فصل ۱ — آشنایی با SQL و دیتابیس
دیتابیس رابطهای چیست و SQL چه میکند؟ نصب و ابزارها: MySQL، SQLite و کلاینتها CREATE TABLE: ساختن جدول با انواع و کلیدها انواع داده: انتخاب ستون درست کامنت، semicolon و قواعد نوشتن کوئریفصل ۲ — واکشی داده (SELECT)
SELECT — واکشی ستونها و سطرها LIKE، IN، BETWEEN و NULL — شرطهای حرفهای JOIN — ترکیب جدولها تجمیع پیشرفته: HAVING، CASE و توابع پنجرهای WHERE پایه: شرطها و عملگرهای مقایسه ORDER BY و LIMIT: مرتبسازی و صفحهبندی DISTINCT و مقادیر یکتا توابع متن: CONCAT، SUBSTRING، TRIM و REPLACE توابع تاریخ: NOW، DATE_FORMAT و فیلتر دورهای NULL: مقایسه، IS NULL و COALESCE زیرکوئری: SELECT داخل WHERE و FROM IN و EXISTS: چک عضویت سریع UNION و ترکیب نتایج از جدولهای مختلف LEFT/RIGHT OUTER JOIN: حتی وقتی طرف دوم خالی است Self JOIN: جدول با خودش — سلسلهمراتب و جفتها CASE WHEN: منطق شرطی داخل SELECTفصل ۳ — تغییر داده
INSERT، UPDATE و DELETE — نوشتن امن ALTER TABLE: اضافه/تغییر ستونها بعد از راهاندازی DELETE، TRUNCATE و DROP: سه سطح پاکسازی CONSTRAINTها: UNIQUE، CHECK، DEFAULT و NOT NULL UPSERT: درج یا بهروزرسانی در یک دستور ورود داده انبوه: multi-row، LOAD DATA و بهینه حذف نرم: deleted_at بهجای DELETEفصل ۴ — طراحی دیتابیس
طراحی جدول و روابط: PK، FK و نرمالسازی نرمالسازی 1NF تا 3NF با مثال واقعی ایندکس: چطور کار میکند و کجا لازم است رابطه چندبهچند: جدول واسط از نیازمندی به ERD: طراحی قبل از کد AUTO_INCREMENT یا UUID: شناسه را درست انتخاب کنید charset و collation برای فارسی: utf8mb4 درست Migration: تغییر اسکیما با تاریخچه قابل بازگشتفصل ۵ — SQL در برنامه
SQL در PHP و Node — اتصال امن و ضد SQL Injection CRUD کامل با PDO در PHP SQLite در Node.js: better-sqlite3 سریع و ساده صفحهبندی درست: OFFSET و cursor-based جستجوی متنی: LIKE و FULLTEXTفصل ۶ — ویو و منطق پایگاه
VIEW: کوئری ذخیرهشده بهعنوان جدول مجازی تراکنش: ACID و BEGIN/COMMIT/ROLLBACK Stored Procedure و Function: منطق داخل دیتابیس Trigger: عملیات خودکار روی تغییر دادهفصل ۷ — کارایی و بهینهسازی
EXPLAIN: خواندن پلن اجرا کوئری کند: یافتن و درمان ایندکس covering: خواندن از فهرست بدون رفتن به جدول جدولهای summary: گزارش سنگین را از قبل حساب کنیدفصل ۸ — SQL پیشرفته
CTE و recursive: WITH و پیمایش سلسلهمراتب امنیت سطح دیتابیس: کاربران، مجوزها و ضد injection بکاپ و بازیابی: mysqldump و SQLite نکات عملی سرپا: خطاهای رایج و عادتهای حرفهایپروژه عملی پایان دوره
پروژه پایانی ۱ — دیتابیس فروشگاه کوچک از طراحی تا گزارش پروژه پایانی ۲ — API وبلاگ با دیتابیس و Prepared Statementsتراکنش: ACID و BEGIN/COMMIT/ROLLBACK
تراکنش یعنی چند دستور همه یا هیچ؛ ACID (اتمی، سازگاری، ایزوله، پایدار) پایه درستی مالی است. هر عملیات چندجدولی باید تراکنش باشد.
مراحل قدمبهقدم
-
۱
پایه
START TRANSACTION؛ UPDATE accounts …؛ UPDATE logs …؛ COMMIT؛ اگر وسط خطا، ROLLBACK همه را برمیگرداند. در کد با try/catch دور نگاه دارید.
-
۲
dirty read و isolation
سطح پیشفرض MySQL REPEATABLE READ: خواندنها تکرارپذیر داخل تراکنش؛ READ COMMITTED تغییرهای commit شده را میبیند؛ SERIALIZABLE امنترین و کندترین. انتحاب سطح = توازن ایزوله/پرفورمنس.
-
۳
قفل و deadlock
تراکنش بلند قفل میگیرد و بقیه معطل؛ deadlock وقتی دو تراکنش منتظر هماند (گیت دستورهای ترتیب یکسان بدهید). تراکنش را کوتاه نگه دارید — درخواست HTTP یا email داخل تراکنش نه.
-
۴
الگوهای عملیاتی
انتقال پول، ثبت سفارش با موجودی، کاهش کد تخفیف — همه با SELECT … FOR UPDATE (قفل ردیف) جلوی دوگانه مصرف شدن. با try/catch و retry برای deadlock 1213.
نکات مهم
- ◆ تراکنش کوتاه؛ ورودی شبکه/ایمیل/کوئری کند داخلش نیست.
- ◆ FOR UPDATE برای ردیفهای حساس (موجودی، کد تخفیف).
- ◆ خطای deadlock را retry کنید؛ گاهی طبیعی است.
کد یا مسیر نمونه
START TRANSACTION;
SELECT stock FROM products WHERE id = 5 FOR UPDATE;
UPDATE products SET stock = stock - 1 WHERE id = 5;
INSERT INTO orders (product_id, qty) VALUES (5, 1);
COMMIT;
پرسش و پاسخ این درس (۰)
هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باشید!