخچه قابل بازگشتفصل ۵ — SQL در برنامه
SQL در PHP و Node — اتصال امن و ضد SQL Injection CRUD کامل با PDO در PHP SQLite در Node.js: better-sqlite3 سریع و ساده صفحهبندی درست: OFFSET و cursor-based جستجوی متنی: LIKE و FULLTEXTفصل ۶ — ویو و منطق پایگاه
VIEW: کوئری ذخیرهشده بهعنوان جدول مجازی تراکنش: ACID و BEGIN/COMMIT/ROLLBACK Stored Procedure و Function: منطق داخل دیتابیس Trigger: عملیات خودکار روی تغییر دادهفصل ۷ — کارایی و بهینهسازی
EXPLAIN: خواندن پلن اجرا کوئری کند: یافتن و درمان ایندکس covering: خواندن از فهرست بدون رفتن به جدول جدولهای summary: گزارش سنگین را از قبل حساب کنیدفصل ۸ — SQL پیشرفته
CTE و recursive: WITH و پیمایش سلسلهمراتب امنیت سطح دیتابیس: کاربران، مجوزها و ضد injection بکاپ و بازیابی: mysqldump و SQLite نکات عملی سرپا: خطاهای رایج و عادتهای حرفهایپروژه عملی پایان دوره
پروژه پایانی ۱ — دیتابیس فروشگاه کوچک از طراحی تا گزارش پروژه پایانی ۲ — API وبلاگ با دیتابیس و Prepared Statementscharset و collation برای فارسی: utf8mb4 درست
فارسی و ایموجی به utf8mb4 نیاز دارند؛ collation تعیین میکند مرتبسازی و مقایسه چطور انجام شود. انتخاب اشتباه در شروع، مهاجرت دردناک وسط پروژه میشود.
مراحل قدمبهقدم
-
۱
utf8mb4 نه utf8
utf8 قدیمی MySQL سهبایتی است و ایموجی/برخی نویسه را میبُرد؛ همیشه utf8mb4 در اتصال، جدول و ستون. در PDO: charset=utf8mb4 در DSN.
-
۲
collation فارسی
utf8mb4_unicode_ci برای عمومی؛ utf8mb4_persian_ci برای مرتبسازی درست «ی/ک» و «ه» فارسی — فقط روی ستونهایی که مرتبسازی فارسی مهم است. _ci یعنی بیحساسیت به بزرگی حروف (برای انگلیسی بهتر است).
-
۳
مقایسه و جستجو
مقایسه = با collation ستون انجام میشود؛ جستجوی «علی» و «علی» نیمفاصلهدار متفاوت است — نیمفاصله (ZWNJ) نویسه جدا است؛ در لایه کد نرمالسازی کنید یا بهکارگیری normalize در درج.
-
۴
مهاجرت جدول موجود
ALTER TABLE t CONVERT TO CHARACTER SET utf8mb4 COLLATE utf8mb4_unicode_ci؛ قبل از آن بکاپ و تست روی کپی — تبدیل وسط با داده خراب، خرابی را پایدار میکند.
نکات مهم
- ◆ همهجا utf8mb4: اتصال، جدول، ستون.
- ◆ برای لیستهای فارسی حساس، collation persian_ci را تست کنید.
- ◆ نیمفاصله را در لایه کد نرمال کنید؛ SQL با آن مثل نویسه مستقل رفتار میکند.
کد یا مسیر نمونه
CREATE TABLE posts (
id INT AUTO_INCREMENT PRIMARY KEY,
title VARCHAR(200) COLLATE utf8mb4_persian_ci
) DEFAULT CHARSET=utf8mb4 COLLATE=utf8mb4_unicode_ci;
-- PDO:
new PDO("mysql:host=localhost;dbname=db;charset=utf8mb4", $u, $p);
پرسش و پاسخ این درس (۰)
هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باشید!