فصل ۱ — ترمینال و سیستم فایل

ترمینال چیست و چرا توسعه‌دهنده به آن نیاز دارد؟ دستکاری فایل و پوشه: cp، mv، rm و find شِل‌ها: bash، zsh و پیکربندی اولیه پیمایش: cd، pwd، ls و ساختار لینوکس فایل‌ها: touch، cp، mv، rm و ln خواندن فایل‌ها: cat، head، tail و less ادیتور ترمینال: nano و پایه vim جستجوی فایل: find در عمق لینک‌های نمادین و سخت: ln آرشیو و فشرده‌سازی: tar، gzip، zip پایپ‌ها و xargs: زنجیره دستورها گلوب‌ها و نقل‌قول‌ها: قواعد نادرست‌کننده‌ی کار read: ورودی کاربر و argv در اسکریپت

فصل ۲ — دسترسی و پردازش

مجوزهای فایل: chmod، chown و کاربران پردازش‌ها: ps، kill، پس‌زمینه و سرویس‌های systemd مجوزها در عمق: اعداد، umask و SUID کاربران، sudo و سرفایل‌های ورود پردازش‌ها در عمق: ps، top، nice و الگوها systemd: سرویس‌ها، enable و journal cron در عمل: زمان‌بندی درست tmux: نشست‌های پس‌زمینه پایدار متغیرهای محیط: export، فایل‌ها و سررشته‌ها سناریوهای مجوز: webroot، deploy و دیتابیس storage blocks: mount، fstab و UUID حافظه و swap: free، OOM و تنظیم PATH و یافتن دستورها: which، type و aliasها cron پیشرفته: systemd timer و جایگزین‌ها

فصل ۳ — متن، جستجو و خط لوله

grep، pipe و متن‌پردازش: قدرت خط لوله یونیکس grep در عمق: الگوها، -r و رنگ‌ها sed: جایگزینی و ویرایش جریان awk: کار با ستون‌ها و گزارش‌گیری cut، tr و paste: ابزارهای ریز متن jq: JSON در خط فرمان فایل‌های فشرده: zgrep، zcat و بازبینی بدون استخراج

فصل ۴ — سرور و نگهداری

SSH — اتصال امن به سرور و کلیدهای احراز مدیریت پکیج، کرون و نگهداری سرور SSH در عمق: config، tunnel و agent امن‌سازی SSH: پورت، کلید و fail2ban فایروال با ufw: پورت‌های لازم فقط ابزارهای شبکه: curl، ping، ss و dig apt در عمق: نصب، repo و نگه‌داری دیسک و فایل‌سیستم: mount، LVM و فضای کامل مدیریت لاگ‌ها: journald، logrotate و تحلیل نظارت سبک: htop، df، uptime و آلارم ممیزی امنیتی سرور: چک‌لیست عملی اسکریپت bash درست: set، توابع و خطا تُنیم سرور: swappiness، محدودیت فایل و nginx پروژه پایانی: آماده‌سازی VPS از صفر I/O و دیسک: iostat، iotop و finders نگه‌داری وب‌استک: nginx، php-fpm و اپ SSL با Let's Encrypt و تمدید بررسی‌های دوره‌ای: چک‌لیست هفتگی

پروژه عملی پایان دوره

پروژه پایانی — آماده‌سازی سرور تازه برای میزبانی سایت
Linux & Terminal Tutorial فصل ۳ — متن، جستجو و خط لوله درس آموزشی

فایل‌های فشرده: zgrep، zcat و بازبینی بدون استخراج

لاگ‌های چرخیده gzip هستند؛ zgrep/zcat مستقیم می‌خوانند و tar -tzf لیست می‌دهد — تحلیل آرشیو بدون بازکردن کامل.

مراحل قدم‌به‌قدم

  1. ۱

    zابزارها

    zgrep "ERROR" app.log.gz؛ zcat file.gz | tail؛ bzgrep/xzgrep مشابه؛ zless تعاملی — بدون نوشتن به دیسک.

  2. ۲

    tar بدون استخراج

    tar -tzf backup.tar.gz لیست؛ tar -xzf backup.tar.gz path/file فقط یک فایل؛ tar -xOf file.tar.gz path — خروجی مستقیم stdout.

  3. ۳

    جستجو در آرشیو‌های زیاد

    for f in logs/*.gz; do zgrep -H "panic" "$f"; done — حلقه ساده روی آرشیو ماه؛ یا zgrep "panic" logs/*.gz مستقیم.

  4. ۴

    نکته بکاپ

    بکاپ را قبل از نگه‌داری با tar -tzf تست کنید؛ آرشیو خراب دیر معلوم می‌شود — تست ماهانه الزامی.

نکات مهم

  • ◆ zgrep در آرشیو مستقیم کار می‌کند؛ استخراج نه.
  • ◆ tar -xzf path فقط فایل مشخص را می‌آورد.
  • ◆ سلامت بکاپ را با -t ماهیانه چک کنید.

کد یا مسیر نمونه

zgrep "FATAL" /var/log/app.log.2.gz
zcat logs/2026-01-13.gz | grep -c "500"
tar -tzf /backups/site.tar.gz | head
for f in logs/*.gz; do zgrep -c ERROR "$f"; done

پرسش و پاسخ این درس (۰)

هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باشید!

دیدگاه خود را بنویسید

کپچا

دیدگاه شما پس از تأیید مدیر نمایش داده می‌شود.