فصل ۱ — ترمینال و سیستم فایل

ترمینال چیست و چرا توسعه‌دهنده به آن نیاز دارد؟ دستکاری فایل و پوشه: cp، mv، rm و find شِل‌ها: bash، zsh و پیکربندی اولیه پیمایش: cd، pwd، ls و ساختار لینوکس فایل‌ها: touch، cp، mv، rm و ln خواندن فایل‌ها: cat، head، tail و less ادیتور ترمینال: nano و پایه vim جستجوی فایل: find در عمق لینک‌های نمادین و سخت: ln آرشیو و فشرده‌سازی: tar، gzip، zip پایپ‌ها و xargs: زنجیره دستورها گلوب‌ها و نقل‌قول‌ها: قواعد نادرست‌کننده‌ی کار read: ورودی کاربر و argv در اسکریپت

فصل ۲ — دسترسی و پردازش

مجوزهای فایل: chmod، chown و کاربران پردازش‌ها: ps، kill، پس‌زمینه و سرویس‌های systemd مجوزها در عمق: اعداد، umask و SUID کاربران، sudo و سرفایل‌های ورود پردازش‌ها در عمق: ps، top، nice و الگوها systemd: سرویس‌ها، enable و journal cron در عمل: زمان‌بندی درست tmux: نشست‌های پس‌زمینه پایدار متغیرهای محیط: export، فایل‌ها و سررشته‌ها سناریوهای مجوز: webroot، deploy و دیتابیس storage blocks: mount، fstab و UUID حافظه و swap: free، OOM و تنظیم PATH و یافتن دستورها: which، type و aliasها cron پیشرفته: systemd timer و جایگزین‌ها

فصل ۳ — متن، جستجو و خط لوله

grep، pipe و متن‌پردازش: قدرت خط لوله یونیکس grep در عمق: الگوها، -r و رنگ‌ها sed: جایگزینی و ویرایش جریان awk: کار با ستون‌ها و گزارش‌گیری cut، tr و paste: ابزارهای ریز متن jq: JSON در خط فرمان فایل‌های فشرده: zgrep، zcat و بازبینی بدون استخراج

فصل ۴ — سرور و نگهداری

SSH — اتصال امن به سرور و کلیدهای احراز مدیریت پکیج، کرون و نگهداری سرور SSH در عمق: config، tunnel و agent امن‌سازی SSH: پورت، کلید و fail2ban فایروال با ufw: پورت‌های لازم فقط ابزارهای شبکه: curl، ping، ss و dig apt در عمق: نصب، repo و نگه‌داری دیسک و فایل‌سیستم: mount، LVM و فضای کامل مدیریت لاگ‌ها: journald، logrotate و تحلیل نظارت سبک: htop، df، uptime و آلارم ممیزی امنیتی سرور: چک‌لیست عملی اسکریپت bash درست: set، توابع و خطا تُنیم سرور: swappiness، محدودیت فایل و nginx پروژه پایانی: آماده‌سازی VPS از صفر I/O و دیسک: iostat، iotop و finders نگه‌داری وب‌استک: nginx، php-fpm و اپ SSL با Let's Encrypt و تمدید بررسی‌های دوره‌ای: چک‌لیست هفتگی

پروژه عملی پایان دوره

پروژه پایانی — آماده‌سازی سرور تازه برای میزبانی سایت
Linux & Terminal Tutorial فصل ۱ — ترمینال و سیستم فایل درس آموزشی

آرشیو و فشرده‌سازی: tar، gzip، zip

بکاپ و انتقال فایل با tar.gz استاندارد لینوکس؛ گزینه‌های tar، سطح فشرده‌سازی و استثناها — بکاپ درست نیمی از عملیات سرور است.

مراحل قدم‌به‌قدم

  1. ۱

    tar پایه

    tar -czf backup.tar.gz /path — c ساخت، z gzip، f نام؛ استخراج: tar -xzf backup.tar.gz -C /restore-dir؛ -v دیدن فایل‌ها.

  2. ۲

    استثناها

    --exclude="*.log" و --exclude=node_modules — بکاپ سبک‌تر؛ چک: tar -tzf backup.tar.gz لیست محتوا قبل از استخراج.

  3. ۳

    فشرده‌سازی جدی

    gzip -9 حداکثر؛ zstd سریع‌تر از gzip با نسبت بهتر: tar -I zstd -cf out.tar.zst dir؛ برای داده بزرگ سرعت مهم است.

  4. ۴

    split برای بزرگ‌ها

    split -b 500M big.tar.gz part_ — قطعه‌های آپلود‌پذیر؛ بازسازی با cat part_* > big.tar.gz؛ برای انتقال از سرور محدود.

نکات مهم

  • ◆ قبل از استخراج، tar -tzf بزنید تا ساختار را ببینید.
  • ◆ node_modules و vendor را از بکاپ کد حذف کنید.
  • ◆ zstd برای داده بزرگ؛ gzip برای سازگاری.

کد یا مسیر نمونه

tar -czf /backups/site-$(date +%F).tar.gz /var/www --exclude="*/node_modules"
tar -tzf /backups/site-2026-01-14.tar.gz | head
tar -xzf site-backup.tar.gz -C /tmp/restore
# فشرده‌سازی سریع:
tar -I zstd -cf logs.tar.zst /var/log

پرسش و پاسخ این درس (۰)

هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باشید!

دیدگاه خود را بنویسید

کپچا

دیدگاه شما پس از تأیید مدیر نمایش داده می‌شود.