فصل ۱ — آشنایی با SQL و دیتابیس

دیتابیس رابطه‌ای چیست و SQL چه می‌کند؟ نصب و ابزارها: MySQL، SQLite و کلاینت‌ها CREATE TABLE: ساختن جدول با انواع و کلیدها انواع داده: انتخاب ستون درست کامنت، semicolon و قواعد نوشتن کوئری

فصل ۲ — واکشی داده (SELECT)

SELECT — واکشی ستون‌ها و سطرها LIKE، IN، BETWEEN و NULL — شرط‌های حرفه‌ای JOIN — ترکیب جدول‌ها تجمیع پیشرفته: HAVING، CASE و توابع پنجره‌ای WHERE پایه: شرط‌ها و عملگرهای مقایسه ORDER BY و LIMIT: مرتب‌سازی و صفحه‌بندی DISTINCT و مقادیر یکتا توابع متن: CONCAT، SUBSTRING، TRIM و REPLACE توابع تاریخ: NOW، DATE_FORMAT و فیلتر دوره‌ای NULL: مقایسه، IS NULL و COALESCE زیرکوئری: SELECT داخل WHERE و FROM IN و EXISTS: چک عضویت سریع UNION و ترکیب نتایج از جدول‌های مختلف LEFT/RIGHT OUTER JOIN: حتی وقتی طرف دوم خالی است Self JOIN: جدول با خودش — سلسله‌مراتب و جفت‌ها CASE WHEN: منطق شرطی داخل SELECT

فصل ۳ — تغییر داده

INSERT، UPDATE و DELETE — نوشتن امن ALTER TABLE: اضافه/تغییر ستون‌ها بعد از راه‌اندازی DELETE، TRUNCATE و DROP: سه سطح پاک‌سازی CONSTRAINTها: UNIQUE، CHECK، DEFAULT و NOT NULL UPSERT: درج یا به‌روزرسانی در یک دستور ورود داده انبوه: multi-row، LOAD DATA و بهینه حذف نرم: deleted_at به‌جای DELETE

فصل ۴ — طراحی دیتابیس

طراحی جدول و روابط: PK، FK و نرمال‌سازی نرمال‌سازی 1NF تا 3NF با مثال واقعی ایندکس: چطور کار می‌کند و کجا لازم است رابطه چند‌به‌چند: جدول واسط از نیازمندی به ERD: طراحی قبل از کد AUTO_INCREMENT یا UUID: شناسه را درست انتخاب کنید charset و collation برای فارسی: utf8mb4 درست Migration: تغییر اسکیما با تاریخچه قابل بازگشت

فصل ۵ — SQL در برنامه

SQL در PHP و Node — اتصال امن و ضد SQL Injection CRUD کامل با PDO در PHP SQLite در Node.js: better-sqlite3 سریع و ساده صفحه‌بندی درست: OFFSET و cursor-based جستجوی متنی: LIKE و FULLTEXT

فصل ۶ — ویو و منطق پایگاه

VIEW: کوئری ذخیره‌شده به‌عنوان جدول مجازی تراکنش: ACID و BEGIN/COMMIT/ROLLBACK Stored Procedure و Function: منطق داخل دیتابیس Trigger: عملیات خودکار روی تغییر داده

فصل ۷ — کارایی و بهینه‌سازی

EXPLAIN: خواندن پلن اجرا کوئری کند: یافتن و درمان ایندکس covering: خواندن از فهرست بدون رفتن به جدول جدول‌های summary: گزارش سنگین را از قبل حساب کنید

فصل ۸ — SQL پیشرفته

CTE و recursive: WITH و پیمایش سلسله‌مراتب امنیت سطح دیتابیس: کاربران، مجوزها و ضد injection بکاپ و بازیابی: mysqldump و SQLite نکات عملی سرپا: خطاهای رایج و عادت‌های حرفه‌ای

پروژه عملی پایان دوره

پروژه پایانی ۱ — دیتابیس فروشگاه کوچک از طراحی تا گزارش پروژه پایانی ۲ — API وبلاگ با دیتابیس و Prepared Statements
SQL & Database Tutorial فصل ۴ — طراحی دیتابیس درس آموزشی

Migration: تغییر اسکیما با تاریخچه قابل بازگشت

اسکیمای دیتابیس مثل کد versioning می‌خواهد؛ migration فایل‌های شماره‌دار (۱۲۳_add_phone.php) که اعمال و بازگشت دارند — تیم و سرور‌ها همیشه هم‌اسکیما می‌مانند.

مراحل قدم‌به‌قدم

  1. ۱

    ساختار فایل

    هر migration دو جهت دارد: up (اعمال تغییر) و down (برگشت)؛ با شماره/تاریخ مرتب. phinx یا artisan migration در لاراول؛ در پروژه ساده، پوشه migrations با .sql شماره‌دار کافی است.

  2. ۲

    قواعد ایمن

    هر migration یک تغییر منطقی؛ هرگز تغییر ستونی که کد قدیمی استفاده می‌کند هم‌زمان با دیپلوی کد؛ «گسترش‌سازگار» بگسترانید (add column)، دیپلوی کد، بعدی نسخه را narrow کنید.

  3. ۳

    اجرای خودکار

    در دیپلوی CI/CD بعد از build، migrations اعمال شوند (با جدول migrations به‌عنوان ledger)؛ دو اجرای هم‌زمان جلویشان با lock بگیرید. rollback فقط برای حادثه اخیر استفاده می‌شود نه معکوس‌سازی عادی.

  4. ۴

    migration data

    تغییر داده (بک‌فیل، نرمال‌سازی) هم migration است؛ با chunk برای جدول بزرگ (۱۰هزار سطر در هر تراکنش) تا lock و replication گلو نه خورد.

نکات مهم

  • ◆ up و down هر دو بنویسید؛ تست برگشت را قبل از پروداکشن.
  • ◆ تغییر مخرب (drop/modify) را در migration جدا با تیک تأیید انسانی بگذارید.
  • ◆ جدول بزرگ را chunked مهاجرت کنید؛ قفل بلند حذف همه سرویس است.

کد یا مسیر نمونه

-- migrations/003_add_phone.sql (up)
ALTER TABLE users ADD COLUMN phone VARCHAR(15) NULL;
-- 003 down:
ALTER TABLE users DROP COLUMN phone;

-- ledger:
CREATE TABLE migrations (name VARCHAR(255) PRIMARY KEY, applied_at DATETIME);

پرسش و پاسخ این درس (۰)

هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باشید!

دیدگاه خود را بنویسید

کپچا

دیدگاه شما پس از تأیید مدیر نمایش داده می‌شود.